MAGISTERIVM
N A T V R :«■
E T
AORTIS*
I a T e I o A : ,'i
T A H
'1^ rr
■Tf /.
jijv •.
■•w,- --f *'
^ .•
■!■»■ I *>i<
^S'
a
i{. ’
’f>S^JCfU
!
MAGISTERI VM N A T V R
E T
artis.
o P V s PHYSICO-MATHEMATICVM p. FRANCISCI TERTII - LANIS SOCIETATIS lESV.
B R l X 1 E N S I S,
IN Ct V O
OCCITLTtORA NATURALIS ‘P Ht LO S O P H/ M PR/JVC/P/A M APTIF RST A NT TR £T MF LT IP LIC t T F At B. X P £ R l M E N T O tlT M ,
T F At 'ti E MO KST R AT tO NF At SER/B C O AiP ROP A KT F R i
5 BRIXIiE M. DC LXXXIV;
Per Io; Mariam Kicciardua »
LEOPOLDOI.
ROMANOR VM IMPERATORI
Ma
INVICTISSIMO, ET AVGVSTISS>
»<wi ^VGVSTISSIME C/ES^R.
Mtutjiuu tmt me fifio . Quod oltm in Pro- drem» fuifecMturhm opus promifernm reli- ftonts ture T tbt debeo i o/liiquid entm numi- ms Principes gerunt : multum S A C R A' TVS IMPERAT0R> ntque inter !m- perdtores plurimum LEOPOLDVS • TTurdu fateor in foluendo manus , dum ^voluntas properaret } ea propter cura piaculum mora > immo cum pretio , quod fane ingens •cunilando maturauit . £xpe3auit illa donec noua ^ibi paL ma fuccrefcerent , inter quas litteratus labor eseceptus glorio- se conquiefceret . Veterem mitto famam triumphorum , vbi recens terras admiratione fu[ pendit > atque inuidiam , defperationem tmulationi xreat , Influxit elapfo anno V n- garia , Aufria tampit multitudine infinita barbaries , que non /eram (Jti maniem , fed totam etiam Europam fpe , (f opinione deuoraret . Den/a Turearum Corona Imperij ea. put Vienna vallata, bellicis lacerata tormentis, cuniculis aiiis fubruta , ff in fummum adducla diferimen minimi corruit,
Oigitized by i.
quia te CiE.SARE mteiatuf . haniti Magno Pola- nia Regi ftdtratus pugaalii , vicifii , triumpbalti aufpicqs tuis , debellaturus (3' duffu , nifi belltcum ardorem tuum tem- ferajjtt cordatif(imum tuorum confiltum , ne in Te vno vm- uer/us orbis , nedum (jermama , periclitaretur . Di£'oluta efi quodam tua virtutis prodigio pertinax obfidio ; holiis in fu- gam aSus, lateque diffipatus s inde immenfa prada militi, Ro- mano Imperio Jecuritas , Tibi vero datura nomen annalibus fama, (S" fens admirationem nepotibus . En igitur A V G V S- TlSSlMB CifeSAK quam feliciter opus hoc meum m id temporis reie£ium fit j quam ilii cunctatio profuerit , fine qua mtnus laureatum prodiret in lucem , Non dubttauenm, quin MAIESTAS TVA Jemper facilitati coniuncta, laborem hunc meum eo excipiat oculorum obtutu , quo Regna ipfa Jerenantur . Vale s 3* Triumphali Qermama felicitati diutijfimi vtue,
Srixiadie 4-.luUj cAnno
MAIESTATI
V . “ ' r
- ..
. /v ^ \ .
•t' ■ -f.
DcuotiVEnms,& Humillimus FraociTcus Tertius lanis, c Soc Jefui
OCTAVIVS RVBEVS SOCIETATIS lESV / : 'In Prouincu Veneta Przpofinu Prouincuiis ,
C-^VMOjnis, wi Titulus MAGISTERIVM NATVRiE, ET ARTIS a P.Fran* j ciico Lana NoArx Socicutis Sacerdote cuoi^riptum aliquot ciurdem Socicutis 1'heolo- ei rccogooueriat » & in lucem edi pofle probauerinc » facultate nobis i P. lo: Paulo Oliua Generali Nofho ad hoc tradita, poteiUtem factmus,vt Tvpis mandetur , fi ijs, ad quos per* tina , ita videbitur . Cuius rei gratia has litteras manu NoAra rubferiptas , Sigilloqi NoAro Munitas dedimus, fiononiz xx. Mardj n$8i.
( OCTAVIVS RVBEVS.
De Mandato Rcuerendifs. Patris F/Ancnnuii Ceccotti Inqui/itorisSanAi OHitj; ego infraicripcus ieei Librum Ad.- Reu: Patris Francifci Lanz Socicutis lesh , cui titulus cR MAGIS- TERIVM NATVRj£, ET ARTIS, nihiique in eo inueni, quod bonis mor&nis , aut DoOrinis Catholicis aduerfetur , & vt imprimatur , licentiam tmpartiri pofle exdtimo. Brixia; die xo. lanuarij i68j.
Siloanus Bonfadius Congregationis Oratori;.
Auenu TupradiRa attcHatione.
Imprimatur.
( FX. A^rrONlNTS CECCOTTrS /Ni2F'ISrrOR •BrixU,
NOI RIFORMATORI DELLO STVDIO DI PADOVA.
HAucndo veduto pa Fede dcl Padre Inquiiitorc ncl Libro intitolato , MAGISTE- RIVM ^NATVRiE , ET ARTIS , Rtutrwd» 'P. PrAxtife Laho^
/e/i, oonv’dcerccora alcuna contro U ^nta Fede Cattolica,e parimente per at- t'ilato Hei Scutario NoAro niente conzo Prcncipi, e buooi codumi, concediamo licenaa a Gto: Maria Rizzardi Hi poterio Sumparc olTcruaxklogliOrdini,6u.
VoKualixp,Ouobrc itfSj.
( FERIO p MARCELLO REFORMATOR.
Cm; BMtifiA Nic%Ufi Seer^
Rcrcrcndifllmo , & Uluflxiflimo S. R. L PRINCIPI, ac DOMINO
D CCELESTINO
SFONDRATI
Exempti Monafterii S. Galli ABBATI AMPLISSIMO.
|
— ii' ‘r^l 1 »n<i |
j : f, 1 . |
|
|
4A < - • # T * 1 1 •' o.'! '■ == f.i |
||
|
-■ ' { '* r -r T , ^ : |
: r;n/;rnoyi ir:. |
|
|
- 'l- - - -.,.T ■ |
ffi |
i.nTiil |
|
J c - . ■ |
||
|
\ |
‘ ••ai''- |
|
|
/‘XjiiuIi |
. r
reverendissime ar illvstriss. frinceps.
_ j Achates , ac Principes Viros vacuis mani-
bus convenire fuit olim nefas. Ad Auguftumporrd S. Galli accelTurus ego Coenobium TIBI (REVE- RENDISSIME, ac ILLUSTRISf PRINCEPS) nonnihil offerendum duxi. Nuper igitur ad umbili- cum meS cur3 perdudiam hujus Voluminis impref- fionem , inclytisfimo NOMINI TUO ,cundtis Fa- milis,ac Dodrinae Titulis celeberrimo nuncupare
decicri.
decrevi . Liccathift^ liceat fiilpiderc , ic vederan fre- quentes eje Apj)^]ji^o, Hafrym e^iam
tuipura pluribus ex cTufis' "eminentrores’. llluftris enim |Q^NS hiultiplici furour^, Oftrof
redimita jntcr_crEfcrx>s Joann^Jii Bipt/lianj^gGnui?i^ prilcu^
integritate , ac £?picxitia undefluaque notisfimumi Francilcum dB 'lirirttis Le^^tibiltfslid?fmnes & Re- ges, &01\iftre8 Relpublida/kcdiilJ)iiiu6hU j^ittoris Larii Comitem ,Vallifque AfliniS baronem, qui ab Alobrogum Duce Senator creatus eo Senatum rexit confilio, ut Pater Patriae pafsim appellaretur; Hercu- lem Montis Marciani Ducem , invittiflimum Eccle- fia: Roman® ut vocant} Generalem; Paulum iEmi- lium Cardinalem ampliflimum Bononienfi Legatio- ne,SignaturcB Jullitix Pra.’feftura infignitum; Grego- rium XIV. Apoftolici Gregis vigilantiflimum Pallo- rem, SandlilTimum Patrem . G EN US hoc a Principi- bus bello, & Pacc ; virtute militari, & chriftiana Pie- tate inclytis progrediens TE ad geftacxcitavitam- plifiima.Pcr AvorumVelligiap^erandumTlBI ad virtutis Titulos augultiores cognovilli ; Scilicet de- cora follicitant Profapix inter omnes Italicas San- guine , Affinitatibus , & quod pluris efl , rebus bene geftis , eminentiffim*. T uum autem non cft a Majo- nbus TIBI lumen' comparare p fed iplis.lriaximum fiilgorcni addere .propria ictUcct;fepienti®-,ac.eloi* quentisE decora inieris tum NoJbilitati confpicu^.tum illuftrisitmie Dignitati ,;qulpari virtute .aeifama cla- vum naoderaris celeberrimi San-gallenfis Coenobiii fola nimirum contentus virtute lolus fufficis :IPSE TiBI . Florentisfima Stirpe Nobilior IPSE , publicist muneribus clarior, utraque forte iUuftrior vitam inftk
- t' tuifti.
mi At, quatis optatur ut PrfncepsphHofophepii^aoper cbniequens RelpubJici beate ' vigeat . Sciemiaruno omnium difficiliora Ipca , praecipua Theologise do-.- gnjara, folidiora Juris Pontificii Punda callere, acJo^t qui TUUS eft charader, Elegiorum qui eflet cumu- lus*, nifi dotes tot illuAres amplioribus adbuc dotibus : Divina cumulaflet Sapientia, jam fic verlatum ofteo-- difti T E pasfim in aniiquiorisy & utriufque dilciplina: arcanis refignandis , ut Hiftoria Sacra, aeque ac pro- phana,Concilia, tum Pontificia tum Caefares D.ecreta' laTUUM pedus confluxifle videantur. Enimvero quilquis mentem omnium foetam , fascundamq? indi- care averet T E indiceti magna enini in dies loqueris, majora exequeris.maxima vafta Mente moliris. Quo- niam autem egregias omnes dotes eminentius ih TE Goeium influxit , noveris hic mihi mens haud effe fu- eads laudibus modcAiam tuam onerare,fed co confi- Uo pauca ex multisdelibafle , ut beneficia, quae in T E Numen influxit recenferem. PietatemjEruditioneray Sapientiam in fummo posfides IPSE per onariia lum^ mus . Nemo eft , qui Jakcm Fama ipsa loquentenon didicerit ingenitum TE TU Familie Decus omne axcesUlfe , hujus vero metas , pomaeriaqj ampIisCme per T E foliim amplificanda i Arboris enim SFON- DRAT^ radice ipsa noftras Religionis charaderi- bus,& virtutibus omnibus eflorefcente magis, magif- que chriftiana pietas elucet , ac ufquequaqi diftun- ditur.Tota nimirum Romanae Sedis Audoriias, Regia Summi Sacerdotii Majeftas,Ecclefiaftici Li- bertas Imperii, folidioribus illuftfata dodrinis,TUIS roborata Studiis, i pravis dogmatibus vindicata triumphat . Zelum profed6, quo TUUM Pedus fervet pro Deo, pro Ecclcfia, pro Religione intuetur Helvetia, Gerroania^epredicar, Urbis, & Orbis plau-
• i'. • Ius
fus profcquitur, veneratur, & amat. Mentes magnas velut expresGsfimas Divinitatis imagines iumma coli veneratione compertum efts in quo albo TE a Natu- ra, & a cultu foeliciter aferiptum norunt omnes , qui clarisfimum NOMEN TUUM haud ignoranti illius quidem fulgor inter infipienri^ umbras delitefcenti mihi, tantus affulfit,ut rem plane periculo plenam agredi cogitaverim, ad TE videlicet accedere, & Volumen hocce offerens, mihi, & muneri ex TE ipfo lumen , nomenque mutuare. Cieterum TE faftigio meritorum alte micantem non auderem tenuiori hac odorea fol ic itare, niff GngularisTUiEconfciusef- fem erga omnes Humanitatisi Hanc Nobili Profapiae infpirarunt Infignes Heroes , quos ab inclytis Atavis clarisfimorum luccedanea lerie Virorum Annales concelebrant i Hanc in TE cumulatius demirantur quotquot adTE acceflere jHac demum (^PRIN- CEPS J NCLYTE} me quamvis exterum hominem excipere non dedignaberis.TIBl tot Titulis clarisfi- mo poftrcmum hoc Authoris Opus exhibere non G- ne arte Gim auGis,ut TUIS nempe luminibus Mugifte> rium Nntun , 6* Artis magis , ac magis utidequaquc fplendcfcat , & lucem , quam a T ypibus non traxit ^ TE recipiat, atque TUIS Aufpiciis, ac Splendoribus imbutum precium aquirat.Opus igitur fuavi excipias Vultu , & Gmul offerentis animum , qui totus in vota effiifus continuis precibus Divinam urget liberallta- tem , ut TIBI depluat parem tot meritis faeUcicatem.
ReverendisGmx , ac IlluffrisGms Dominationis TU-^
Datum Patmx ex Mufro Caimclitico Idibus Novembris xifU
AdMAiftmus , ac Obfeamntiptmus Fam$tl0 Ai. Caudmtau RoberSus Carm. Congr,
rc r q A i, e c r o x /,
QVaniuis ifiAloiti mei raQOoem,& fin^
operi^ cuius iamhababoc primum Vo- » lumen ) in ciuiclcm Prodromo oUm a me in Jtteem edico facis tusi cxpofucrim; cum ea** men aiiamulta occurraac>^uie tcnofccrcoppor* funum duxi, cumque Lfi>cr ille ^cr ie k me Italico wiomate conferipeus, ve omnibus fufccpc^ame proninci; caula innoccfcac,aliquamorc majontm pnefari nccelTc fiuc , qme Tu , Ledtor HuinauUl- me , cimo , boooque animo excipias etiam aeque etiam (precor .
Primo igitur cum animaduertereffl non dccA fe quidem Kdpublka; Ltttcrarix tn Pbyftc^ rciencia>& qux d alHnis dl Phyfico ma thanati^ diucrforum Tra£bcuum copiofam fuppcUceth* km, fod tamen int^rum Yniucrf-cPhilorophi^ corpus defiderari , eurus membra non quali dif- fe^ , aut difpcrfa , fcd mutua compagine , & ordine exa^ libi cohsrencia in {pccicrf^ mo- lem aflUr^ent.* Nimirum mujti de diucr/is ma- teriis feripta nobis reliquerunt magna fanc Aepe cutnlauck; verum cumvnushxcauciUaprinci- puliipponat; alius vero in alip omnino contra- riis dominam fuam inniti velit; quidam AriHo- ccli adhxreat, quidam Platonem lc£b:tur,quidam Democritum , auc Epicurum , quidam ctum oo- uam cudere Phyiicam centet , nouamquc inuebe- re philofophiam; hic in varia membra , imm6 mi- nuta fruAa dilacerari , non line fumma animi in- dolentia coitfpicimus , non verdviuum, auc ve- getum, ve dKct, cius fuQulachrum cfK^nnari .
, inquam , cum mecum animo reputarem , ac iidlipcr viderem illa ipTa phyfiese membra^, qu.x ilh cxcoknda fufcciKri, l«pe non modoial- iu principm inniti , fcdvaldiexiuccacfle, exan- guu,immo etiam mudla, cogitare cepi, qua ra- ttone fieri pollet, vt membra lila difp^a collige- rentur , /clc^quc tum experimentis, tum Ioh tendis probaciori>U8,rcfccacts inutilibus, oouts oppwtun^ annexis , rea inuicem colligarentur , vt ex i;s nexu quodam ordiiuco, viuimim, foli- dum , robuftumque uxius Phyfice corpus crige- rcturinvualdnpcrbafi , fcijkcc io ijsdcmfcm- per principiis firmiter iUbilicum ; i qito proin- de, (vt facili erae hidicarc) piiuimas m Ungulis arti^ Douas inucncicocs , plurimas etiam nouas in naturali fdencia dcmonlbacioncs , maxima.» cum vtilitate totius humans rdpublics progigni pofie, fiabali>lhidiofius, excoleretur, deprx- Acndcram .
Hanc mihi ab v(<^e viridiori state mentemJ wficam fiii&oouerunc, cum ij, qui mecum in jkomano CoBegio dum Pbilolbphis , ac Thccdo- gis ftudiis operam darem , £uniliarius agebant , tum nouem ab hinc annis ^cus a me Prodromi^ quem illis de caulis prsmittere voluimus , quas in cius Procmio le£tor inuenict . Qua propter ab eo tempore plurima, ne me falleret memoria.», ferius adoocarej frequentia variarum rerum , inire experimenta; aeque inter hsc fspi qus }i^cram,videram, ^ audieram ruminare , llmul diucrfa combinare » muiu meo marte excogitare cepi ; donec tandem copiofam fyluam alTcqutus iipusipfumaggrelhufum, i quopriusiaun^«
tis nuteris , fencentiaram diucr/itas, laboris im- manius , innumerabilium peui experimeo- corxun nccdfius , ingeni; , quod quam tk tenuem iam duilum agnoucram , imbecillius , Bioldla.» etiam fspe corporis sgrlcudo quam maxime de-^ terrebant;
Quamuis igitur in eam arduo negotio nuUumJ haberem , cujus Tcfiigijs infiAcrcm , auc quem mihi ad imitandum proponerem , manibus u- men , iogcnioquc operi admotis fupra memora- tum Prodromum vix crois «edideram ( ex quo mentem meam aficqui ucilc potuilli ) quando forte Portum ad meas manus acucnit r. Hof^ ratiFabriomnigCnslictcracursviri, & faniinr gcntofilliroi opus cothis Phyfies in dee era tra£U- tu5 difiributf ; ex cuius le^donc mirum ^ quan- tum fiicrim recreatus ; DclciUbUr enim vehe- mtiuer quW vi erque feri in eandan meneenv»
iacuhilanus; ac tanti hominis vcftigia fcqui non niiKlonon dedignabar, fcd ad inceptum opus ge- nerultiis profequendum ftimuli adi ungebantur , Arrideba t in illo methodus , & rerum patraiUi^ darum ordinata dillributio ; atque in ipfis doikn-
XUrumfcntentiisvtplia-iroum me cum ipfo cpo-
uemre aniroackertebam . J>cfiderabam nihilo- minus in eodem, copioliorcm experimentorum, & obferuadonum numerum , cuiliba libro ,
fcu maceris difcucieods pramutccoda efic iud^ cabam; materias pluixs non fatis plene difcuflas, vel obiter cantum ab eo indicatas penitius per- fcrutandasf&vbcriusexplkandas elTc cxilUim- bam; IspiiUmd etiam ab illius opinionibus mihi thlccdcndiun cflccqgDOlcdjatn . Videbanu^rs- cerca AuAorem fi/tm in fula dotUrina cfic£his quidem plurimos ad caufas ( fuas nec ne tu vide- ris ) ingeniosi reuocando , non verb ipfam , do- ilkinam extendere ad nouas inuentiones, aut re- rum imicncanim cum fpcculatiuis tiim Phyfies, tiim Mathematies prmcipijs , connexionem.» oflcndcrc , ac ipfos rerum vtilium fontes tn art^ ^libet aperire . Cum igitur hsc omnia prs- iiarciamaudum mihi propofuilfcro, nec Phyll- ei folum,fcdPhvlko-Mathematicamfi:icmiajii oamcmplcnifiami, ac folidi profequi dccreuif- fem i qus non Iblum nouo , dulciquc cognitio- num pabulo mentem reficeret , ac dclcAaret» ve- rum etiam artes tiim liberales omnes , tiim me- chanicas aliquas ad maiorem perfiriUcnon cue- hcrepoflct, imm6 etiam pluriUis a me de nouo inucmis de perficeret; ncmomeiamailuni agere exillimabic, quodYmeumpotuifiet me ab incepto facinore rcuocare .
(^em igitur, inquies, au^rem fequcris?ne^ minem prorfus.' immb verius «nnes, probatio- resvidelicet; prsctpue verb Arifio^cm , noa
J|ualcm fingunt Aucrroes , ciusque pedilTequi, ed qialem faciunt, & veri cfi , interpretes Crs- ci omnes , & ex Latinis phirimi, inter quos ex an- tiquioribus primas defero Dhio Thooue, ex rc- ccntior2)U5 verb do^Ulfimo , de crudito viro P. Silucftro Mauro Societatis Icfu . Non tamen in omnibus Siagyricam probo ; quis enim rue ca- tholicus mundum Aacuac ab sterno creatum ? quis Deum o.m.ncccfiari6 agere ad extra fintia « biaf-
Maiphonh a/Tirrere audeat ? Quts prob^ ocula- ta* cflos PLuietanvn folidua clk i^ruituiiciaucnc , 4ttc cotaeras non acccaoi fupra rcgiv^tiem de- mciiurcm ? omicco pauca tjajsaamaiULipby fi- cti joiiorisinoincuuVq^as eae :ptu,rcii4'a<c om- nes AWl^di» fencenciz mihi probantur , lU u- nien vt non vni Ariilocdi intucream > cuia mulu in ip(b iicfidcraicur > apuU alios imicmcs. Aonon Ucec opclna qua^juc cx cdcbriortbus Fhi- loibpncfciigerc, 6c liiViomfificnpoAci com- pingere PhiioTophUin ? Fmrimx porro aucbo- rum fcntcocis ijuamm» uiccr Cc oiuoino dilorcpa- rc videantur > fiep^ tamen verbo tenus diilcn- thuit j ijuarcvbi Tanam patiuiuuruiccrprcacio- nem illas (cciun ipsos con^iarc qui* vaac ? £q^ dem ventas voicacfi; Ted quemadmodum vnica ftaciai 0 diucrli* vd etiam ab codanPi^re co- loribus exprimitur , modo Ti^ vna , modo fiib alia forma >alpcduquc,vddircdirciliceC) vd obli- que, nunc cum hac>nunc oun illa apticudine^mo- do ad ce cooucrfo iniJtu , modo a tergo , pnfim^ ad lacu5;nimirum diuerfis in locis oailo coilicuco, idem prorfus ac immobile fimulachrum plurca iraagtncs arci/ici exhibet in ecia exprimendas j cadanoroffiisraitoise PhiloTophi voicamVeri^ tatem dhicrfis Tententiarum collibus ddincacam vario modo menti contemplandam proponunt i acprouioquirquegcnio illam licet imiuueaum fibi animo dfingunc Nimirum ficuciipfiPido- res dum ex propriis Ideis erutos «magmcscabujj; committunt, c<Mum Hominum lineamenta eua.a nolentes imitantur i quos vehemention atic^ prorequiinniryautfrequeotius vcrTaui imogiiia- tione , puta fratrem , lororcm, aucconiugc't\_,j fic ve plurimum PhiloTophi illi , qui an au oru vel facultati itiipen/ius addi^ luii., d> eadem orte vd faculUU rcnxn altarum ouuuuiu lLicamcnca,Teu principiad,.ducun< i candeinquc nobis vbiqur cx- prununt i oberaduntque . ^ic Cilbcrtus Oinu:s effcftu* naturales ad virtutem nugnetkam,cuiui maximi iludioTui fiiit , rcuocarc conatus ell ; fic Chymici ; fcu PhiloTophi* riermetic* Tedato- res ad tria Tua pr iiKipia rcuocaat omnia j fic Pro- das aU^uc Pytlugorici nmnerosA ligurts Geo- tncirieas , remin vniucrTarum principia futuunt.* fic Piato Theologiam , Ariftotclcs Logicam U- bris ac Joarini» fiu» P*!**»*** meerferjt.- rime 1 ul- lius de Anim* natura diTputans cura auiho/is cuiuTJamTcniaitiam rctulillct mufic^ artem^ promentis, quique Animam harmoniam effede- inichat, facete fubdic .* hunc ab arte fua nom,
*^Philt5bpho igitur victo veni debet, (1
veriutcra his aut illis potius exprimat iincanicn- tb, cum T*pi *quc beni hoc atque illo modo ex- primatur • quandoi]uidcm qualis cfi in fc ipTa ple- ni ac clare ateir^i non polIic, Vichun autem cfl, error craffiTsiinus, fi quisexifiimee, veriacis cfogicm , quam fua in mente dciincaiiit, eam vui- cam clfc,qua veritas ipTa poflit rcprerciicari,quan vct6 vnius cancummt^ fimulachri plures ima- gines diucrfie nequeant exhiberi. Nosproptcrca phiribus Cepe imaginibus veemur ad iliim vvnu- .nn dilucidiiis exprim-mdam, qua: in rerum u.icu- oliufflTcieiiuaobtmcri pot^j nam quo piares
ciuTdem c^ieAi imagines intdleAui rcprcTent ui* tur, eo uugisi.itiiui& clare ipTurnubic^i n in- noicTcit , di^ quod carum vni dccfi abaiuta^ Tuppkoir . luquc materiam in primi» & mam,iu\uvcriorcihArifbitclis Teutemiam, in Phylleis admiuirousj cmTdcm etiam quatema- riuin eJcmcnconun nuiherum ve maxime vtikm ad mixtionem cxpiicamlain vUr6 ample&unur Vacuum omne cum eodem PhiioTopho a natura proicribunus .* & fi qu* Tunt alia AriAocdice ao&nn9uiphyftctspota!lma capia ab illis nul- latenus recedimus. Intcrim tamen non oaamus tria Hcrmccicorum priucipia Tai» fiilphor,» mer- curium,cum duobus illi* addiument^hh^macis fcilicet , & Tcit; ( vt aiunt ) danuuex , loco cicmencorum polle vfiirpari, ad pleniorem cor- porum, &cfte^iun naturalem explicationem ; immu Ixpc illis etiam veemur , ica tamen , vt In illis ipTts quinque elementis, quatuor elementa^ Arifiotciica rccognoTcanuis .* Atfaomos Tcu ma- teriam coj«porcam in minutilllmas partiailastiiA Tc^m, quas neoterici minima Phyfica vocare confiicucrunc , vode ccouiflinu cfHuuia ab eorun- dem corporum poris , halims, cxhalattoncs, alia- que innumera proucniunc , quis Tao* mentis au- deat prorfiis ao orbe cliniinare? non tamen cx ca- rum Tola mixtione, nou dico fortuita cum D^o- crito ( quod cfl omnino impium ) Ted ne quitkra naturx arte diTpofita , rerum omnium generatio- nes heri aflcruinis .* Formas abditas , vel latitan- tes la matcri-ijfm verius dixeris Temina primordia- iu , qu* umui cx materia & forma Ariflotclica coniiarcnondubitaraiis, hibentius aduiitiinius p cum D. Augufiino A m cuiuflibct feminis mixtio- ne quacuor clcincnu Pcripatcoca, vel eorum piH riores partes , aut etum tria clpicnca Henneti- ca , qua: cum Ariftotdicis minimi pugnant , fa- cili agnotcjmu5.MagfKtirmum incorporfii^^fryiiw pathiam,&Anupatham,TcuXatcn] fit Amici- tiam i Fixum fit volatile; .vicali, fic acidiim » aliaquc huhiiinodi non negamus , Ted non in ijs fifUmus , his quandoque eoam vtimur , fed ad al- tiora principia rcuocanhis . Vno verbo , Verita- tem pluribus imaginibus rcprcTcntamus» fit quo pado imago qua:ld>et Te habeat ad vnum ciidm- q.ic Procotypum explicamus ■- Quid enim vetat cthicrfi» nominibus vti ad rem vnicam fignifican- dam i Dummodo veritas clarius pateat , fit de.> vcrbonim , ac Tententiarum lenTu nobiTcum eoo- nenias , Uberum tibi cfi , rem hac aut lUa ration^ ut voles , chicidare .
In fiyto claritatem potius , quam elegamianu reAamur,cum vtres TaipcobTcurx facibus deleri- bi rcnnir, tiim quia ui^i ingentis operis laborem tnoUcnd, fit in latina lii^ua minus exercitato « nimimn icmpus contercivmm fuifiis,fi fingulL# vocabula voluilTcm accuratius penficare .
Qi^ verb methodum Tp^Uc, illdm eligen- dam cxiftimaui , qua: plurinuim ad Geometriam accederet , vt pote quz rerum certam concatciu- aonvmdiiuci^acbreuiteroftcndit, non Tine in- genti «nimi vohiputc , dum veritatem vnam cx auacuidenti ratiocinio deducit ; ^arcTmguJoi libros in Teriem ordinatam prqpoTuunum aigd- fimus . Loco Axionianim , Dcfioitioouro , fic peti-
w
elQnam^guHsXibru prcrnictiinm HUgrwini Cq^ioiaicuniui^ obTcnatioaum numcniin • ^^Qcdaaradpropoficainnucctitait , & «jtiac vtutfufmuflwpoaax poflum>cuin plcraquci S£ ipib fitAimc^rei^acquc kcrum ^fiaiuum iiuipoaitiaccurati^ & ctrciunlUnui»
4i]i^fn;crAttcna»y vt ex4)^^u^<urraxiooc|Ri-
Mhlt-Quorfi? mfutn aliata n^mit ccrtt OUt
in «(ift filiis fuikiinuit
jr<y)&nfmrm ^fbiaiicrtioo^ kd iptanna^ BKt^vtioutr ajmaioftm vcricub confirnuckh 9caii> «^lOmpriuMx certis &ftfXfiei)>cronaii^, .ftim ccum cr princ^i^ infallibilem petitis ex fica, certo ndocmio deducimus . Nul> but iyur Axioma ku vniued^etn propofitio- Bcm puii pltyilcam fupponinuu , oc forti ali- famnipponimm, ^i^cpiispoifitinclubiunu* niocarc» fodfbUfoppoaiiuuscxpcrimcflU» <ie 9<eusfialiquis <lubiccCspoific idem cx fe pro* g>*ijsmAnibusj oculiT^accertior fied . Quuvero ^ cxpciiincncis (oIjs noa pofianos prop(^' noa^ aliquam /aennficam ( qu« ncccuar*<^ « yniucf Cilik > cum dgfiTwiN»a»u»aDfUi
«^cmrfcicatia) deducere. «««^.icis aliquibus aiionutibus^ ^ ^rUocipiis mcuphyficist ideo ttuUa ajkicM&aa , nuUamque doilriuam meuphy* Aum accerlLutu , quae ooa ik. i cckbnoribus Phiiu«bp^^l>>aurilMr^epecia ^praec.puiye* r6ab*^jiacde» fit D, Thoma , Graccii^ fie Latiae ciUidcmArtflixclis intcrpreObis j be pcocipt^ Auerroc cum eius fciUcoriUis ehjftiani riouunis hoflibus cxccradsr
JL*eett»iM (vt Optimi monet eruditus fit Do&U^ ad finuG»fupramemoracmAutb3r)
mtkerl vetutt , eum d p4rtii$u St.^rif4 ifsrt vi» dtSHtmr ^ fiHf uumtH d»tirin*m^iM mvlri» fMttm » i ^c^vadfmtt , ftd Mivm frt/Ms d t>«r«
9fn9*teti4^tp vvdcftrti Mii^md ver€ fhilf/tphui MtiMt , <p$td tMtti Pkihfiflddv^i» ivtf9rmAnMS^4»immMdm*trddMU<ifment -^ fm avrtifv^lMm *M,vt 4fK4 UU UmviJiftm* fn /dfM» itvtMm & iMMiWMm tUtuum *X tm dtrimu» , nt/t fvrvm inde Jt^dimmftcum & imi €ntrMxerit g fmd tmm Muid tAArvkdHUj^r^tmii iiiis^ ui^stU CiriJfUfU lnfitkHS ex^giUffet ^ <ir /4»/
fwfftsH mirari nmp«Jfmm CbtiJtiMMm 7>riim^CT $» Vt ArAtstAHtiftttrtnt , jiaer» rmmPrtMt^ifirt^^nt/tcretr^ ttGtrmtafPbi» kft^t iMHti ktlWWtMt^ & tim €9m’*K!Hi» pmnf^ndm ftmmenttrijt , dtdriftt Veripatetiet fdkar& iaitmtKttrftrtmndiAu arant. i^a» mfttu atm tfi ^gud aurtautr variam iilam faSht» wnmfrtfi^^giaem,^aaiatUfrifla3eit . Hxcill^fit epeimo quidi^ tuee.
Nc vcrocxalijs omna priocipex petere coge- imur t aut tun molta fupponcre , neced^
si^cx mctaplufica (cienda mucuaa oporteret; ikoia primo huius operis tra^luirphua quz vertiacni adMctapbyficamroi ffdmainFbiiofo* sophi»» perfiringimus, iUavidclkaqusecutn^. foicncia rv-rum Phyficarum osagis- immcdiatani babeot coiuicxioacmfUC denaniracoiporuiiL^ pucratim^^Q^andutCr^ Loco^dcExtco- JioMficc^iikcmiaTcacbuutcd qusdam^uil
fixd^epu foicDtUpt abHratoum Tcu ucamtK&raan (cienda Phyficarcu corpOrunt oatuialium >■ Aibs foctalTc «laStir^tf inc;grum_^ c^imto^fcicniizMcCtupbyfica^ qua^fiqmdl luuu (uppQOUJim »illud peobaouh muo\iat> tcrim cumnoa llippOnamus fli/l dodixinam fimam^cGouimnifuixiam» fitabiooumccisii(^uiC cd^pbrauf&mis aiidoribus recepti > tUt » nid, piocennax notam fiibire vdis » acqiudcc..
Miraberis fortaffe^qui^ cum medtoduin Gbo/ metricam iitbocvQXicdb opere jnc vfurpatunuxs efle prodceaTjCuiiibctdbro vcl tradami ooa prx^ micta»Dcfiuiuoaa(pcdaotcs ad tem peopo^ tam ;Vecum, licet imeoereprcbcndaimjmii^ id ptefotaunc ^confititius tamen eii(limauL»Hufc pociusadduccxcfitcxpUcareiaipfolibri > fiautrap (favos dccur(%vbt res qdxpofiuUucru,id(pc mulr Qplidex ca(fi«.PuoK) quianifi prius vuia dodrw ry» rp g»plW.«|.^^nA||.fbf il^ jflTfqui p^tfumuO.
venotfenTum dcfiq^lfpMis^ arduum en^ u breaiutc r definitiones y rem
ipTamdcfiiuum explicare » vt omn^ verborum . ambiguica^cin j fit <«-W»nim oMticiplicitacem. (ub- tatfugese «alcasj^.C^od £10^ intclligcs fi AriAoceJis definidooes^ V.G. Ixki» Motusa Tepi*. porisy Infrvd fitc< perpeada* • «pus aly alucr mr oarpr^riantur, adeaye vetmeammleiifiis unr;?^ . nequeat > md dihgcxaer attenta rdiquaeiurdcA Piulofo{fiudodlnaa.$ecudo ^lia pci iculiicfioc ia ()efitttiQoe(uppaQtiiw$idde(pioc(lquc(bo ; ac proin^ cOQcInfiOf quas exprunifia definidooc deducitur» nihit concludat; quod fanc pluribus: familMre^ .* Vtltdefioias impetum cliequ^<*. QKcm permaoemem cxigimiam moois localis; iodeverododttcasproicdanuueri a foio impetu f^cl Ulii imprefioa pmbdeate •* fidla enim trie illa cooTequeodanifi prius probauertsdo^Ktuoi.* efle qualitatem peniuaaKsas non vero fitccc^ tUAy Item alim» nrgabitfortaiTr im|v»tutt) qualkatcm; veldifiiagiictinterqualiatcmabro- JutaPyfit modakmicu tdaduam ; aiiiun^abic motuosabimpecuexigt ». nec «mimab aliodllba* ^himcficcoocodcs;n7tq>pofiicprmiiidla dcfo&kkx.
Terdo Miam/i nihit
quodiadubaimpoiicrciiocari; dcmiick> samen ip&(lQqpQrdedrftiirinnr remm natura phyiicarua) vt plurimum adeo abflnila cuadcccr fit obfoura,vc lo^a indigeret explkadoo^ Hanc . aucem ftuAca initio tractus adhiberes, cum rur«. fus in dccurfu doftrin«i/eu preyofidonum hifibt* fit CBUckanda ; luminTm ipfa doarioa de ic aii- quand alhid dk qtum drnnitirwiis iHios rer vbe*. ciorexpbcado, Quarcvidciurpociuspoflrirails^ tamdoArinamexiliftipfitiam aiiii^y ^
dcfinidoocmdTc eruendam .
NuUam igitur Definidoacm pnumitteadauL* putaui; aa» vcl fllaiaivmriqicmibus libris ex. tradita io ijs dodr maduit ftahilka , fit expiicatap fit bsc quidefuprseimnspoficc » fi illa necefiaha* fitad probadonem fei^aaduni propofitkiniiB f fcd imftra prxmuccicair , cum- lam- fitalibt »*•' dita »fit cum (atis fit illam , vfai opus fberic, indica^ sc; veinonfuitin an(esedendbusfiabilita>Ac Juee turfus duplicis gcncrisefic potefi , vel eanun quur immctliarc fpc^ant prnpofirJHi nufgdAm ^ vel -! »
focjtmlAene ti /Vi^ntitiii mettphyflduii » 9e mcaiU ToJum cooducunc ad maceriam , ^anu o^^ert ugredinnir ( neque enim ad altas ma* teriasphyu^i^eftaredcbec» 6 TOfaieriiproce< «teorduued» cum doftrinavmmcxckMnna^ tUerios iam ti^ca deducenda fic) fi igitur defi- nitio fic primi generis, mali illam pnemifisisycuffl otanciquodimmedurt /pedac maceriam a co prppotfium , firmari prius ddbeac, ac fUbiliri , ne tliquid in dubium reuocetur , vei in alienum fen- fmudecorqucacurj vtfiipra dicebamus i Sirero fic frundi gmeris, pnmita quidempofiet; fed fi ^qua pnemicticur non videtur pouor rack>,cur etiam alia: feri innumera; non fine prxmictend; ; i^uideur in qualibet etiam pecttliariffima doft^ naphyficacradcmJanecefle efi plurimai defini- tloocs ex Lpgica , ci Mctaphyfica, r«p4 etiam e* Machemacica fiipponerc , ex quibo* domina lUa dependet. fizcmplumacctpeiAfbladoftrina de Impetu; qtijcuznncqu:»btaa accidentalis defini- titticoi Quaiitatu, oc Accidencts prius fcire de- bet; Aecum explicare oporceac aquacaufapro- ueniar, Ac quomodo mocum localem efficiat aut cxi^c, oKMiiim Ac finguiarum cau/amm genera, carumque definitiones tenere neceficdl; item-i AAiomsiPaiIii)nhi,Acmoctt»ingcner««quid fic cattraextrinTccayqi^mcrmfcea • Fretereacum impetus fic vel mtoifiis, vd remilTus, definido lncenfiofm,remiiIioois, ext^nfioim ^pradup-- ^ciida ; V^lterhis cum exigat motum 10 loco , & in temere ; quid exigenua , quid locus , quid tempus, quid velocitas, quid Oletas importenc in Itu eflemia necefie cfi innotcTcac . Rurtiis ci^ Impetus fic Qualicasabrolucaacddcncalis , fcire debes quid fic elfe Abfblucum , <piid Relaciutim , qtud modus, quid fubfiamia, quid Accidens. Vc aurem omnium ilUrum rerum definidooesincel* ligas» miMOtrcnspeob alias defininooescocnqfi» cerc (jpoftec ; u.g. quid fitidciuius , quid ^in* Aio, o:quocupkx; quid vnicu, quidi^tioido; quidficeirepofithiuni,n^aduum, priuaciiiuni, £rcliqua huinfin**!» ; vno verbo viuuerfom om- nmoMethaphyficam,acuhjs principiis» vt pote »Bniu<Tf4|tiit»qis,nninif^lp fcientia, fiai faoUtaa oecefiariam hal^ dependentiam .
C^odduimus de definitionibus, diciaequipo- ecft de A*‘^^=***^*** i quamphir ima enim ilia.* fime , quxprmfiiponi deoeoe non fohun ex Meta* phvfica , f^ etiam ex Logica petia , nifi potius ipuLc^icaab eadem Mctaphyfica fibineceffa* ria axiomata mutuetur . raro dum propofitio- nes dcmonflramus tuxta Lc^icc artem , omnia.» nnncipia , Ac axiomata , quibus ioniticur Logica UfflcprcTupponenda; veproindemirarinon^fi- namaliqtm recentiorci Pkilofophoayprxcipui ^rb Dcmocrmrceduofcs,Quj non modo feno- lafiicis noflris rerum vmucrulium cognitiones, quasfiicilcs abfiraftioaes,Ar tricas Ai^otclicas 4iditant,expro^rc paf&m auden^ verum etiam Immani rauocinii am , Logica fciliccc > omnino carci^,doriaBf3>i maxime tribuant . £n igitur cur Dc&itkmcs, Ac Axiomata nofirmdoftrins nunune praemittamus, fed iJiaaMcuphyfka , ybieunque oportuerit , ouicuemur ; ne vKlcficct ^am eoum Mccapbyficam in feientiam remou
Mtoralmm ti«tsfcrrecoctimr,fii^ alia feientia ingrata , prorfus inu^, Ac i reCta dtv arinx mcchoi» aUcna nuxtioac , feu potius con- fiifiooc
At inquies in Geometria Definitiones , Ac Axiomaa ab omndms mathematicis przmiccun* cur. Fateor eq^cm; fed de Geometria cfikMi- gb deuerfa ratio ; neque enim illa quidqiam.» mppofiit ex alip fcientijs ; immb neque ipfh^ Ars ratiocinandi tradita ab Arifloccle, vd ab alili cfiad puram feientiam Mathematicam jKccfti* ria , cum dcmosftradoncs io illa adeo ordinatb procedant, Ttfolus naturalis difeorfui ad carum iQtelligentiam abbuode fuffidat ; vt proinde an- bqoiphiiofbplu confucuerinc pueros Arithmett- ticis,At Geometriets imbuere JcmonAratiooibus» antequam ad reliquas fcicncias capefiendas pro- iDouercncur /nimirum cum ibi diuerfic Iblummc^ doQuantitaQsfiuedifdTaB, fiue continuat afle- ftioiics demonfirencur , paucae ad modum , c^que clariiCffiB definitiones , numerorum , Irnearum , an^tlorum , figurarum fucnint prseniittcnd* , cum nonnuui» per fc cuique nunifedis Frioapiis, vel Axiomatibus .
Fneoiictiaiusantemfola cxp^lmenca, Ac ob- fmuuones, qim funt loco Pecitiemnm , fcu Po- fiulatorum Mimirum fuse vchiti Hypochefet ommno cerae , quibus feientia rerxun naturalium inniti de^ tamquam bafi Ac (olido fundamento; ntfi enim iUa p^ognoTcantur , facile aii^ Propofitionesaflruec, qiidius experimenta ipia.» a^erfantur ; vnde totam do^ime molem faJfo fimdamenco Aipcrfiru^Um comierc nccdle fit. Adde quod hcc feientia in co potilIlmuvcrfan,Ae finefle debet , vc cficAuum nacuralium caufas pcrfcniCetur , ipfofque cficdus ad ficu propriat caufu reducat ; quod certe fieri nequit , nifi prius ^dem efle^his,Tcilicet ea, qux defaAo accKhins m hac , Tci illa maceria , intimi pcrfbcib fiat . funt autem phirim^ obfcruacioocs , foi circum- IhmiarummcfieftifKn fioguiis confidcrauoocs, quic licet omnhimfcnfibuspallim occurrant, mi- tamen cft, quantum lumen prjbeaot natura- li Phiiofi^hiac , ac quantum ad cotundem efiix- tmim cau/^ indagandas conducant; non flne^ grata animi volupuce, qui fmc pudore nequit ea- rum rerum ignoradono detineri , qim quocidib oculos obucriantur. Procer obferuationes amem iflatvnicuiqacobuias, occurrunt feri inmunera experimenta, vel omnino ooua, Ac lingularia , vd ab alip prhis h&i, (iue excogita», Ac a nobis n<m kuiter («piillufh^ , vel repetito labore com- proba».
Inpraediilis obfaiacionibus Ac expenments dclcAum potius quam oumcnun , autordtnciiu. adhibuimus; illa enim potillimi fd^ere opotuit; cxquibusvbcriordoArinadeducipofTct, Ac quas magis conducerent ad enucleandi veriacem . Plurima inucnies experimen» ; mulco pluret ebferuatiooes omnino nouas in fingulis maceri)* • blulu fbraffe etiam defiderabis , qme menti meq non occurrebam, vel quse non potui per commo- dum capere .* Horum taracn experimentorum , eorum videlicet, qufmihifiicefenooljcuit, ca- taiogam fiiii ki inucaia ; ilia tu ipfe , vd
Hm, fumcrcpoterii, fi libuerit . C^iennw fiiam lacik mc «fctracurum rpcrauernn , fi per» pCDdas operit» quodluTuforufie temerario ag» grcfllulufiitiinnicnfiuccinj Ibcij in fiuncnda ex» pcrimcocit r«pineccflvii dcfcAum ; immodici lumprus m viro rcligiora pauperate obfiri&o »• capiaaccffl ; temporb ocnmin in eOnfuedt no» ftio Ordini ooeribas obeundis non kocm occupa» tiOQem. C^conimpfovcriateexperimcnraniffl» a me faitofmiK afferam ) meaffifidcmoppi- giMrare OM dubito : eandem » quae iniJu fidem j i •c adhiberi velim» FatriOi>^»P.Ricck)lio!P: ^ttnaJ^ , P. Zu^io , KCafatD, ac demum P. ©anidi Btrtolo» quodcfinmque narraucro eo- rum experimena» mfifixtaffcaliqtando aliquid lacooirarjum monuerim ;quim enim accurati» OcuUoque fuerint in experimentis
compejtifiunum nobb eff » vt prt^)terca nulhim oor^ ferd» experimentorum in examen voca- iKiim » mtod expe^btioni mea; pknc non faci^ ccrit . £andcra prorfus fidem , apud mc , fic fbr- l^c apud alios obtinuerunt experimenta Floren- tinorum Accademicomm in libro cui titulus /•• d* tmurMi ef^critnt^ dcfcripa ; His addo diligenthfimum Robertum Boyie j cuius cxtanc io «uuerfis materi js experimenu precUra.^- rum plurima cum ip/c examinauerim » omma_» ffdeliter ab eo oarraa fuiffc probi perimi • Quod fi experinKncum alkpKvl . quod confiat ab abpb^bim aliquando non fiicccdat ia» vt nar- raturi id ex circumfiantia aliqua non ritiobfer» uaa condgiffc » ctifiimare debemus ; nec pr<^ cerea huiuuw^ eip^mcna , qua: non femper fiicceduat»parui £icicndaranc,cumpotfitsma» *{mA coiuhicam ad eff:^ ipfius caulu cognoT» cendas, fi quando diligendus inquirendo, circum» Ranuam illam peculiarem dqirehcndas » qui ne* ^edb»Tolico cucnni firufiratur experimentunv.* r vTgrccrtumcfidum vasaliqnod vitreum , vel ibr^copium ab aere cuacu^r>^cxanlata^ Anthlia » vel defcendeiitc argaito riuo, qipido- «c liiccin intra vacuum vitrum fulgitris in mo» rem comifcantcm appanaJe ; quam omen ncc mihi l^centand, nec multis ali|s videre vnquam licuit i fi quis autem circumfiandam ad efferum flhrm requmnm inucniat » b profeOo non leuher abilTuTamluministlcu lucis cognidoocra iUuftra- bit . Rcliquisvarioniracxpcriinentoriini auftt^ ribus qux nam fides habenoa» in proncffii operis ingenue manifefiabimus; cfterum atbertas , vbi nullum experimend » vel obftruauonis audorem Dominamusi experimentum iltari fintobferuatio* nem pro cerds nos haberi velle » utpotc a nobis » uel a pluribus fide *<»gniiTinai< ad examen exadke rcuocads.
Obfcruadonibof»&«pcrimcntis rubneAimus
doftrinam ad rem prqpoucam fpc^tute in plurcs propoficiones more Ocomccrico digefiam» ad- una edi , ubi opus erat» Gcmnctria ad masorciii fciencix foliditatem , confirmadoncnx}ue uerha- tis . IpTas propofitiones , qtuntum per mei te- nuitatem ingenii licuit» ia dirpoToimus oedina- tim , ut una ex alia certa quadam, ac facili conea- tenadone deduceretur i eadem femper principia fuppooerencut » nihil incobfreater diceretur»
ontuerfa doArina non obiter »& generatrm per fiimina capita proponeretur; fed rccifis fuper» fiuis » neceflariis, aut opportunis nuIiSsi nc^flis» pieni»penicu$,&minuatimexplanarcair . lo^ quo amen non tcui fime labore illud cauere a me deberi exifiinuuim^ in membra nimis minuta^ CQociderenir » aut in panes diffecarctur adeo exiles» ut numeras pro^fitionumin immcnrtim excrefccns lectorem , ab ingrcflu uelut nemoris nixnUarbiifiorumdcnfiate horridi deterreret i fedpodusfyhiam grandioribus arboribus confi- am rcfaTet»qn$uiarum lariucc ad umbranim capandam am^niatero alliceret . autem am^nius » aut quid tncundius , qi^ pw aliquem difairfura » mod6 fub hac , modo fiib illa planUL^
rtem captare \ quod porrb fic ab intcllt^ » identidem pofi le^unero excurfionemuo^ dofih-tn^ in aliqua , ucl aliquibus propofuionius cnlanaue » rationes inde deducit » & cairfas cla- re mteUigit modo huiu$,mbdo illius cffcfhjs, ucl cur hoc experimentum ia fuccedat» ucl cur &• lud ante caularum notitiam unam partret ad^ mirationem . Vidclkct id potiffimi noftri erit in fingulis cra&aiibus tnmeuti » ut nihil eorum, qua fub fenfin cadunt, inuihira omnino ocnniuin , 6t futgulorum caufims aliquam , fi non femper li^itimam , ac omnino ocram , fahem uero fumlcm exponamus.
Verum longi procrea hictmdius futuram effe arbitramur i)s,quih^nofira attentihs perlege- rint,id, qiK)dncmo(fi forti noflram P. HoncK ratum Fanri excipias) pr^itit hucufqiic .'nimi- rum non hanc» aut illam materiam pcrtra^re i pauca qufdam experimenu exponere, & cxpli- carc(qw^ fi accurati fiat, ut a nonnullis fiaAum effe nouimus , non modicam laudem meretur ) fed uafitiEniam, ampliffimamque rerum omnium naturalium (ckntiam ,& materias numero taoL^ mnlas,nacuraque adcodiucrfasia ordinatinu. difirfiiuercA enodare, ut earum omnium ordo,& Bcceflaria inter fe connexio clari rduccre queat» dum uniucrfbs effc&is ad pauca , caque n(xifG- tna principia certo ni fallor ratiocinio reducimus.
(^laucroplcriquc hoc ff|Culo fiudiofi homi- nes naturalis rhikNopbi; flores, ac frudus,nouas fcilicct iauentkmes, ucl Ipcciofiate jucundas » uel utilitate pretiofas , fiuxulis , ac feminibus pe- nitioris f^uiaiionis , ucl Icuiter excultis , uel prorfiis n^lcAis,ex quibus Hia ncceffario fuccrcP> cunMuidiflimifcdantur;rcm ijs pergratam, & maxime utilem me fa^imun hidicaui , fi hanc mihi prouincinm fufeiperem, ut non modo quan- n porui diligmaa, dinmrnoque labore Naturalis Phiiofe^hi; fpauosum campum excolerem , oo- uaque rerum prodigioCinim femina in eolatcn». tia alijs excolenda «£tcgcrcro, atque indigiarem^ uerum etiam inde uberem meffem earum rerum, quibus amopcr6 inhiant » mifla etiam fq>c in alienos campos fake, colligerem. Videlicet co- piof^ per longam propofitiunum feriem propofi» tf d^rin; fpeculathi; , fubtexuimus in fingulis librb , ucl falcem cra&atibus prtiblctnaa pkiri- ma, quibus res omnes pra£bc^ adrempropofi- tam commode pertinentes comprehenduntur» II’. . iam ab alijs cicogtat^,& in lucem cditf , ucl a nobis
•
fiobtt naper tnfcnc; , & uTu tttphrimnincQm* probae; / Nuiiamenim rcpcriuimus cianmaii- liquis • cum ia reccncioribiu feripeoribus inuca* tioiiciu alicuius momenti > <]uam m hoc mcum_ opu»cra^icrrc p^cacjucillse^demuclamcnouis ooTcnutioaibus lihift rorentur, ueJ obTcurius pro poiit; explicorcocur, uel fu^ dcTcripc; breui* tcrilcdcuhilimbcxpoaercacur . Aiianoopau* caprorrusooua patlunoccurrcsiQaoftranim ui> dcuccc aon modo rpccuUcionum , uerum ctianu* nuiuuliuin Uborum Cru£tui noa penitus eoo tcmncn<ii.* Pua inuencioaa uarif proobeiaeo <la Longitudine nautica i nou; machin;,&c mo tuumprodigiororiimrpccics j oouonim chrooo- inctrorum fcu Horokigioruai couAru^ooes ; Arte£s^ motus perpetui abfolucb ar cificialis , de cicera hutuTmodi » qu; omnia habes ia hoc primo operis Volumine .* In reliquis ucro pen^ inno ncra fecrea rq>chcs,aoa nsodo chy nuca,dr me* dica,qu;ma0V> %>e pretio emuntur ;ucrumu* ctia 0 alia ad idberaies omnis generis artes fpe- &onda^ fciliccs adMudeam, ad Opticam, ad Pi<^am, ad Nauticam, ad AAronomiani^ 9 nd agronun, ac uiridarioruin culcurom,ad brau* cam,dc,HydroiUticam , ad Magneticam , ad Fyrotcchmam,adeo ut ipercm nulum prorlus
arcemcffe.qiKphiriniLun lucb,rplendora , Qt tmliutisnoo bt ab his ooftris coiuubus perce- ptura . Noque enim foium aiidqua inucnuro Siimus , & noua promimus quf:un jU. tiobis li- bcraliluminis fui profuiiouc ciargitusdlDacor bonorum omnium Deus Ted a liuore inuidi; prorruA alieni nouos fontes indicamus,nouaTque fodinas aperimus , ei quibus focilb quis uolcac ubcrcsuenasy&copiofos iaucntionuiH peregri- narum thcTauros corriuarc . £a propter conne* xioncm o/lcndimus ipHusfucuue naniraJit cum Actibus , carumque prpOarlocftws cucn- t»,principia ex quibus hjc ori^cm fuam ducunt indjgiuuccs,qu^ Tepe cuique obuia, & nullius m<^ menti ctlc cum uidcontur , in ijs tamen res tivaxi- m; latent , de prodigio ftouies i ut uilcre cA in ar- tis Ty pc^raphte; inucnttonc , que litter a conten^ animos facili commercio huuit , de fcicntias mi* jum in mo^m locuplcuuic; in ufu magnetic; acus pro nauigatiouc , qu; nouum orbem in iplb terrarum orbe detexit , rcgioncfquc natura dif- Aus in quodominodo conTociauit ,
demum , ut c;tcra meam , in prodigiofo puUicris pyri) inucnco , quod antiquam bellandi arcem prorius climinauit , nouamque longe de- tdUbiijoran inuexit . Hoc ideo dixerim, ne quis de noui$,ac propemoi^ inopinatis inueutkwu;
busdeTperet ; anmquotidic noiunan rerom Teges fuccrcTcat , ut plane diflici liu> di repe- rire quid inucniendum uipcrfit , Teu rem inue- neniendam proponere, quam inucnireti propo- natur . Idcirco ilhid etiam gratum accidet, ni foiior,Lc^fori, A opportums locis res uarus , caTque I uel utilcspicJ (altem curioTasyquas hucuT- que nemo inueaic , aut foruTsc nemo unquam ex* cogiuuic, cnumc*'Mcro .
bchem ordinemque rerum , quas tranandas TuTcepunus y ut paucis te nxxcr, Angulis aoAri. operis Volutoioibus prolixas intueberis j exterum inaiAgnaniiscauAs unmediatis nacuraliumcAe* Ainm nuaquam Deum , aut c;liccs in fccnaoL* uocamus , neque nodum, ut aiunt, per maditoam Tohihnus, nunquam edam ad uinuian occult^^
qufcAATyuiin ignocanii; , uunquam ad Antipc^
rdunm,quam uiuiom u^uiUmu», uua4ua'n^ adaccra^ooes , uelAmdcs mociooesauirtuteJ aliqua inaninucts corporibus innau proceden- tes , qu; a nobis no»i admiuitur , nunquam a<f rympochiam , uel Antipathiam,qu;xullcxpli- cencurTuntiuida uocabuU,& c;tcra buiuTuc^ cadugimus.
Magnum Toni, & improbum laboremi me^ Auc>:puuouidcs,qum iinmo meis edam uuibus imparem: utproimieflidyquodmildiiiuococ^ omnino aAeqtuncquiucro,cxcuraaim iri cuna- dam , cum in rebus maximis , aliquid audere de Tatis .* atque uUnaui Ue uiv. uivi uouii , ^uud de^ Macedone expeditionem io Auam parante.» , 4V1/ 4/iihi , fwdxv hc>ii tfi fmismnfrt, Intcrim aliis facuiam , aut Taltcm luculam ali- quo.» proferam, quAiu(cquaacur,dlubet . Not cxaujsydt qtuiieui uiaiom nominis PhiUiTophit mulca dKcrpilmus.piurana ccioui adduiuius om- ninoiioAra: Ouuua autem ui certum ordioritL* ( quod 4 imUo foiieni «.uot c-uiu obAouatiuimffl, experimenton Oi , dciiipnAratioiuiiu , aliantmq. rerum copUda^um uidiiDus)Aiuiycica mahodex digedimus . Erum , quibus , nollris edam plura.» Tuperaddere licebit , qu; nobis vel per tempus non licuit, uel menti non occurrebant . Tuhb ^ere,& A quid hab.'S nouum, aut rorum, 4 ce.» cicogicatuffl , uel feliciter inuenaun quod operi huic meo Tplendorem aliquem , & nio nomini glori.un conferre queat , nuueris me plurimum., obArifhim iri , A illud mihi comnumicaiieri^ ad hgcvt per me, nomine comen tuo, adpubli- cunxeommodum, in commune Rcipi^lic; Litte* ratorum prorium , uiu cikn tenui ingenii mei ceoAt conferre vakaia ^ Vale,
IND^
INDEX
tractatvvm, librorvm.
Et Capitum» qux in hoc Primo Voluminecontincmur.
f TRACTATirS $
,.’5
A««* 4»«*r We C9Tp0r< wftnere »nm4rijt MfeilUmhus : QuArtthAtefuliiti
’ * Bitttr* , 9 'findere.
LIBER PRIMVS.
/n f«« rftntUlu nrptrit rtnctftiu t eiu/dtitL» tH^tiiMdinit , &" ^^r0i’4ri/ tcrmtni , iteffLt dttnJtkUittu in pnrtet it/mm t0mf anente/ , nt~ fMcUnrtpm vni* dniArntnr.
CAPVT PRIMVM.
Oh/er»dti*net , & ex^trimenti dd 7*rimnm, & Sctnddum Uhrnm fpt^dntid,
C A P V T I L
2)i tdrfdrmm fnnntifdtff fdrtinh duiij!hili:4ft , M tvrnndtmvmdnt»
LIBER SECVNDVS.
*I>t nnmtrd^^^Hrdf & pudere , tam eerperam.- im^entre f tdm tn/pecte pHaiimrHm Phy/tcarum ,
C A P V T PRIMVM.
*Z>e numere y & J^drd punOorum T^hyjtcern.n ,
C A P V T II.
2>e Grduitdte ,& iemtetepMn3*rum‘P^r /utrum
jS8srtS8s;e::ssz!8!2st«8S88si»si3'K$
* T K A c T AT y s s E C t' N i> rs. f
$ »
7)e mttn Itcali , impetu invenere.
LIBER PRIMVS.
2>e metu Ite ali in Gener e, vH etiam aUjua dt^
impetu.
C A P V T I.
Enperimenfd » & ohferuatitnet in trdine ad me- tum,&_ ia^etum invenere.
C A P V T III.
'Printipia T*hyfut • meiltauiea^& diuerfa maeU- aar.^mCenera.
LIBER SECVNDV.S. Dc imj'ciu.
C A P V T I I. 7H utatH Ueali m Genere.
• Caput yui\a/n.
Aprendixdeprtitipi» vuiuf/aJi atauieat matlu- auaduMucuda $ajcutia pt‘,a:ra.
iXl tiy
T^kACTATyS TtRTtVS\ mMlriflUi Kftut ItcMU CfHtrt.
LIBER PRIMVS.
m>tu ren$ ^juutAtis , & IcuitJuh,
C A P V T L
CxperimentA fptEfAHtU motm AecelnAtioatm ,im ne:MrAli de/ftu/M ^AMium Afiznfu Uuium.
C A P V T II.
2)f imfttH in defctnfu p-Aktum A<\nlft9 , itrum %i fercHjJiMA experimtitiA diner/d.
C A P V T III.
*2)i muk ^rpendieMj,vi prdMttAtis itnitdthf fr»p$Jitionet demtnjirju*.
C A P V T I V,
'dit percnJft0HefA3d ip-dtti cddente imtnndtkrjf U:cr acceierdt*,& dtimfHlpdnt^ ftktrnJUnt^ prdcuffitiinM jenerUuu.
C A P V T V.
Mjttu UMtarnlit grdMimm dtorfmm , & Uninnc fdrfnm ddvdrUj v/nt drtijStiosi dtctmuLun:
LIBER SECVNUVS.
•"tpreJTA, & m9fHvid!en:0 . / df ctiMtde /n0tM mixiAex dndhtureiUt,
C A P V T L
ExfeAmtntd hne fftQdntU recc^fentnr,
C A P V T I L
*Df f^dtnvMtnf /nrfiimfcrpendicHidrtter prtit^ dtrnm . PTfi dc CM^dmttnt f>rtieU»rwm in pene re , 'I*r»p0/iti»nej yarU.
C A P V T I I L
'Deftftumijff ex dxtimtreiHs.
^ C A P V T IV.
Matni vialentnt prne^ornm dd Vdriet vfnt dnifi. tttiidftMJddtat prdripni vertdd x/ummili» mrem.
LIBER TERTI ys.
*Z>e m»tn refiexe
C A P V T I.
Kvperimcntd , (?* eh/ertutienes ennmerdntKr\
C A P V T II.
2>.*jw«4 Reflexe pre^tfitUnes vdrU J LIBER Ci_V A R T y 5 7) ’ matH ii^pUni/ irKtinuil. .
C A P V T I.
Zxperimentd hne fpe^dtnid enMmerdmta\
C A P V T I L
De mrtn in pldnis inclindrif frrfftienes ydrid
C A P V T III.
MetHi per pUnd inctindiddd vjtu igeihdnifet ex
drtedppitcdtdJ.
LIBER <xy I N T V S,
Demftn 'Pendnti ^fen Perptndkkli»
C A P V T L
Experimenrj,& ef/erndrienet metxi Penduli ent^ mernnntr.
C A P V T II.
PfpcfitUne/ Vdrid de metupenduiarum^
C A P V T 1 1 L
Penduierum fahricd , & vfus!
APPENDIX.
/n ^ud ex metu penduli eanfirmdutnr vdrid n»Jh4 /eatentid fuperiiu explicdtd.
LIBER SEXTVS.
De metu carperuMf/jui uritur dh impetu ippsi^ preff» dum dh dlid mdhili trdnferuntur metu Ire^ rtijrntAi,
C A P V T I.
£ vperimentd motuum d prfdtU» impetu dependefi‘ tinm. I
C A P V T II.
Prapofitionet varie demanfirAntur ^C“euraU€tidZ eatnra C-jpernicdnot dtUuiuntur.
LIBER S E P T; I M V S.
De mstu circulari , ^ mixta ex eireuldritO" reBa^ fen ex plui Aut cucularAut.
LIBER OCTAVVS.
Di matHt perpetudtiant.
b> CjOO^I<
I
TRACTATVS PRIMVS.
DECORPORE IN GENERE:
In ^eiusdIcntia,fiugiutudO| & paniitas» diuifjbilirat io partes» iigura , & poruius cooft<icraatur.
/U feiemUde rthat ^ /vt/ibiU Mmem vwawfWfM fit ex §• ^md fit
, vr/ cerptream, erd» daUriite pe/hUse , ve eerperu patruum, eix/dem<fm Pri-
fr0pr$tt4tet im btc prime eretSlMtM perpendemm i 'Frimeriet initum , id efiiHAt,fttfmefi fextieewptrix immtduui preflxerc ixttlligMntmr d ftdkmt Mie ^modemmed» pexdtnt . iWfM tmm eerptu , vei eerperemm 4/UfM»d pefmmiu im^tmert, f«/» mAgnititSiiem etUm elipeem , eem^M fig^ pf*ditMm t cum penderCf/eMprexime metmt letAlu epthttdiee^eafipiMmMi,
LIBER PRIMVS:
/Mfmefitntfdlit cerperit eexcepttu, tiefdem m*g>titHdltnt , & pernitetis termimi f itemdinifi- Itilittu tM pertet ipfnm eemptuentes ^ tus^ne h*r$sm vnie detlArentxr,
TRadacum huncprimiun intbios Libros diuidimus , «quorum prt> mus eflnuum corporis expk> cacj & ^uouf^ue cxtcadanair nu^oitudinis, ac paruiuub U;p- mmi iu rebus corporeis ’<|iiod cum iicri nc^cai ijiii mcda.itc partatm tmioae.uci dmifioMC . (ab illa enim et nu^itudo, ab paruitas con/equinir ) mr-im- aKCxpikarcneccitc cft .* Prcmuiimus aucenu ^erus:ioncs , & cxperuna>tj»qu« lucem alL qiucn buic marcruc prebere polium , iuxu an», maducrltoncs^quakoperis inuiotradidiiims.Re* liquas corporis proprietates, figuram vid . iic . (,& pondus icem numcruin,qui ^ diuifiouicm conic^ j «quauf Secundo Libro dcmooftrabiinui.
CAPVT PRIMVM.
O^fenssuietstt exferimesne dd T*rt mtm »
& SeeststsUm Lsirttm /pe:idntt4,
CVM in hoc primo libro dc corporum diuifi* biliuccabuntk loquamur , opportunum^ erit obreruarc quana Ut earum pariiailarum-i fubcilias , in qiLu nno modo quodiibec corpus dhiidipoirc coficipimus, verum dc fia^odiumtm eiu ohendemus, cum enim illa minutif&macM^ puTcula , qud>us natura vtinir in fuis omnibus operacionmus noAram pccc fiipcrcnt imagina- tionem,& jfttclligenciam,pltirimam ksccmaos allaturos cfie rperamus conim efic^knim cogni- tioni, qui pendent iuuncdiaicabboc rubuliifima naturf artificio . Ex pimibus caufis, quas propter io rerum naavaliuin ignoratione verfantur plc- rumquenon mi>lon»dKtfes»vt:ruin ctia.aii,qut FbiloTi^hi iMbcri uol unt, una , ta>]ue non icua , occurrit hfc ^quod.icilicct non aeimaducrtact quantum arus noitrf induilha in mimica opifi- ciis elaborandis abooiJaddiiiia nacurclblcrtia.» utocatur .* ex co cauti tic uc poctus aa occulcas quardam qualitates» ad fpecies quas uocaiu b- (cnuonakMd lympatjuas,ad iptrtua kuinaicria-
tos,aIiarque caulb* nc dicam autuocabulacau- (arum* recurrant» atque illis nooiioa tribuant rcnuuimmaccrialmm propria »cum tamen caT- dem , & cot-porcas cilu necefie fit » Ac vltr6 ales elk fateantur, cuniramen facikf^rrt iniicnire l^iunas camas , vel caufarum infimmaia/u^ CLUiiuius nempe materie parcknios/ qu«e licet fcnTusomlrot omnino rubccrfugiam»castamcn fiitericogimtu’>& illis medianubus cuu^ natu- ram operari ■- vt cx firqucmibus obferuationibus CoUigcrc licebit,
L Obieruatio.
Dum fflate proxime elapfa planarum anato- miaope microfi^ij infticucrcm>noorcmelab- Icruaui fupra folia hypcrtcmiisjucnxiiculi cuiuf- dam alburni genus , qui nudo oculoqiiantuntuis pcrTpicaci dilcemi nuUo modo poterat j tanu> coifiT exigua erat cka moks,trt oculus tali nucroT- copio , mea manu elaborato armatus, qui lineam tcfcemics augeret , ac proinde fiqserficieau. poooa corpteuero xtoc^oo. ipfum tamen animalailum granum triticeum , fcu hordea- ceum , (cuim figuram pracTcfercbac ) non appare- ret excedere. Nae umen non obfiamc cius par- uitaic , uciocifiimum pedum candidifiimonen.* moimnoon fincuoluptacc concempUbamur,qui fubuiitate fita toties , ut dixi , anca per in^u- nietKiimwticum,fiibiililIima (cricafiUuidtban- tur,tu:c wilc ob motus cckrrkaccm numerar» poterant jCDoi tamen duplicem eorum feriLOU diftiuguerem,quaruro quamlibet licccm , vcl tx. coolUre procbuccratcoaiicerc . Obferuabant autem domvrnniculta iik integram diaur.trum circuli fiibmicrofcopio apparentis, ( qiicmcani- pcim appellam ) p^currerct, ix. minuta lixuo- ^ horaria infioni motu illo per tale rpntiiun , quod iket appareret trium ferepalmorvm.vcr^ amen vix granum hordeaceum xquab^n , ex q'»') facile fiiit colligere tam celeri pa&ummotiuuio- ne um loc^o tempore, in tam exigu.') Imcn-
la>quanucfi dometer hot^acei graiu,ralt:m
r
^ T>lCORJ^OXi
liO. pafTusabrolutAe^ vtproiQ^ie, extguiUnco- U grano lUi a^uxlis in txo. parccspambustod- dcjn a vermiculo diuidcrccur, quarum parcium_« extrema tannim pundUa iubalilUmo p^m mo- erone ckngnarencur j ^ua: pun&a qium fuerint exigua nemo noQ videt/ nimirum cum Icricisii- liscraiGorcs pedes iKm apparerent; appareat autem crafeiores quam., vere cflent vicibua 17000000. cuineitur inde pedis plancas , feti pociiu mucronem cantz fuiue Aibulitacis , vt eo- rum 17000000. req^antur ad iili ferici Aibu* lioris cralficicm confutuenda».
II. Obferuatio.'
I
i Similavermicubpafnm ocairruntobfcruabi- les nucrofeopio , fp omni plantarum genere^tunc temporis pnecipue quando dcflorercunc/ neefo* Ium ui herbis marcercentibus , veriun etiam in^ aceto I in cafeo 1 in f^guinc putrcTcenee innume- ra huiufmodi animalcula cernere cf) , qua: nudo oculo fune prorfus inuiflbilia . Eorum tamen vnumpre ceteris exiguum quodiurevenni- culontm Athomum appellaueris, exhibuit Te oculis EuftachijDiuim microfeopio Rumitis,qui lineas 14^. vic2)us augebat, adeoque Tuperhciet i044p. corpora vero 194x07. Dum enim ob- feruarec minutifluna aren; granula , vcrmiailuax vidit multipedem candido , & (purnofo dorTo, Ted adeo exiguum, n cum arenf gramda nuci ma- gnitudine squalia viderentur , verndeutus ipTe non appareret maior, quam nudo oculo munu ctijsarcn; minucifliin; granuiumu«
IIL Obfoiutio.
Diflbluatur in aqua aliouod pigmentigenus, v.g. gumma lacca, vei cocWclium,canc$ mo- lis quanta exiguo iuglandis cordei implendo fuf- deiac ; videbis unum aqu; copiam fatis imenfo colofc tingi , quanta fatu fit tii^cjidis imbucn- difquc quingcnus , vcl etiam miUc papyraceu fbli;s, a^ vt , utraque cumfquc folij lacies fuffi- cicnccr colorata appareat, ncc aliquod in capun- ftum adeo exiguum nutare ponis , quod non ap- parcataliquacoloropardcuU tnfc^um . Jam., ucro obfcnuquuc particuJ; fcu pundU viftbilia difbngni , numerariquc podint in finguUschans facicbus^qu^pundxaaim lingula aj^reamco- lorv inkdU , non vnam , fcd plurcs pigmend par- ticulis ip indic oeceffccll , ac cum Ucile inucnies ia quolzbct folio p^^raceo hutufmodi pundla u.‘fV>ilia ,ac inter fe fuifibilircr diflindla falcdix^ fjUjngciua millia calamo , uel ftylo notare pofle , non coofHJUtQ fpauo reliquo ipfa pundU inte- ruccnrc,quod foadoa piindlis occi4)ato maius cfl,&ub4quc tphim pariter eodem colore imbu- tum; adcovtoculodifliogudulcs iimpartetfal- tem locoooo.quarumqu^iibctphurjbuspigoieiH ti illius particulis fobioha cft ; fkjuidcm quodU- bet punctum atramenti calamo notatum, cx plis- riiftis ciufdcm atramenti pardculis conflat /iint autem miJlc huiufmodi partiail«,in fingulis pun- Aisvifibiiibuspra:didUs,( muunuis multo a^uc plurcs eas dic oflcodciiius)enim igitur in t*nico
: j:^oeUeM£.
folio papyraceo 1 ootjoooooo. id cft mifle milhV nes exiguorum corpufculoriim pigmniti ; aJc<>- que i»i mille foli;s ; que ringi polle dicebamus , erunt corpufcah » 000006000000. hoc cft de- cies centena millia mtllionum . Fingamus de- mum molem illam integram pigmrati ; quam.. hjglandimiciaquaJeinfcciinus ,diuidi fine alte- rius rd admixeions in exiguas, particulas, quarum quclibct vix nudo oculo diTcernatur j equidimvl demr vnam ex his pardculis , fi quidem vifibiln cfte oporteat, minorem eftenon pofleuna nucis iuglandice parte nuUionefima / fit tamen milicfi- mamiUionefima; b«c tamen a<^uc nongentis nonaginta nouem millibus millionum uicibus maior crit,qaini fit qualibet carum particula* rum,qux finguU papyri pun^ ccdorc inficiunt ; Vtexprcdido calci4op.uct.
IV. Obferuatio.
A praecedenti non multum abfimilis erit ch- feruatio circa fumum, in quem rcfoJuitur c»i- guum aliquod gramihun incenfi , vcl paftilli odo- rofi , quod quidem granulum in icnuilfimas fumi panicuUt rdolucum difperfumque amplum cubi* culum ffpc replet, ita vt nulla pari acris defigna- ri queat , in qua non cernantur plurcs fumi par- dcul(. Supponamus autem cubiculum 10. pedi- bus longum , ac coddem lacum , altum vero i y. vc proind^ totum cubiculi fpadum dooo.pc- dibus cubicis definiatur ; Rurfus fuppoiumus quingenta papaucri femina in vna recka Imca^ dilpolVa pedis longioidincmfquarc hixta Archi- medis experimentum apud Claaium ; cuiuslib^ pedis cubici fpadum ctmdncbic eorundem femi- junn centum vigind quinque milliones, qum md- liplicau perdooo. praes uiddicec cubicos totius cubiculi , rcfuicabit hic numerus 750006000000. feminum papaueris, quorum capax cft ipiiim cu- biculi fpadum , non computato fpatio iUo , quoj inter ipfa granula vacuum faperefre neceffe cft . lam ver6 minimi dubhim cft,quodlibctfpado- lum cubiculi {quale papaueris unico femmi oc- cupari a pluribus fiuni diQ>crfi corpufculis, qu,x qumub plusccnmm millibus fortafst fint,dcmui cftcfoluminiilcjcomprchcnfu ipquoquc , qup fpathunilhidoccupant,quoduacuum inter femi- na relinqueretur, erunt igitur iniilo cubiculo fij- mi exigiif particuiie 750000006000000. id cft f epttngcnti quinquaginta millioncs millionum.^ quo manifeiti fcquicur paniuluni illud paftilli Morad granum , fi diuuii fupponatur in partex 749000006000000; quarum quzlibcc cftet pror- fus inuifibiiis ; adhuc quodlibet minimum fumi corpufnilumtammirffubulitatiscflct, jtinea- rum unica inujfibili {urdcula pr{di£ta contine- rentur huiufmodi minima coipufcuia 100006 000000. decies fcilkctcaitena millia millionum. Quodficxigu^niojcm paftilli odorati fiifhccrc ^fc necueris ad fumo itnptedum integrum..,
nhid cmbiculum ,cumcx alioi^ obicruatiooe..; ,
granulum pyri; pulucrh acccnfum , & in fiimiim rcfolumm ,uiiq>atium occupet quingcntiesmil- lies maius illo quod iniegruni antea occupabat ; aducrccdumpuluis ille flammam concifM, plu- rimas
T It^CT ufT P^S rp R I MV s:
rrnus eloi paniralu uiolcnu , ac Tubita ilia^ tafiimmaiiooe adeo rarcfccrc , & at(caiari , vt £^f|>eciefufflinoaapparcaac,ac proinde unii/i- biles reddantur ,quc^non contingit (i in Himam fenllm aliijuod fiimic corpus dirpergaturi fcdu( vtficiiftgare (anencui p^umus, tMorcm etiam tcnuiifinu» ac minimi granuli uinbiiispaAilli in fltnuun rdbluu^ coco lUo cubiculo, imm6 etiam maioripcrcipipoiTe.acproinde cius particulas, ^naiBuu ocukit iugianc , ubique di/pwas fateri peccUccffe,
V. ^feruatio.
/
Obrentaoiraus fiepi non fine adnuration^ , ^iiam exigua oldquandcas abfumatur in hiccr- lUjia^rov.&hora: quadrance:dum incerim^ OCuiu^mirrrUrnpio infiru£ho,ccroeret in ciiych- nio temies oJci particulas veJocillluio motu mi- nutidimorum globulorum infiar perenniter fur* '£im fluere, ac in amplam flammam cxpandi,qu«a vetme maiori adhuc celeritate flatim auolac, uo- aia ulico fubilituta rapiLiitluni flumiais more i Igi* tur fi fingulae hunifinodi flamm; poflent fcorum numerari , Tpatio illo voiu* hor« ouadramb, non dubito quin fiogulis arteria: pulfious viginti lal* con aut jo. numerarentur ^ ac pronide ««m qua- drans horarium nongentis puilSsus arteris feb totidem minutis fecundis conflet , viginti Icptem imlic flamins inuenirentur, fingulcei, quamu cernimus squalis magnicuduiii ; qus fi in vnicam flammam coadunarentur , magnum vtique fpa- thimiomlcrenc , & tant$ moluelTent,vc molet old eodem tempore abfumpti m^inain inuexua* Or habere proportionem.
V I .Obferuauoi
Aurum ad incredibilem peni temilcatem ex* tendi nemo fere efl , qui non obicruaueric . Ro- bertusBoyli experimento didicit poffc vnnm., argenti granum in filum extendi xy. padv? lon- gum,fiucp^ces ^14. &cu.n poUcxunuscom- mode diuidi queat in xoo. partes , fihun illud vni- cum granum pendens in dj^oo. breues c>‘]indru- los luuifibilc efle, quorum quilibet cum folidis fit, fi auro iu fiip^de obdufhis fit, longe erit minor auri paroo,<nis adhuc fiiam habet nou- bilem latioulincm <liuifibilem,& arte chymiout ab argento fep^bilcm . Vnicuinucruaurign- num in fuUa «lilauuun extendi ad polHcct quadratos comperit ,ut proinde fi pollex quilibet muidacur in xoo. par^,flt per fingulas diuifiones ioicUigancur du^ lines paralids, qus fpatium illud quadratum in alia uunuta quidem quadratu- la4>culo can^ pcrfpKaci diTcernibilia , ea erunt in vnk 0 auri grano duo omnino milliones.
Prsccrca cu9 luaurands uni argaiti vncis fex, ucl ad fummum o^ aurigraiu fuflicianc ccfl mtibus peritis auriferis , & quod q>fc fiert vidi Mctiiol^ : cumque unicum granum aigenti cxtaidi queat Oli loogitudiacm 17. pedum , U fi^ ponanutt hoc filum, fiiific prius inauratum, com.^ vncia conflet granis ^^6, erit aiiriua cauuplo fere fubdlius cxtcafum «fiam ar^cotun
ufproindcimkufflaun granum exte^nuciiai pedes 17000. fetiqumquc miliiiaria,Oi: 1000.
Vll Obfcnficia
Hucfecitqoqd narrat idem auctor de mlra^ fili fertei fubtilicate . Fumn*
ima dtSii citU^itAm medici vxer , cUftdisTiemhUiiiu deieSMA , cicriefitAte aU^aa- ^dmcchMAT fVAAm extbeeii illis asuiAms ( tjMAt ^tmPyces , aaa vt vaI^a eredituty tx aho , /eJ 9x ere , vade auterUm atei/met dicitis edat er e fMAxde^ae lihait ) ia tame Ulad fiiam fericaau vade eealtApAt e4r/r4^ejidi ^ fa»d miraare Adme- dim atArif Ajae , ac iffa , fui vter^at id mihi eaAnAraatf vitra 300. vlnaram aetatium Un- litaSaem diacetieada ex^errigeP*xar , mk tama mtfi^raaa da$ cmm dimldm fAad*rahAt,
Vllt Obferuatio.
Vnjaimgranum c\tpri,udsris in aqua forti, bcl aqua regia , aut fpiriai falis Ammoniaci ( qui eflcdmn preflac meliorem ) diflolucum, p^jc cantam aquz copiam colore uirkii inficere , fi credimns ciuto auAori ; ut illa aqua fic colorata conflaretpartibusifdflod.quanunfinguls fua^ maguitudinc squarene molem ipfius grani cu- prei ; Immd aqus fic dnfls alia mole aquali , excoiori tamen, & limpida admixta ;uniucrfa-j mixtura colorem , quomuis fatis dilutum , oculis tamen moaifeflum cahflKbat. Qmd licet mirum uideri po£Qt , longe tamen admuabilius cfl id, quod obferuauouc tertia fupra adnotauimus ; cui aliam nunc funilcm addo.
Lignum nephriticum in cenuuia ramenta com- minutum , ad pondus granorum trium aqux linq>ids impofui , qus moderato folis calon ex- polua pofl paucas hocas tota faturo colore ex flauo purpurafccDtc imbuta cfl ; cius pondus erat Iliarum ix Hac igitur in aliud uas efli^a eidem ligno , quod illi tinfluram prsbuerac , tantun- dem aqus limpide afliidf; qus fimiliccrpoflali- quod togius tempus funili , magis tamen langui- docolorc infeOaefl; hoc labore quinquies ic^a- to,nouafubindeaq^ ligno afiiifa , tandem obti- nui uncias aqus 18H qus fimul mixta colorem.^ fatis ck^tem, & int^um exh^ebant, ut proi- ni potuerim ulterius iliis addere jo. noua aqus uncias, ante quam color adeo dilueretur , uc faci- le fenfu ocrcipi nooualercc ; cura igitur unhin-fa aqus dlms pondus ad grana reda^hNU inueniatur gr^ i73id8. patet unicum ^nigranurapo- tuiffe pro^rc tinfluram granis aqus ^77x3. Vcriim non hioc proportio defumen^, fiqviidcm tria ilia ligni grana non omnino fiierc di(|)crfaifi aqua , ficuti contingit in cupro difibluto ^ quiu imm6 , ciim fubftanuam ligni, qus remonferat , prob^ prius cxficcacam trutina diligenter exami- n^,inueni uix diraidhira ponderis granum ei ceiIUlc;ac proinde dinu^um granum lUud ma- ceris lignes dilorium , ac diuiiiim ucre fuiileio 34(^338. guttis aqus, &cum in futguJis guttis plunsadhucparuculs colorate fiat diflin^bi-
4
ti M c o Jt 7 o X B r ir a t nb re.
manifcAum cA ad iaperccptibilcm fot rubu< iiuton luodiMin iliam dunidij gram naLcr4am 4cucmUc«
1 X, ObTcnutio,
IjKjuorcs alh^os , vt Tinum» aqua»acecum dec. ex inlufis ccrt» corporibus medicas virnites a<]uircre»abrquevllo fcniibili decr^ouo ipi<> ruin corporum » c{u< in liquoribus illis uuceraj> (ur , nemo dl qui ignorce . Initgnc cA quod in Rc^oancimoni; cuncingit ; cx luc coim mate- ria metaUica parantur pocula » ouibus vinuny generoium ii iniitndacur » 5t pcrauquoc horas in i;s quicfcac , illud emeticam qualitatem cdicaci- tcr contrahit» immd Ii vino lUo dcpleatm » ac aliud recens adundacur»qiuclibct vim poitio cadt virtute imbuitur , idque u veJ millics liquor mu^ far » Ibnp^ parique modo contingit » cum carnea poculum illud antimonialc ad trutinam cxamiiu- cuiQ» nullo pondere imminutum faitemrenlibiii- rer rcpcriacur . 5unilc quid accidit in virroAnti- monij ; & in croco mecaiiorum > qua; abfque Tui dimimutionc eandem vim emeticam vino co«nmu^ nicanc . Argentum vtuumetia/n vino» vel aqme cui latis diu infu/iun » vel per aliquod tempus ii>- coOum fuerit virtutcui enecandi vermes in hu- manis corporibus nafccntcs elargitur , vt iioa modo Hclmoncius tdlacur» verum etiam medi- ci , aliique lainiliarcs»qui rem Te expertos efle dice- bant , raibi r«pius retulerunt i cum tamen nil talis rubAancia; aqua ex argento uiuo > ut ica<U- cam,.abradac»qu% illius pondus reoiibiliccr uor mingere queat^
‘X. Obreruatio:
/extirtirtr di<rfm /p4t$* ,& dimUium*
grAfi4^/i*riuitt(f vitMVnds r4ri*p4;//iraw «•- dem tempeht /Mti* 78^r4Mr«« /mtr4t ui&m» ram . Sicille,
X I; ObTenucio.
Idem autem cum acuti perpenderet folutioiM
f)igmenroruminaqua»vclaliis liqiMribos»obip- urum liquorum craifitiem baiuiixKxli ooa polTcjVt pigmentum ipfum io particulas diuid> rctur adeo tenucs»quala dTcnt du pigmentum ip- Ium in flammam achtalcm diflbhicrctur » voicuni cupri granum modo lupra dcTcripto in appro- pnato liquore» qui fcilicct flammam alere poflet diflbluit; ^Deinde een/idtd, inquit» tx iadxJirtM Itum^xda vitrea, 744 itiner em hiuK eemimertt » C4- f#«/r4p« eUyebm» infirnQ» idmpmlem MttndU 4MU , f 44 fiW4 ctnfmmftiexem vre^m ^
fltummAm htiktnsfmu dmpJAm , & vdide e*/id*m0 tMmjtte ii9 tempere eeierefukmriiU ixAmum ImmI xliter m finii nifi tenuuierlucenf^mettt^ felmm fmjfet ! TingtbAt^Me vmiemm h*c metniU prspnrx» ti^AnumJlAmmAmeemtinxe fer dimidia Mr4 & fex minutarum ffmimm frmUcidm . Vc autctn,» illius flamma; colorat; » 6c fucccflhii erumpentia molem» Teu quantitaccm»(fimodo conferuari, tnque ujuiiucoq>uscoU^ipocuifrct)proximc lal- tetn determinaret ; aquam per ualde breuetn^ tubum cylindricum & duplo faltcm Antorem ipiaflanuiuecrai&tie » emanantem zquali tem- poris Tpatio dimidia; Ailicet hor; » & inmutoruni if. in uaTe colluit i ciuTque poo^ librarum ceperit,
XII. Obreruatio.
Obfi:n.ationiquart* i nobis fupra dcfcript* r«is coccnnmt obferuationes (pued^ aliss > qiusr^c Rob.Boyte . C«. .«•»>«« Jfr.-
Uncernuderifumbru tUtut deerementumdxgmfee^ re l$^t/uffmtntum*dee i*auflet die exffitum, prebdhU* mdinum hMuMum ederiferarum ea^ ea ttmfarit ffuf ie exfiruff t . 7>eiuttfi etUm Jmfyenfd ^uin*fue dies ,& dimidium ^urnUm,! AAz Actidac mafu eamperi nee eum fenfihilem^ vllum pauderii Uiiursmfectffe , ^udmuit , ne^uic- ^umabfidnre irruta , fr^idu^ue tempefidte^ix^ /er<r4r dxhma/pitardfatidii exlUiatiauilnufiipatd, Ee^dmjuAmeitufit baris ix.ve/ l^pafi mutatam farte txli tempejraxem dtQam maffam in/peUurut attetierem » licet immutatum mn mbii ifia temparit fpatia afuiiibrium referirem, rata tanaeu majfa^ ne^demaHauam vniut frani ^4rrr4i amiferat, id ^uad me inducebat » vt crederem dari farti ha /i- f4j etiam narihut uajlrit perteptibilet , ^ui fimfuktiimret edar ferit exbalatianikut aramatum ifforum \ /u/pen/a quippe menfe martieiuaptima neta bUancibm vna vfuta nucum myifitearum |
Acerrimum canum quonindam uenaticoruin » Teu fagacmin » ucl infldiancium odoranun nemo cA qui ignoret i nimirum non modo effluuia im- mediate 4 perdicibus » ucl leporibus &c. emanan- tia naribus hauriunt i verum etiam effluuia ipfa i pertranlcume fera poA Te rcliiU > & folo vel gramini inh;rcmia ad multam difUnciam olfa- ciunt, & quidem poA multum tempus ab ipflus fene tranntu. Non repetam exempla qua; in hanc rem adducit Kob.fioylecap.d. Mc unum addo i|s (Mnmbus multo admirabibus» quoda uiro nobi- iiomniquifld^digniilimo accepi» cx armento- rumemsgrege cum viculus nuf^r natus tranflap tus eflee in «des pr%di^ nobilis viri, qi« ab ipfls armentis quadraginta falcem miltiaiibus diAa- bant»poAduos»vcl tresdics( qu« circumflan- tia potifllmum ucnit conflderanda ) uaccom illius genitricem » amiflam prolem quxritantem » a re- Squogre^ difccfiurc » cademque uia » quam uitu- lus fui ip^ odore ante tres ^es r^lcuorat» in- grcdicfitcm » ad «des ufquc pr«diAas dcucnifle » cum tamen nunquam antea mi^ locis» ucl ca re- gione fuiflct commorata,
XIII, Obferuatio.
Obfcr\iat Rob.BoyIcpulucTCfflpyrium»etia« fi aon accendatur »cmiucrcc}fluuia» qu«abaii- quibus
r X M C T AT rs T XI M r s
5
^uibtn ttolucribtif«ottxiiiiiucr6a comis ad ioii« gaon ddUauain odoracu percipiantur «idque^ prxcipueli odor ille iutenuornt reddicusa csjh» K/iiMrrM puiucris iu eodem tormento acecnii uapqribusi cum tamen longo etiam temporis tiovuKuidquam rubilamui ac ponderis dec^t ipfis jpuMcm granis odorem lUuni exhalamibos • Submtauccoi. /^••tmikibu^rdttreMJuUfx^erti^ ffimi /m/if Xdlmuij •hftrtuuit intt , Mmm4- lUf^timv^et4kitihmi/ttM^is rtlu$y$ert cw^/1 miUi€0tfiift.uU^Mdlutt ^ MimAUkms Mijt A/tTMdtdf fwfimt tAmtm iit camtjt At Attin if*
Jit mtrktt frUmert , ^nAihMt in/etlA AxinuUA dAitrAMtrAMt » Scriiit tnimku Actrix vtiiiil/t trxSMndtmtrkit ttxtAgitJit Aftrmxfe f« kntt , tnti , & tuU AxixuliA in rAkient Atin fmft fJjAAmdt/lrAxmxt,€mrAkUfi^nidAm ftrti ij*- AnknerAxt , ctnHdJttnt .
Hisaddft hiftorias nonnullas rpcAantes efflu* «iaconugiofa . A^orcihbinquic db. tf.obTer.ai. exemplum rcciac coocagij pcitikacialis diu in araucamui tela cooTcruati .
Alexander BenediAus ctum Icribit , Venettjt eulcitram quandam infeliciter adeo malum pc- ftifemm retiouUle> vc danceps exaiifa mox ad ftames peifo ioAccric .
£c l^liillmus beuneitus iplc oirrac de^ fcb. cap. anno i ^42^ Vraunauus pcftc cncAus fex fere mcnilumlpauo fex noiidnuin millia, zt* ^eexeotempore couugiaa peAifcrum in pii* cato linteamine pv annos circiter 14. tia:<ibe, coque fub temporis illius tincia in Alia vrbe expU* caco, pelle» inibi c^un •
Trtncauellalib. j.cooT. 17. alterius contagi; mul* t6 adhuc tenacioris mentionem facit. Uragcou edebat decem millium Hominum , Utucratqoe in quiburdam funibus , quibus med^ubus illi qui lu/linopoli pdle perierant in fepuicra Tua fiie* rantdcmiifi .
lile^ cui cum obijei polfit , omnia ilia in^ bprdsant conugiou efduuia aUcruaca.* [c coQclufa , vel faltan acri libero non eipofi- a i 6c cum periti medici fentiant materiam, & halitus illos pdliferos non polfe vitra viginci , veJ pauculos plurcs dies durare , H corpus cui adha:* rem acri Ubero vemoque exponatur j a0ert u* men exemphun a X>iinmerbrorkio 1^. 4. de Peile in Tuo Pharmacopola notacuin \ ex quo con- dat quandoque coatagioTos halitus mulcd te- nacius corporibus hasrcrc ; lUe enim Pharma- copola memoratus cum ab vna Arboreti in horto ibo pam ad aliam non nihil /Iraminis fub graba- to, cui amc odo fer^ incnTes k Aus , in quo Phar- macopohe famulus r«pcrlte, pcAc laboraro de- cubuerat iacenut, noa niflpe^fuorcmouiflet; coacagion vapores mox inferiorem pedis iplius
partem corripuere doloremque pungentem , &
pulhilam cicucrc, quasinc^ubuncuhimabiitpe- hUcntialcm ; Hoc txempU Aiddit ciucus audor apud fioyle , MrdiV«rM* tUilrixA de r««r.^i« in^ Jtmtt lAtenttfAtis eenfrxuuxr ; mirnm tAmen ejf hte etntAgium tdtntt tem^e in ^Adiih firAmine^ fttm/te/nh/ijtre , vfpttt ifnodrttAhyemt venrit ^ fimdjtf ninikAtf & fri^m txfoptumfnifttt.
-j-
CAT^T
*
t> M COX^OMM
************* *»*»* *«»*** ^^l^^^^^***¥**********•^*******0^
C A7 (^T SXCi^NDt^M.
OE gQRPORVM Q_V ANTITAJPB; ^4Urtimm dimfliiU4tf , & urMJtdtm
PROPOSITIO prima;
XjPtntiA carp*rU 'Tbyfiei ctn^trdti mn c»n0it ' iith»C(fM9d tfi €(T* Aii$ imy^n€tr»biU,
i*^'^^hdC»rf§rh 'Pbjfiei fnJU«r4ui , nlflL« $ D $ corjwpoceft 'conlulcrari ctUmMathe* $««««#.$ mAtic^, fcciindiun quod habet prsecis^ trinam dimenfionem^in Jongicuainc, Ia* pcudine>&profuadiucc,dc quo hic non lomnmur. probatur autem Propofiuo quia ChrUU Corpua in auguftiiUino Sacramento pcncratur cum accidentibus EucJtarilUcisj&omiicsciuTdcmcor- poris partes penetrantur inter Te . Piptcrca non repugnat corpu» rpotiari polTc achuli impcnccra* biliutc , vt iiura emendam.
PROPOSITIO II.
g/stntUfrlm4trUc0rf4rh *T*hyfiei ««« e»n/ijtl9:m CxijtntiM HtctfsxrtA imfCH«trA>UitMtis'^tx vt
(trfmi dUMHT efitfubfiMntU mtctfixriit
robatuT qi^, vd corpus exigit non penetra* 5 ri cum alio penetrabili .‘vd cum ajioimpC'
n^abili.- primum dici oon^tdl, nam modii» bet corpus penetrari poceft cuiaangdo,&axu> nu humana penetratur cum corpore » cuius ell forma I n rem Secundum dicatur i fruftra dfec illa exigentia , fruAra enim excitur id , quo care- re dl impoflibile ; cum igitur impofCbilc /it ali- quid impenetrabile praetrari cum alio iImUiter impoKtrabili ; vdque ilia exigentia e/Tcc hruftra- nca_«.
Dices (une folumdrec&uftrauea , quando cT- fet di/lhi^ ab ip(^ e/Tcntia corporis ; cum autem non /hdiAin^/cdntipfa cius efleotia .non debet dici fniflranca . Sed contra quia exigenda cA alicuius exi^tia fcilicet alicuius^ qim dicatur habere ta^ exigendam ; concintus enirn^ exigentix imioluit aliqi^ /iibicdum faltenu* fbrnulitcr , H non realiccr, diAin^um , cuius At illa exigentia j confequitur enim ad iltud , quod prhis concipi debet Hoc autem aliud , rcalitcr uu6 iblum formaliccr diAin- , non cA ipTum 'ffe correum : natn_j de fiiAo elic corporeum Chri/h Domini in £u* chariAia cA cum aAuaJi fuanim pamum pene* trationc : Dices cA elTe corporeum in /Utu na- turali corporis j Ted quadro quid Abi vult illud dfe in Aatu naturali corporis ? nihil aiiud porr6
tm partes non efle intd* fe pactraos : qWl^ t dicis ccKpus habere exigendam ncccAviaini ne cum alio impenetrabili ipcoctremr «* ideou cA ac dicere , corpus cuius partes incer Te noQ funt pcnctracz exigere, vt partes non Aut peno*, traca:: quod ^ ridiculum.
Prxccrca dum dicis cAcntiam corporo cooft- Aere in exigentia occcAariane pimetrcturcunw alio impenetrabili, vtkjue Tuppoais ipAim corput impenetrabile , nam prxeifa impenctrabilitate> vx. ligni, lignum poterit penetrari cumlapid^ ctum (i lapis (ic impcMcrabiiis ab alk) corpor^ lignum enim prxciia impcnetrabiliace , non nus quam angelus poterit penetrari cum lapide^ ergo per prius cA ipfa imj^coal^tas corpori^ quam tu lupponis , adeoque cAcnda corporis noa conAAcc in ipfa exigentia impenccrabilitatis,M in ipfa iropcnctrabilitacc , qus Aippofimir ad exi* gendam.
Danum conceptus eAcndalis alicuius rei de«' bet cAe prima radix j /eu primum prxdicatum, es quo reliqua conrcqui inediiguntur : exigenda au- tim illa cooTt^icur ad aliud prsedicacum ; fcu ad aliud cAc , cuius cA exigenda : Qi^e illa non re- allignatur pro conceptu primario,& cAcn* tiaJi corporis : Acuti non recbe aingoarctur pro conceptu priinarioeilcndalihominis ex^re rt- Abilitacem,quia dd>et alAgnari aliud pr^dicacum, ad quod conTcquioir , fcu in quo fundatur iAa^ exigentia nimirum rationale : ex hoc enim quod At rationale exigit riAbiliucem.
PROPOSITIO Ut
CMCtptMs tfitntUlit pri$msritu Cfrftrit pbtfiei »»H (tnfJHt im dixifAUUMt *
ctftru,
$ Robatur quia prius concipitur cxtcn/io cor* porh,qujmcoacipiatur ciusdiuiAbilitas; neque enim in corpore , fcu re corporea , quate- nus tali, concipimus partes intra partes, hoc eA inter fe penetratas . Probatur fecundo quia vel cfioida corporis con AHit in diui Abilicate adhiali , velpoccndali j nonprinuiai,quia,vtuAraaAen- dam, punAum phyAcum cA corpus , & tomen cA aAu indiuiAbiic \ non fecundum , quia dhiiAbilicas pocentialis conucnic etiam accidentibus incorpo* rcis,v.g. extentioni angclicx . Saltem non re- pugnat concipere aliquid extenfum , quod Ac in- diuiAbiic, cum e contra repugnet concipere ali- quid diui^ilc quod non Ac ext^um.
t
T it. hCT^ AT y S X \ M y s
PROfOSlTIO IV,
tfitntuUh frim.trim$ t$rf¥ri$ tfi tftt iHdlutr,
^T5Robiiur^iafcolpft>^uod coneipiraus cor- pus concipimus aikpiKi localiter cKcfifuiQj ncguepoced concipi res vUa localiter eiten/a-«
r concipiatur per modum rei coq>ore«. Sic concipimut Angelum citenTum localiter <ondpimus illum per modumreicorporev, & ^ilihitb» cum tamen fecundum (c lic omnino in« diuiftbilb&incorporcus . Quare /idicas Ange- lum effe Mtenfum , & umen non effe corpus ne* (]oe aliquid corporeuroirespondeo Angelum non cITc eitcnfuro localiter ratione fuae fubftantiz , <ju£ciliadiuiflbi]is, nec ratione quantitatis ma* terialis , cum Ht immaterialis ; fcd efl extenfus rationeviftutis» fcu opcracioois, qua operatur hic, rd ibi, & non alibi ■, nos ver6 decipimar dum imaginamur Angelum extenrum per modum cor- poris, fciUceccocxtendiparcibui loci fecundum itiam entiutem fiibiUntialem j fi enimCccoeT- teiidcrcturlocodiidfibtli raciooefitxfubfianeia;. /ublbntia ipfa Angeli cflet diuifibilis j qu«c cfi vcxprdTa fententia , & quidem veriiTuna Dha 'Thom*.
. Uices accidentia EuchanAica habent exten- iloncm localem , cum tamen ip(4 non fint cor* pus.
Ke^mieo nulhim accidens , imnvVmilUmfbii- *mamfiuefid>fbntialem, (me accidenMIemperfb ratione fili habere extenfionem, fcd fohmra^ iHoncmatcrke fi fit materialis^ k (bUenimma- iteria habent quaniiutcm omnes foroue materia- *Jn,quxnfiipponancur a materia fi:paratx,eYt» :ihuit per modum rei fpiricualis , & mdiuil^dlk, :4deoque fiiK vUa cxtenfiooc & penecrabiludr . Accidentia autem Eucharillica beet fuit extra^ dUbieftum panis fic vini , non fune tamen fine ex- tenfionc , (wia habent veram illam quantitatem , ^am habd>ant antca,& in eadem quantitate pa- mis , & vini fidxieAantur neque enim per hoc .«uodilla quantius fnfinefubicAo,eftquandus Mathematica , fcd quantitas Phylka , ci. fenfibi- Jis ; & qux propecrca rcihlk accidentia illa.» impenetrabilia cum alio corpore . Quare licet iint extra corpus habent aracn clle cotporeum , & extenduntur per modum corporrs , |nt>rfu3 eodem modo ac antea extendebantur . Sed hxc elanus patebunt cx infra diccxklis .
PROPOSITIO V.
$,xigert jtAiKTtilnvr imftnttrsUiitAttm tfiicctn-
tfiemUU <v^ru /eeuniUrU i ,>4
(Ht/e^MdtMrMtce/tMriiAdtxtoi/Uiitm
UtAiem^
Probatur,ac prim6 quod fit de conceptu fcctm- <iino non prunatio patet , mmcxdiOisfccunda pmpofitionc.tum q^per propofitionem quar- um cimcqituscAeoualis primarius ch e/Tc cx-
tenfum . quod vero fit dccoiKcptuc/Ientiaii exi- gere naturaliter impcncu-abiliutem, ita vt lal tem fine miraculo vnura corpus cum altero pene- trari nequeat coiilUnscA firre omnium Phtlofo phorum opinio , fi aliquot excias, quos refrrt Alexander in opufcolo « mixtis, & Pernduis lib.
x.fiMBphyftolo^. Probaturautcmprimdquia
patet experientia pelli loco vnura corpus ab alio ctiara fi rcfillat motui altcriusi nOn pellemur au- t6m, fi poffet penetrari / & quidem hoc appa- rer non modo m corporfa» cralfis ac folidis , fcd etiam in fiuidis,&ieffiniiorsbui; nam aer eoo»- preifioni maxime refiftk , & cogit aqimm furfura afcendcrci immu fit gJoWos^autf^ittasc fclo- po pneumatico tanto impm emittit , miamo
«fBktunmr ope piiliierb pyrij, vt alibi videoimim qiiamuts enim poffit aliquatenus condenfari , ta- men eo dcuenic tn condcnlatiooc , vt ad min<^. rem locum fc recipere n^cat .
Probatur fcciindbrationcdpriorii quiadcri- tione extenfionii , fcu quantitatis corporas cft,vt exi^ habere partes correfpoodcntcs partibus fpatiilocalisjiuvtvnaparsmaierue fcu corpo- ris quanti, fit extra aliam partem, aliter totum bracchium p<;flet fieri minus digito \ qtiarc ficuii vnaparrbracchijnon poteA penetrari cum alia parte ciufdcmbracchi;, ita neq^ bracchium-j dextrum eum fmiAro, nec quodlfiict aliud cor- pus cum alio ; fit ratio vltcrtor cur Deus ia natu- ram rerum materialium conAituerit videtur cAe , quia, cum res materiales prius fcnfibus percipian- tur , debuerunt in conAttui , vt fenfus naturaliter decipinonp^ct, tali deceptione, qcweabintd- leOu corri^ nequeat ; fcu non dcbuenmt iu coiw ftitui , vt incdlefhis , qui rea corporeas cogno/cit mediantibus fimftbiM, neceAarifi ad errorem cfTec determinatus ; quod (iui contingeret, fi natu- ribc^ dari pofict corporum penetratio; femper enim poAemus dubittre , an fit vnicus fol , vd duo fimul penetrati, vnicus, an plures mundi, fite. Deus autem vt auctor nature non poccA na- turam iuconAituere, vt polimus dubitare, an nabiralit^ femper illudamur .
Probatur terdd quia per hoc folum dlAin- guiniQs corpus i (piritu fcu re fpiritnali , fit iiKOr- porct, quod fcilKct res fpiritualis, cum careat nutm, caret «iam quantitate , fcu extenfione )(Kali proprie dida, ficconfcquentcrimpenetra- biliatc, res vero corporea cA ver^ extenfa , fic eonfcqucnccr impenetrabilis, qnamuis enim fa- rnus cum aliquibus Tbeolc^is Angelum pofle ad libitum reddm fe ipfum tmpcnctrabilcm,non ta- men necefiario , fic natura fua cA impenetrabilis .* fi:d,vt dicam quod rcntk>,poccA quidem Angcka refiAerc cuilflKC corpori ne ponatur in codtiu k>- co,inqttOipfecA , vel operatur, at non per hoc motat naturam fit conditionem , quam hal>et,pci nctrabiliacis , cum eo i|^ quod cA mcorporcut , fir ratione fuse fubAantie incitcnfiis , Iit etiam penetrabilis ; quare ficuti coextcndkiir loco per fotam virtutem , fic operationem , ita per frdam virtutem , fic operationem refiAcn potcA penctratiofu .
Probatur demum . quia cuidens mihi cA non poAe meredd^ penetrabilem .* quod ilcoilen
do
C O R*? O R i N C S l R Ri
flo Euidens n^i cA mc rcncirefiui imcrnoriui externo feodi i quamuis cnun poiUm decipi cju* Oimando oI>ic^m percipi a ienfn excerioi-i , quando percipitur Tolo reoui interuo y nunquam^ uoien^iUar circa aSe^ioQcmimprdOanirenr^ vciexterao,velintcmo,cuiiprcru^ pcrcipkj vel per quas^titific dum l^iio, ycr^ rentio^ licet enim non iemiam y. g. iWu oculi externo , que Ikc^ non videain j quando exillimo me vidc- rc,m quo fan^ decipior « non decipior tamen G tunc dicam mefeoure» quia ver^ umtioa&Aio- Qcm illam > vel per a^^Uonem illaro/cu rpccicm cxckatain , quie per fcarumcxtCTnumoculi,ad feoTum/cu or^tnum uitcrnum alias tradu^ dii vnde dl quod codcM modo fendam , ac Ii tunc de ii&o per Ceslum externum ad internum traduce- rccur. quod £UTum quidem dl.' verum dltamca metUatn» velper illam Centire mncmocam,& cxciucain . Prx^ca euidens dl,mc non pofle feorai<ones illas impedire ; maximi dura (om- (UQiCMmcxciado ilk rpccici exiAentisinorga> noifKcmooonpcadcat a meo arbicrio^&quod attinet 4ii Ccnfztioocs excernas, pol»um quidem oculos, vel aures praecludere, ne color, & Tonus aut eorum fpccies per biec organa craducancur,li tamen C<u^vm feriant non polium fenTadones im- pedire : igitur noii polium reddere organa.» rcn^Mmpenctral>ilia;(icniin rddipoirenc,pcnc- t, ab.lia ipTis fpeci^iuavdque non rentirempeque enim iplnm organum moucrcnc , cum corpus m- I tantum moiieatur mquafitum ipH imprimitur ali- quis impcMsiCuiusioca^dl corpus penetrabi- le,quia impetus agit ruium ad tolicndum impeds* mentum motus, vtluo loco demonllrabimttSv
ilinc patffC cuidciu.^c <Uri aliquam TuIh Aaniiam corpoream: quia cuidou.dlnon polle Rtc ipfum reikkrc penetrabilem, cum non poflim me i^um reddere infenTacum , ^lidqmd autem ell rueuralitir impenetrabile corpus dl . Bigo cxillic GiUUnua Hominis corporea. ^tem rmuli argumento CancGusprobctcxiAcndarub- ftand» bominis incprpotcat, videlicet mendi : ei^ eo enim <^iod /it railu euidens me c(^uare,conr cUido cxilicre rem cMitantcni, quam probat non podcdiccorpusyvt/^iocopatcbit; Tequicurex bi« duobus cuidemer danoalhar.
sfeiillciuuin compouu ex corpore, & mcatCi^ feilicet hominis : feli de ^ aiibi.
Obi|cicspriiuoliccc;ur rdiUaccondcnladooi potcll Qincn facile vTqui ad aliquan iuniccnx conden/a ri , hoc cft rdlr iqgi ^ occupandum norcin locum , quam prius ocaiparct ; fcdnifi in- tra partes acris ante condeuTadonem conceda- nui^ ede fpada abqua omni corpore yaou,noa pocdl aer rcflringi ad occupandum minoreoUo- cuin,quin alique partes cnis iiraiccm penetren- tur . &go cum non detur vacuum, ncccdc dl. £cri pcncirationoapardumaeris.
RcTpondeo . l^iius diAicuitads Tohitio patebit es dicqidis de rarc6a^.0BC,& condvnfauone . Si cnimadmjacrcmusveraiuiUam cooucaTauo-. oem,4uamplurcsAri/locdiaticri ailcruat:iu^ viuJem aititas materia;, nulla ciu» vel mim- ma particula rvccdcnC’; , aut pcrcuncc , rcuigaiur nd i^UB rpadum , vdque cogeremur admutcre.
aut vacuum antecedentur ad condeo/adoneni dtTperfum inter pardculas acris , aut ipTanim pardcularum aliquam pcnctradon^ j vt htsi Tuo loco demon/lrabimus i Inter im dico cooden- fadonem corporum fieri per hoc , qu6d eorum pardculis interponatur aliquod corpus tcouifli- mum, quod recedit ab ipio corpore , dum cius pardcul; fibiinuicem magis, ac magis approxi- mantur ■' imni6 ex boc quod aliqua corpora &- cilius, alia JifiicilHis conarentur, & quTam ad fpaduin prioris fubirigccvplutnjVt aer , alia verb ad fpadum prioris ne qukiem /tdiduplum rc^ci queant , vt metalla , lapides , aqua &c.dcducirous non poTsc carum partespcoctrari , fiquidemnon maior dcbcrcf dsc in una quam io alia difiicul- us, adeoque coimus c6 uTque po/sc aiiquod cor- pus cQodcnlari, «uouTqucaJcerius cemuuoris cor- poris pardcul* e pofis crum«au,& i»ri ipfi cou/Upantur . Id non apprpoas ? fimine pa- rumper, & fuo locovidcou; vbi edam demon- ftrabo euidenter quamuis admitterentur panne vacuitates in aere , non poTsc adhuc Taluari expe- ruoeou , & cHcfhis cooden/adonis , fit rar^- ^onis ciufdan acris.
ObuciesTccundo Ignem penerari cunu ferro candente ; icem lucem corpoream cum dcnfiifimo ujtro : Praicerea cfliuuia magoedea.» tmm6,& aliqua olcachymica qmcliba folida.* coipura craotmeare.
Kdpoodeo Ignem inchidi fotum in poris ipims ferri , excludendo ab ipfis aerem, vclaiiudcor- pus tcnuilUnuiin, cuiulmodi dl «thcr^uclfinnc omnino uacui,( de quo hic non difpuco ^ iptbs xepkndo fiibAantia ignea , que Uc« tudcaoir diffdj per cocum ferrum, fit lingulas cius particu- la», boc tamen propter frequentiam
porcM^im,ucl infenCbilium /pauoiorum manium, qiue in ferro difpcrfa fune i ut contingit in magna aqu» qi^dute, qua: tota uiridis apparcc^u^- ^ modie i/Uma quantitas uiridis zris in minudlll- mas particulas diuifi per ipl^dn /ucric dirperfa.» . Idem dicendum de iucc,cmuui|s magncticis, oleis chymicis , fite qu« omnia propter maximam p uticulanim quinus conAam tenuitatem , fit /lui- dicatem , aon penetrant quidem ucra penetrado- ncparticulasuitri,fcd folbm permeant exiguos meatus, fic panmlos poros omnibus corporibus edam folidmunis inicrfpcrfos: quod mirum uidc- ri oon dd>ct, fi ea , qux capite primo expofuimus aRcnccjxaptmdatniis: quM edam darius pato- bic ex icquradbus,
Obiiciesterdo Vas aquz plenum adhuc recipit , multos nummos aureos ab/que ulla aquz c^fiooc j) item plenum cinere , tantunddn aqua; ret^jc, ac quand6 erat uacuuni.
Rcfpon/iopacet ex ipfis experimends, qia fu- pra capite primo expomimus: uas enim fi prius omniniode impleattu* aqua ante unjmfidoncm nummorum , illa Aadm effunditur po/l un^pue alterum impoficum nummum: ucrum quia diffi- cile cAhauafiaqiuim inhindcre ,vt iplius aqu( motus noatmp<miat oauiioK>dam vafis repletio- nem; ideo cum deinde dexterrime ad latus vafis imponuntur nummi , aqua fenTun allurgic intra.;^ vas,fic cuani fupra labia vafis meumdeie
ob
r M J -C T ^ T r S X l AI y s
ob ndcocm siibi Effigiandam j occ auram fi ouminonun quantitas magna rideatur >ooo au* tnn incrcmenuun aquz pr^cr ipfiua aqiis pcl - tucidiucem ,quz oon facile pcnnittitivunou* refuprcniKfiipviicici procuDcrantiam . Quod Tcroattiuctadcinerescx dispatet oihilfacere contra noftram roucnuam iUud aq>criincnium] cum abTduti loqucodo fic £ilfiun.
PROPOSITrO VI.
im txttnfitne »/y2«i *
ttr^is^vet^i c*r^t4^4 vt ^eSus ftriini- tu ^tUMtUAtii flt trttmUrt id emtu di- titxr ^HAxtitMS f & ۤictrt Vt f Artet ^ttt extrAfMTtet/ett ^md idtm^ mifATft fiitt tMtr fy fettetrAft,
Robacur . Pruno quia commtmker hoc in* ccliigumPhilo/bphi nomine quantiam , riddicetid> ratione cukis aliquid habet fin* gula» parte» corrdpondentcs fin^lii panibus Joci,in quoconfifiic hMmalit^’ esenfio localk 6c cxquoncccfEtribfiiquinir» venonpoffie natura» lita- cum aiio corpore penetrari i rt fiipra ofien» fiun cfi ; Hinc efi, qt^t etiam nomine quantitatis Mathematicf intclligimus» Teii per imaginatio» nem concipimus aliquid cxtenAim Iccunduifl fiv Umlongicudinem^quandoconcipimusiincam ;• quando rer6 concipimus fiiperficiem conci» pitnus extenfionem quandara babencero dupU» cem dimenfionem (ramdura loogkudinciiL^ videlicet , & Tecundum ]aticudinejQ;demum..> quaivlo concipimus corpus imagmamur aliquid citcnTum feciuidum triplicem dimenfianem , longitudinis , Utiouiinis , & profunditatis . Simi» Ihcr nomine quantiutit virtualis , qualis efi re* rum rpiritualium concipimus cxccnficmcm aln quam virtutis^vc in Angdo, & in anima humana, ’ Icu mente.
. Probatur reamd6 quia fiibUmtiarecundum Te, & erxeise , vt AibAoiuia cfi confiderata ■, non in» icilkiiur habere partes extra par^ eft enim per {c, & ratione fui omnino indiuifibilis > vt alibi nne demonfirabo feoinxhim mentem ArifiotclK> A: D.Tbom(,&alioram Gr^corum interpretum^. Ariflotclisi probatur autem nunc breuKcr fic: fi* fiibfUrtia fecundum fc pwcisi haberet partes, ycl peteret vbicationcm diuifibilein , (ciUcet poni ita m loco , vt lou fit in toto fpatio ,dc pars io par^ fpatij : vel peteret habere vbicationcm in» ^fibilcm,rciliMicaponi (nloco,vtcficttot%:^ inoxorpacio>& toca in qualibet parte fpatih cum enim naura dcccnoinata.ad unum, non poccfl ex^rc u^erminati vnum , vel alium cxuWndi in loco : Ted fi lubAantia lecundum se ei^ fet dhiifibilis , exseret determinati efie in loco primo modo, fcilicct diuifibilirtr .* ergo neque per mvacuiumpofictcordUtuiinloco if^ifibilitir; «igeret cnrm per fc,A: radone fii^ eflen tix diuiff- bibs ; qnarc Deus ntmpofict contrauczure ipfi etigrncx*cflcntiaJi : boc autem Ihlfuniefieoficn» di3^- in Sacrancnco Eucharifiie , vbi o^pus-
Chrifii Domini exifiit indhiifibilfter totum in to^ ' uHofiia ,& tOQira in qualibet parte . Vide fi placR Patrem Varqueain certiampanCDTIio»» nwediCipoxap.^.
Probat term, quia diucrfitas numerica ali» cuius formx ab alia,nd habctur,mfi per ^erfam- materii^adcovtndpolUntQfie duasaSxdines di»> uerfie, aut duxformic numero difiiocix eo ipfbr qooi fiim in carleni parte imcerix; vkcvCrTa
non Tone djnerfx partes materix , vbi cA omnino; cademibraa; vt clariuspaxebit cum deformis, ctnimque difiinfdonp ; quare forma hooKtfc»*» nca v.g. aqu^ extenfa in materia non habet ex partes dhicdas , fod eas recipit a quantiutc, a qua habet jextendi , Ac pofie duidi .* ratione cninL« goamiaris , inquit, Philofiaphus Primo Phyfico» rum accidit fufyantixipfa diuifio : Adeoque..» ipTa quantitas dimcafioa cA quoddara principiwn mdiioduatiotus forma matcriolibiis; ex cacniut
vt aqmrouc diucribs re^ic^bisad extrinfcca , &confcqucnccrdineria3 mcafurationcs,&ddi» gnationes.
Denique confirmatur noArn Amentia Amateria prxlcuidcndo a quantitate hoWcc parces , prxeiia quancicucc pqfict locum replere, itcni f^ct dfc al^i xqualis in magnmidine.j dtc.q^osiuuaibii quantitati competunt; ncquc dicatur ab aliquibus neotericis fubAanoam prx» cha quantitate poAe replere locum,cAc xqualeni alteri &c.per pr^fcmiam Icii vbkationcm,qux fit accidens miodalc fiipcradditum ; nam aiiua di poni in loco ; feu vbteari , aliud verb cA replere^ lecumdaiifibilcm, Ac exeendi in ipTo ; vNcacio enim prxfiac cAcCIuiq. formilcm ponaidi corpus infoco abfoluti fi: flJcet determinando -Illi tak..» fpatium/cu ulem diAxicum ab extreffiis rarri- bus mundi^ad quod Ula fubAancia fecundum ic erat indiAircns , qubd fani haberetur aiam fi imelii» gaturpooiinpun^indiuifibili; at vero quan- titas non habet praecisi Ac abfohiti ponere lu^ Aantiam in loco, fcd illam io loco extendere , Ac faccrcxqua^loco, aut alccfi coipori; Ac fic potcA efie diucrfa ybicatio duorum corporum di- thm^orumqu^BisAteadcio conun quantitas |- videlket in ratione quan^.
Obi^cies primo lubAomia pedis non cA fid>» flantia capius ; fcd illf dux fubAantix non diAin» guuntur tanqiiamfubAantix parties ^ fcd tam» quam partes compouoitcs idem conim,ergorub» itantia prxeifa a quantiutc,Ac fecundu fc jccrpa habet partes.-nuior pn^fitio videtur certaxuia corrupto pede n&corrumpicur caput, ergoefidi- Ain^ rubltancia.-minor probatur, quia fublbntia polit vc diilinCu a fubAaaciacapicis non cA texum compofitum , ergo dillingtutmur tamquam duo rpedanciaad idem comporitum, ergo diibnguun- lur tamquam partn ciurdem compofid .
Refi^deo difliogucndo maiorem . SubAan» tia pc^ prout dkk talem organixteionem , & extenfionem auccri^ non cft fuhAantia copitk concedo, ptxfcindcadoa tali citcnfioac,Ac or» gontaatiuic, negomaiorenv^A: dlAin^ eodem modominori,ncgo conrcquentiain . Igkurfiib- Aontia [xdisnondiAuruicur i fiiMbntia capids prxcise,e'au ruOfUuta cA,feu nut ;ria
B u
I»
•J> L C O M.P O l t IfrC£J^RJt E,
a ab animi » Ted <;uia cft informata ab anima eu- genccmpcdecuainoaaUfAc ur^aauauoncm.* dJucrTam^ca»quaiacxi§iCui capite, Huc utcs orgaoiaaiionrs line form^ pardoks diihnd.c iiue nOR:dequoforcalfe alibi .* materu niunTccun- du<n Tc ouiUm habee diacHiucem ni/i racions aJi- cterogenuutu , quam non pocdl Jubere nili ratione <iiucrAutis formarum.
Qbi;cicur l<xujki6'. In nucricionc fubilantaB prochKicur aliquid fiihAanuc i TediKiaproiuct- cuc rubilinda vmentis , qua: aama erat ; ergo ali- quid nome rublUniia: : ergo pars fubilantixccfgo fobdantia habet partes.
Rcrpoaicodiftingitcadomaiaremin nomine r^ftanti;accipiaturtocutn eiS;rub/ULntiaie,(ci- liect clTe viucns corporeum , neg a maiorem; oon cniminnutriciOQe producitor aliquid eflcvttens de nooo , rublUntia enim fic accepu prcTcindic a foco , & ciccn/ionc locali , & augmaito materia- li,cum habeat clTc Tccundum fci^ui/ibile; It vero per rubdantiani intcUigatur fola materia viucn- tis , ncqtic tunc proprie dici poc dl quod produca- tur noua fohfUncia , adiungjtur eiura folum noiia pars materue alip jpartibus , quas per hoc quoj informetur eadem |^ie fomu, dicitur ptoduci noua TublUntia . C^are meUus dicemus, in nu^ tricioncproduci oouam tubftantiam,(^.|U’ior iubilancia perit rcauuiumfuum cllc indtuid^lc» & alia numero diuerla cfHcicur; neque enim res materiales nedem omaino iodiuidualitcr perfe- uerant , vd per mtairntuii tempus , fod fuccd&ui in'jtaiuur,nmchusalibi.inKlligctur. Intcrinu* facis cAobfcruarccai confemari. per aAioncnL.* elfmualiter fuccdltuamj vipptc ctfencuiiter alii- gauin tempori Quat ab ipradurauone rccun inucrialium oon cft.diAin^ic&quo hc,vt res corporcxflincLn continato Auxu, nuo fccus , ac aqua flumiob, qux licec eadem femper appaream fuccetUui tamen dlfcmpcr diucrfa j (m de hoc. lafca.
PROPOSITIO VIL /t>* tlMfititiU C9rf«rtM , diJIuiilM 4
Est fontentia contra Suarea in Metapfay.
difp. 4. fc^ a. & omnes Nominales apud ipfom.iqium tamen defendunt vnanimiter An- gelicus Dodorjpartatq.77.ara>.dtia^di(L 11. q.i .aru Scotusin 4.dill.i i,q.x.& in fecundum
quein.pl Vtrumque ducem feipiuntuf vtrmfquc^ Jcholx fedatorca >quos fere omnes noftrae Socie- tatis DrW^ores comitantur. Ellqu^ exprcllarcn- tentia Philofophi 7. Mct^hy.L 8. inquit , prifuMdittu fMdd4m
/itnt ffcd tnim./frn
fiAHtl*.
Proba.'tt aliqui cuantitaccoicHe diftin^m un- quam commune fubic^btm immediatum reliquo- rum omnium acciden^m, argumento defump- tocxmyllcrio.EucbariAico. (^ando enim, in- qufant , accidentia Euchartfticacxilhintrcparau a liiuii Jiiiia producuntur in illis a quolibet agente namc aU calor , frigus , impetus 6cc. ergo datur
aliquod commune fobicdum* ne dicamur treari ab agente aautraii;I'r(ccrcaomma accidenda^ fe mutuo poUcnt penetrare, qiua nulla di quin- tius exigens impaicirationcin . Verum h9c argumCu parum habent cdicactz:poikmiisi;mm divcrc Deuiu ad caigemiam ageniu naturalu ( quod calorem, vd impaum produceret fi da- retur ibi fubie^tum ) calorem creare, & cak>re creato corrumpere ex fe trigidiutcm , que cor- rumperetur ad exigentiam caloris.fi.cifetcom- munc vtrique fubic^m ; iLniliccr .^um per mi- raculum itupedire pcnccrauoQCffl accidentium^ inter fc,Sc cum alio corpore^ Hxc autemmira- culafierial>co,ne untum fidei MyHerium re- udetur , & ne ex cfi&feu naturali cognoTcamus veram ChritiicxiHcnciaa in Sacramsnco , neque noi parcos dTe debere in miraculorum maitipi|- cacione circa hoc Mylierium in quoDcus/Vs- m$rUmftcitmr4kiliMm ffrt$m . w in quopra- cipue fuam oo^pocentum oltcndcre voluit . Neque in re Piulw)phica acteivicndam efi no miracuiamultipleccncar,fed Phylleis rationi hus confidcracis , & rerum Phyficarum principi/s f^ilitisf quz non qpponantur rebus rcudacis, TbeolpgideindemunuscffI: debet, onmia mira- cula adiiiictcre, que funt oeceflaria ad defenden- dam veriucciu Myiierij , aliter ne multiplicencu r miraquia , debcrenuis dicere accidentia cRe pof- fe lutpralitcr fine fubicAo, 6( mulu alia aficrerc, quxtnfuuPhilofophu reputantur abfurda.ad hocvtyd tollatur miraculum aliquod, vdMy- (leriuot minus videatur admirabile , aut incredi- bile i in qua re fjp)^ aliqui turpiter peccant.
Probatur igienr priinO ratione d priori , qux efi Diui Tixome, k>M ciuto .■ quia concitus ma- teria: prim« ^ cfie Qibiedum recqmuum for- marum i fcd in hoc conceptu non includitur ra- ^ quandtatis ; ergo materia prima non includit in fuo conceptu efientiaii redonem, & cficnciam quanciucisiidem argumcncuin fit etiam de for- ina in cuius coixcepcunon includitur ratio quan- titatis t & cum totum comporitura,leu corpus na- turale nil aliud fit , quxm nvueria, forn^,« vnio, concluditur quandutem cfie quid diucrfum 4 compofito i cum nemo fit, qiuilUmvcUtcum-, vnione identificare^
Radofxem hanc impugnat mulu recentiores, quia licet conceptus quiddiuduus fcu dTcntialU materiae , fit cllis fuhicfium rcccptmum forma- rum , ad^uc etiam quandeatts ( n^ non iinpe^ ditcficidcndficaumrcalit^rcum materia aliam formaliutein quantitatis , que non perdneatad foccialcm conceptum Mecaphyficum materue; ficut ex eo quod conceptus cnenttaitt animalis fit cBc principium fentiendi, non toUiiur quod lum idouificcturcura rationalitate in Homine . Sed licet hoc verum fic^ fi confidere^ materia fe> cunium eflendam foain Mecaphyficam A quanti- tas fecundum rationem obfira^fom i fcilicct Ma- thcmaucc , folfum tamen efi fi tam maceria, quamquantiu^pbyficx, & inordineadeffcihif phyficos confiiiereitcur ; vt hoc focndeUcot con- liderari j Quare clk fubic^^um formarum, 6c cfie quantum , fcu exiciifum in foco non funt me- rx formaiiutvs Mcuphyficx,vt funt animaiitas, & ra-
r s ^ c r %^r
Ic rtttonilhas , ram iIIjb non praerciadant ab cJq ibinbili a ipuic cA clic turuunun iuatcaaiiuiD|6c ciieexccnmiiiiQiQcorcUt& pdyGvu . Hioc cA ^Cki D.Xtoomas loco cio0> ui rtfpoqiione aa quartum aic quanuutcm» 91UB rcnuacc iii 2»acra« tncmoEucbarillicabrqucrubi^ito, nuaperhoc ^Oii Gc Gnc TubicAo cUc qu^ucacan Matheou* tic^a7^,a<Aiucdl quaiuius fcniibilis, cunu. Xubiedumdkacurrcuitoiic per hoc qttod fubijci> OirlatGbUibus accidentibus; ibiautcmoiancicas cA (ubic^n accidcQciutQ reulibiliu.n , adeoque^ ooncA quantitas Mathematica Aquidem Ma« chcmacica ab Arahic a fcnfibil<bus .
Probatur fccundd^uia vc Gtpra d^hun cA Tub* Itantia , adeoque ipia uueeria fecundum ic nuUas babet parces , adeoque miJUm exccafioaem ioca« lem^ fed hoc b^t ab ipCt quantitate; nonpo* tcA igitur qmmot^ucAcidcntihcau cum Jpfa cT* foitia nucerix» aliter dTcc cUcmuiicer «liuilibllis» nec poAlec pom io loco per modum rei indiujibi> lis^ndeUd^cAmloco ^ioAis Corpus COiiAi Domini.
Probatur Certib» quia, rt hic fuppoDO, vbkaoo ^Aamix matcriaiunoudiAinguicur rcaluerab spfa excenlioQC locali : per iUud fubflantia #
inatcrulis , bab« ede ia loco, per quod extendi- ^locaiivir; nt^ autem GihAanua pocJt eUe iniocopcricipiam, noapoccA cmm ic ipfam..* «IctcrmmarcadhuiK vcl ilium locum, ad hanc «el illam cxceaGodcmlocalan .* ergo cum Tbica- cio fit diAin^, etiam ipia exceufio , icfi qutnutas erit nccdlino diAiodU a rubltaacia.
Probaoirquartb: Corpus exigit, vc aAu non penetretur cum alio corpore ex di^ fiipra , fed id non po tcA exigere per fc ipfiim , fi cnun fe ipfo exigeret eAentiaiitir exigeret, & conTcqucnter neque per miraculum poAet penetrari , ergo hoc exi^c ratione alicuius diAiofti 4 fc videlicet ratio- ne extenfioait: vc oA-mfumcA prop.4.&f. cx- tenfio autem non diAingitura quantitate , per primam , & fextam- ergo exteit non penetrari ratione quantitatis diAinA; . (^od autem per miraculum vnuni corpus pofiit penetrari cunu. alio , probabimus Tequenti propofitionc; neque dicas mdc fcqui proccUumininnnitum , nimirum il exigit impenctrabiliutcm mediante quoncita* tc,d(£crc etiam exigere ipfam quamitatem , me- diante aliquo alio ; mm non penetrari cum alio, nil aliud cA, quam carentia ulis vbicauonis;patet auti <pK)d QOfi poifit colli caricia/cupriuacio nifi per aliquid pontiuum ; hoc autem polithmm non poccA clTc ipfa fiibliantia , quia hxc per Icnon lubet vbicari , .iuc extendi ui loco, ergo debet tolli per ipfain extciifioncm , (bi vbicacionem , bc quantiracem di AinAam a fubAantia.
Obi/cies prund: cAeiitia corporis cA cfie exteo fumjvc diximus prop. 4. fed quanticas per no& non diUingutiur abipracxtcnlionc, crgoficAe.^ cxceniiimaon diAmguiturab cAeoLia corporis , nenu'.' ipfa quandus ab eo diAii^uicur .
Kdpondecur nos vlcr6 conciere cAc cxtcQ' Aim, fcu dTe quantum, non «liAiugui rcalitcr , fed ad fuiimiLun per intcUoiAuin, abcAccorpo- reo, cocnimiproquod concipio aliquod corpus, vcl corporeum in rttionc corporei , ooccUario
r s 1 1 M V $, It
concipio ifludcxccnrttm,& quantum; fed nega- mus dlaitiam materue , vcl iorma; dccertninaciK ede idenuncataro cum ipfa extenfione , vel qanti- tacc: materis inquam,& fornue Phyficc confide- rata; , hoc cA prout habent cAe determinatum k parte rei ; dic igitur corporeum cA pr; dicacum^ quoddam vniucrlaliAlmum , quod dl obicduriL* commune , cumprebeudens omnia , qux cadunt fiib Phy ficam fcicntiam , euhu iiabecur conccpnu dkncialis futheiens , & adicquacus fi concipiant, vt aliquid cxtenGim localiter , fcu quancum,racio- ne CUIUS extenfionis , vd quantiuus exigat natu- raliter Don penetrari cum alio corpore . Idero^ dico de materia Metaphyfic^ coofiderata: hoc cA prout habet efie indeterminatum , 6c non dum contra4buu, fcu limitatum PcrviUni fornum , quod dfe per nos non potcA habere , nifi per nq- Arum inicUc^hun , quatenus concipitur vt ali- quid prius nacuraad iptam fornum : Verum A maceria confideremr m fiiq efle Phy fico, &dc- ccriuiiUto,cum non dctcnnincoir ad hoc efie nifi per aliquam fornum , per aliquam adlioncm , in uli tempore , in tali loco fite. feqiiirur qu6d de- beat determinari etiam quoad cxtenfiooem, fcu quanticacem, per talem deccrminacam quantita- tem . Vno verbo de dfentia corporis, 6cnucc^ rix viiiuerfalitd , 6c fecundum efie indetermma- tum confiderau cA habere quantitatem fcu ex- tcnfioQaQ indeterminatam, (eu abAra&am , & genencam ; At VC(6 cumoutcriacrcacur, vcl ponitur corpus a parte rei, ponitur vtique per axonem diAin&am ab ipfa materia , & ab ipib corpore , ergo edam habet durationem diAin- ttam , & vbtcationcm , fcu cxtcnfioncm,quam-* non «Stinguimus ab ipfa quanmate ; praecipue verb hoc dici dlcbcc fi aOio conicruatiua fuppona- tur idciuificaca ctim duracionc , 6c cum extenfio- ne locali ; vt cA probabilior ftntcncia . Siaic igitur non valet argumenuri , cA de efienda rei creatae efie in tempore , ergo duracio per quanu talis res cAin hac, vd illa dificrentiatemporis, oon diAinguitur ab ipfa tali re creata : ita non valet argumentari efie extcafum cA de eflemia^ coq>oris , ergo talis exteniio, per quam tale cor- p«t determinatur ad talem locaro, oondiAingui- cur ab ipfo corpore.
Dices corpus exigit impenetrabilicatcm per quanutatemdiAin^m; ergo pari modo dkipo- leA quod exigat quantitatem per aliquid aihid dlAindum , & hoc iterum ptf aliud diAindum , exquofequiturproedhuininfinitum .
Rcfi>. corpusper fui dlentiam c^cre aliqud extenfionem mdctcrnunacam , ratione cuius fit noiuralttd’ impenetrabile , quare eo ipfo qubd determinatur ad tale cfse corporis, per talem determinauro extenfionem diAin^m deterroi- natur A per eandem haba efie impenetrabile; in
2 Ito nulla cA dilHcultas; imnib ex hoc fupra oAcn- unusquandutcm,perquam dctenninatur,cf9e^ difiin^m, quia non exigis cfientialiter impenc- crabiIiutcm;qsarcco«a atquhiocatio tum in his cum in aliis argumentis , qua; fieri pofiunt con- tra noAram fementiam , fiia cA in bw quod non diilinguamid quod exigitur indeterminati, ab eo per quod corpus habet efie determinatum ; nimi- B z rum
7) K C O R 7 O X S r N G t l R R.
rum exigit erscatuUtcr quantitatem aJiqumin- deccnnuucam, dctemiinatur auica ad ^sendum per uiem quantiuton diAm^tam , quam dsext- cialitcr non exigebat ,
Hinc colice fniAra poni duas (pecie dmerfas quantitates in eoioribus , quarum vna dicatur mccriu , & idcntiiicata cum ipia Aibiiuitia Cmi ■uicria corporis , alia ver6 dicatur externa , & diiiinAa ab ipfa Aib/Untia» identificata ucr6 cnmex^fipne, & ubicationeiFrullra inquam ponimus iJlam quantitatem intemamj HquitiCT fi jUiquid prsiUrc debera , ud cTscc exigere cxccn- fionetn impenctrabiian » uel tribuere partes ipfi fubnantix;no6auccm fupra oAcodimusTublbo- fiam fecundum fc pnccifai^ non habere partes > & has illi tribui a fola quantitate difiin^, quam tu externam uocas; itera ab eadem quantitate,» cxtcrna,qMimm^atcexigicurab ipfafubAai^ fia corpof is , haberi impcnctrabilitatcm.
PROPOSITIO vm.
feu txttnJU etrftrit ejt H€(idcHi tmdxln .
^Robacurquia ipfa quantitas tfeuextenfio lo- JT calis non dilunguitur ab vbteteione , per quam res corporea cA in loco, fcd vbicatio cA ac- cidens modale , przcipue fi fit identificatum cum a^Uonc , & dorationc. ergo quantitas cA accidens modale. Oferuandum autem cA hoc c/Tc difcri- mcnintcraccidcnsmodalc, & accidens ablbhi- tum , quod fecundum habet virtutem aAiuam, vtpoilit vel virtute propria j. vd virtute fubAan- tuc,in qua fubioAatur producere efTcdum fi^ fi- mllcmificimpecusproducitaliumirapetum, 6c calor , ( fi tamen cA accidens abfolutum ) p rau- cit calorem i at vero accidens modale non habn hanc Virtutem propriam caulx cfficienns > fcd habet folum rationem dfc£hu formalis , <k caufie formalis : fic adio nuo producit actionem nec rdatio relationem; aut vbicatio vbicationem>aec duratio duradonera ; pr«eAant tamen fuum e^ ^nm formalem , niiniruni res habet cAe aiAu per actionem prodiidtiuam , & cooferuariperaCdo- non conicruaduam, habet efle in loco per ubica- tiuucm > cAc in tempore , fcu durare per dorado- nem , etfe fimiJc per relationem fimiiitudinis &c. qu« accidentia modalia non funt efleCtus caufie cfhcicnfb> neque enim producitur vbicatio, auc rclado , fcd rcmltant ad productionem aitcritxs , fic vbicatio refultat eo ipfo quod res ponipir in loco i ixiauo fimilitudis refuiut eo i^o , qu6d poiurar aliquid uic, quale cA aliud; & fic de onuiibus ahjs accidentibus modalibusj excepta.» tamen ipfa aCt^nc» nam hme non poccA reta- re ad productionem efieCtus , cum rit ipla produ- ctio illius i ex quo fic vt omnia accidentia moda- lia fiindentur in a^onc , aCtio vcr6 in nullo alio fundetur prseter quam in ipfa caufa efficiente , cA enim a«tuaiis virtus jpfiuscaufie, fcu exerddum virtutis chjidcm caufie, qux cum pendeae infui coqfcruadoneaDco, non poccA virtutem illam cx.*rccrcfincconcurfuipfius Dei, cum codcnru fcnipore ipfa vutus caulae ^ Deo ccnfcruaricxi-
gat^ ac proinde omnis allio creature cA fimut aCtio Del , non igitur indiget hoc accidens moda- ie fundari in alio, cum fatis /undetur in ipfo Dei concurfu, ACUotamenquaccnusacrcaturacA , cofuicnit cum ali^ accidentibus modalibus > quia noQ producit alum asionem i & ha- rationem folhis cauf« formalis , quatenus per actionem dfcChis habet cile aChi ,
Hinc huiufinodi accidenda dicuntur modalia i quia fune modi absonis ,fcilice( modi , quibus s^cnsproducitcfieCtum: fic ignisu.g.d^pro> ducit alium ignem in ligno, m<xius addonis cfl ex- tendere materiam ligni ad tantum fpadum ; dum uer6 Deus creat mentem , uel Angelum cum fiat per folam Dei actionem , qu^ non diAinguitur ab ipfo Deo immcnfo,ctcnio &c. aCtio illa non po- idt modificari, limitaretur enim . HioccAAn- geium , & mentem non limitari ad tempus, uel a4 locum feomdum fuum cik , fcd folum fecundum dircutem .
Hinc rurfus fit, ut accidentia modalia non poT- iint neque per miraculum cxiAere find fubic^ cuius funt modi, modificant rpua ipfum fubie- ihun , & cum nullam habeant aliam uirtutem pneter ifUm» foilicec carent uirtute aCtiua, pe- reunt fubie^ij^percunte; ficdcAru^oparie- tc albo perit funilitudo,quam habebat paries cum alio pariete; itan perit cuuubicado,duratio&c. At uer6 accidens abfolutum cum per fc ha- beat uim c0oCtaiam,necfundetur immediate in ipfa aCbone, fcd fit quaedam ipfius corporis uir- tus aCliua , licet naturaliter indigeat fubiecto i quo fuAencecur ; potcA tamen lupernaturalitcr piiAere, & cooferuari find fubieCto.
Dices . Q^dtasfcuextcnfio poAconfccra- tioncmKuiis,& uini remanet fine fubiclbo,dc* ftruCla fcilicctpanis,& uini fubAantia.-ergu hniuf- modi quantitas , fcu extenfio , non cA accidens modale/cd abfolutum.
Rcfpox^tt) remanere eandem extenfionem m quantitatem, qua extenduntur accidcnciaim- pcDctr^iJitcr cum eadem partium textura, & coordinadone , quam priin habebant, cum ade- rat fubAantia panis .• cum hac fola dificrentia.» qubd prius accidentia haberent dixncnfiones illas, & partium fituro,ac difpofidoacm ratione fifoic- Iri impractrabilis, fcu exigentis iropcnctrabiliter exten^' j at uao poA confcc rationem dcArucu ft^Aancia panis habent extenfionem impenetra- bilem , qux cA quantitas panis , non quidem indi- uiduaiiter eadem, fcd fimilis omnino , & xquiua- l^prjoricxtcnfioni,qua extendebatur fubAan- tia p^nis : remanet inquam eadem fpede, & Phy- ficcfcilicetinordiniadeAe^m fenfibiles , quos pr^Aat omnino eofilem.* ficutialdoconfcniati- ua,quseeA hodie, nor. cA eadem indiuidualiter, qu* erat eri, ceofetur tamen una , & eadem , ex eo TOod przAet eundem cAelhim conferuandi eandem rem, y.g. eundem immutatum lapidem eri ,& hodie.
Dicesomnia accidentiamodaliadcAru^fub- Aantia panb pereunt & noua iliis fimilia fiunt, er- go habent aliquod fubiciAum commune , non.> quantitatem , quia edam hxc cA accidens nuxla- Ic, nec manet numero eadem; non alia acci- dentia,
•l
T Ji. KC T AT
hxc inccr Tc penetrantur \ ergo | &c.
Rcfpondea Acciden tia non modalia » quz ac* cUenca primaria» fcu abfujuca vocari poriunt non dcilr^ » xUa autem habent propriam quanti* catein t feu cxtaifioncm , per quam tamen non^ redduntur impcnctrabiUa mter ie , iicuti dum_* aderat rubftancia panis non reddebantur impcne* crabiiia»ocquccum(ubicdto.. Harc autem acci* dentia cum per propriam cxtcniloncm perinde fe habeam «ac fi cl^c corpus» fime enim in /latu proprio bfms corporis » hocdlcxtcoTa » ben^ iungi p(^unt munerecorporis» adeoque omnia aiia accidentia modalia illis adhaircre» 6c in i;s fu- biedari pofium » neque in hoc pocefi dTc difficul< tas; Dcbentciiimaccidcntamodaiia» qiuerc* roanencv.g.cxbmfio» raritas » dcnlicas » opaci- tas, &c. alicui fiibie^ iobaurre » non certe Cor- pori ChrilU » quod non dicitur drcularc » nec dia- phanuin » auc opacum ab illis (peciebus ; ergo in- igent » aliis accidentibus prinurijs » foi ablblu- th,&tnilijbpra;ftaiicfimm ctfi:^m Ibrmaiem» denominant enim illa circularia»opaca»daira»&c. Praeterea fuppofiu infiitutionc bacnuneati talis Uaras corporis proprius » cA connuniralis pne Ji- atis accidentibus prunari/s» veiuum nacmcoaTc- quanturi nifiexum accidens primarium cUctim- pcocct-abilc, non poliet » moucri » non tangi » non icatiri &C.& cA miidcm miraculum quod cauTcr- uetur extra fubie^n^ iciliccc per actionem crea- ttuam» pofitacam(minAinicionc»noacAuouum miraculum» quod lic cum impcnctrabilitacc eo- niuncbim . porro ficuci fimtcacia adiuicccns quan- tiutem dil^^am cAc accidens abTolucum » dicic reliqua omnia accidentia fiibic^Uri in ipfa quan- titate , iu dici potcA in hac ooAra hypotefi acci- dcntumodaljafiibicCUriin accidente abfoluco » eum hoc habeat propriam impcuctrabiliutcm. Vi de fi libet PPabri Ub.^ . Mcopha cuius foucn- da»& modo explicandi MyAerium Euchartilue non difirrepamui,
Dices C^antitas » fcu extenfio nOn diAinguicur ad a£Uonc lui conrcnutiua»lbd a^o confcnutiua cA diucri*a l^cic puA coaTcerationcm ab ea» que cracantea»crM etiam cxccufio cntdiucrfaipc- cicj minor prt^uu* quia a&ioQcs 1'pccificantur a termino »lcd ante conrccrauoncm adio termi- nabatur ad fitbAantiam » poA conl^rationcnv yerb terminatur ad accidi ■, ergo &c.
Rdpttkico cum prxdido Auctore > cAc diucr- Cuurpttic in rauone a^tiom\» aeverb cAecuif- dem Ipeciei in ratione cxceolionis impenevabi- lis » vel quanticacii » cum eofidan prorfus d&^hts fiu^biJci producat^ bicuti dua; vbicaiioncs ciuT- daii claAis poAunt cAc ciuiclem fpccici m ratione vbkatiorus» licet fintdiucrrxrpccici in rationem, actionis vel ducationis » vt pacet : quod fi dicas il- lam extenltoacmcficcxtcafioncm accidentium» noavcrbrubAantia;: rclpoodcocu<Rcodcm»cAc quklcmcxtenfioacm accidendum, quatauispcr illam accidentia extenduhtur» nam cxicnlbcx- teoficA» at vero q^cniis per illam accidentia extenduntur ad modum fiiblfaniia: » hoc cA unpc- nctrabilk^, ita vt per ilUin|uncumtuiigaacur munere corix>ri»j non potcA dki extenfio eon-
y’STX\^f('s jj
natura]» accidentium , fcd fiihAantic . EA ighur cxccnlioula extenfio accidenus» ficfiihAatitix-» accidcntisquatcnuspcr iUam extenduntur acci- denua; 1'ubAantix vero» quacaiuscAciufdcm^ ipccici cum illa, qua extenditur fubAancUjhoc dt accidentium io indiuiduo » & fiibAamia: in rpccic,
£x di&is colligitur primb extenfionem » fcu q^dtatem » ^ corpus impcnctrabilitir exten- ditur» nondiAinguir^tdrabiplaimpcnetrabi- iiutcu‘auo cA quia cxicnfio ilia non poteA exten- dere corpus pcnccrabilitd'» alitd* pollet prcAare ettedus tor^js oppoiitos 6c concradidtorios » qtibdlicrt nequit ab vna»& eadem forma etiam.» diuerfo tempore rdpe^ fiibic^rum ciufiicm generis » quare iket extenfio lapidis»qua exten- ditor inq>enccrabuikr cum alio lapide» extendar eundem lapidem pcnctrabilit6r cum Angelo» non tamen cxtciidcrc potdt lapidem pcnccrabiJicir cum alio corpore » quod habeat fimilcm extenfio- nem impcAccrabiicm » igitur illa extenfio , qiise extendit impcnctrabilit^r » non potcA cAe fine.* impcnctrabilicatc » nec hiK die potcA fine illa ; ergonuUume IfignumdiAiikdonis . Pari modo prooacur cxcuifioncm,qua aliquid potcA miracu- lose » ve dicanus » exten^ pcnctrabilit6r , non dk, AioguiabipTapcnctrabiliacc» rcalitir inquam» namldrnuiitcr»rca per intdle^im diAinguun- tur» cum pcnctrabilitas » vel impenetrabilitas ad- dam aliquid lupracxtcnfioocm » nimirum fime di- uerfi extenfionisj funt igitur modi Meta- byfici»rcilicct identihcaci»cum fiiis extenfioni- us » & folum per inteUedum diAindi .
CoUigicur Imutdb . Duo corpora impenctra- bilic^ extaifa penetrari non poAe edam miracu- los^»aifiiaiEcm eorum alterum fpoiictur impo* occramlicatc » fcu cxccnfionc illa unpcn;.'trabili, qua*n habet j nimirum cUm extenfio in noAra_> Jcnccnda non diAinguatur realiter ab aAiono conferuatiua jdd>ct Deus coaferuare alterum.» corpus aedone , qux fit extenfio penetrabiliter extendens» adcoqiudiucrfa a priori aOione.
Gouigicur mrttd , Impcnccrabilitatem cAc.» cAe^iu formalem afiionis non matenus a^k> cA,rcd^eenus adiocAfimulrcaAc^ talis vbi- cacio»reu taiiicxeenfio^
Coiiigieur quarto . Impenctx^ilitaccm im- porcare rcfpc^Wad aliquid cxtrinfecum »nam.. quoddltmpcoccrabile»^ in^enctrabtle cum.* auq» iAc autem rcipcdxiB cA ad aliud eiuTdem rationis ; nam fi illud aliud non extenderetur item impcoctrabilit^r , corpus aJioqui impene- trabile rd)»cdu tUius corporis penetrabilis non pofiec dici tmpeiictrabilctcflc igitur impenetrabile cA non extendi in eodem k>co , in quo extenditur aliid fimilitircxtearuin , nec polfc in eo loco ex- tendi . Adeoque rdpe^us ille prztcr emitatem cxtcnfionk» excludit aliam fimilcm cxtcnlioo-:m ab eodem Ioco»hoc cA dicit negationmi coexi: len- tiatcumalia iunili ciufilan cuilis localis, dr ne- gationem capacitatis ad habend^ ulcmcocxi- Aentiam . iiinc impenetrabilitas cA m *du:»rc- ladmis partim negatiuus, quatenus Iciiicic ‘tett duas ill^ negationes» parcun (x>ficuius,qiiaccn is negatione» 111« fiindaiuur io iplacxccolija. , 6c
ex
*4
7> S C O ^ V 9 M B / iV C £ /^ I X S.
excarcAil»nt , Eodem modo proportiaulittr c(c|x:iiccrabiiicate debemus PhilorQphari>cum_. ex vno oppoilco aJtcrqm Tacis cognoicacur .
Coiljgicur quinCQ . Aliud cHe impcnccrabilc perfe, alhtdpcr accidens , Frimum cilquodcll lalc per propriam impenctrabiiiutcm , id cil quod excendirur impcnccrabiJiccrpcr propriarru» cxcci^Qoncnii id cll quod per illam axonem con> rcruacurjDcr quam eriam impcncrrobiliter exten- 4itur . rotelt autem aliquid ede impeoccrahile |xr fc duobus modis ^ primo perfe naturalitcri kcund6 per fe fupernauiralitir : per fe nacuraU* fir impenetrabile cd quod cd talo per pror priam impcactrabiliutcm » Teu eucnfioncm^a naturaliter «xtaulicur , ve quodlibcc corpus in luo datu naturali per axonem naturalem a pco conferuatum , Fer fe vcr6 rupcrnaturalitor impenetrabile ed illud, quod|cum ex nacuraTua^ exigat penetrari, vel pode poictrari , Tcu excouii penetrabiliter per propriam extendonem» exten- ditur tamen per miraculum impcneirahilit^r , idque per propriam cxccndoncm, vt accidentia^ Eucharidica non modulia . Fer accidens vcr6 illud ed impenetrabile, quoi licce pcnctrabilito' extendatur, ed tamen cooiun^bun cum impene- trabili, ratione cuius ed impenetrabile , vr omnes |bnnxnuteriales,6t etiam anima, & Corpus Chnlb Domini in Eucharidia ; fcd hxc dkicrds modis : nam primb illud quod ed impenetrabile per accidens, poted ede nacuradia penetrabile, & exigere ede coniundhim cum impenetrabili , vel necedario, ve oipnis forma macerialisduc fub- daniialis duc accidentalis , vel non ncccdarib , vt anima rationalis rcaiodu illud quod ed impene- trabileper accidcns,pQ(cd ede penetrabile per miraculum, & coniu^i cum aliquo impenetra- bili, ratione cuius fit impenetrabile ; de Corpus Chridi,quodcd per miraculum penetrabile, eo* oiungitur accidcnid>us Eucbaridicis impcnctra- bilib^j
Colligitur fcxt6 quinam fmt fines a natura intenti , dum voluit cc»pora ede per fcnanira^ fua impcnctr;d>ilia . Nam primo voluh corpo- ra quaque fpauuin dbi debitum occupare , vt ex omnibus tota hxc ingens ommdi moles rcTuliarct per partes ordinata , quo fine fiudrari podee, d pars unius corporis e um alia , & corpus cum cor- pore po(kt penetrari , pofloic enim omnia in^ vnum pun^hun cooduere . Secundb vt p<^ec dari corporum grauitado ■, nam d edet pcnctra- bilc,non graiutarct dipra corpus infra fe politum, Ted cum ipfo penetraretur; vd d grauicaiW, om- nia verTus vnum centrum, vnum aliud non fiidi- neretj fcd omnia conducrcnc in vnicum pundhsn, tpdus centri ; Tertib vt detur motus, fi enim vnum corpus dum impingit io aliudhoc edet pe- netrabile , nudo modo rcfiilercc, adeoque non imprimeretur iUi unpctus ; cuius voictis finis ed toilp-e impedimentum, ve patebit in tradacm huius prt^dti i 6( ed per fe clarum . Hiuc corpofq euepe quidem inuiKibilia ( fi penetrabilia edcn{)in hoc Icniu qub J vntun corpus aliud mcuic- rc non podet , felient tamen moucri ab Angelo , vcldltafubllanuarpiriiuali . Q^arib nifi corpus ^Ct iiiipcAccr^Uc OOP p^ct diuidi , nequt^
enim rciHleretdiuidcmi , fel cum Ipfo penetrare- tur, non podet rarefieri, vel coaacnfari, quia^ partes moucri non pollent ; hmc non poliet , vri, non pollet alterari , non poficx ignis accoidi, &c. Item nullum cdccdumm aut mc^e, quiaouUum taaui relideret , inuno non edent t^u ilnfibifia, adeoque nullo alio fenfu perceptibilia , cum nuda fcniatio fiat fine la^ aliquo . Q^c redib fupra odendimus dari corpis ex eo quod nobis fit cui- dcnsnosTcntirc.
Colligi turrepdmb quid cunTcqul nccefle fit,d ali- quod paiccrahile vntamr cum impenetrabili ; il- lud autem huic vniri potdl vel vt forma fidsic^ , talucdvmQannnz rationalis cum corpore, 6c etiam alarum formarum materialium cum fub- Aantialimn cum accidentalium cum matcria,cuin fonnx per fe fint penetrabiles , & impenctrabt- liuccm habeam ibUun a quantitate , feu extenfio- ne propria materix , vt fiipra diAum edj vd viurt pvaed per folam alligationem , fic Corpus Chrilti alligatur accidentibus Euci^idich , & Angelus corpori aduuqsto , 6c Dxmoncs ignAms alternis , &c. Frimb igitur moto impenetrabili fcqucrciur motus rei penetrabilis ipfi vnitx i 6c hic proprie «liviuirniocuspcr accidcnsi fic ani- ma monetur per acchlcnsapocu videlicet, qui con- fcquitur ad motum corporis : eodem modo mo- uentur accidentia , qu; corpori infunt j fic etiam ex motu accidentium Eucharifricorum mouctur Corpus Chridi, quod efi paictrabilc . Sccundb dum imprimitur unpcms impcoctrabili , non im- primicur penetrabili j alioquin etiam penetrabile moucrctur per fe ; adde qu^ quo plura edent ac- cidentia CQ maior impetus requireretur, quod ea- mcncAfalfum , TertidpcnetrahIieconittnftuiQ cum impenetrabili non graiutarcc : fhiftra enim grauitarct , imm6 fi grauitarct non pc^ct ab alio vdo fuAiucri : cum mhij ei pojlit rcuAcre j Quar- t6 . Hinc non cfsct duplex pondus , quia nuiluiTUi df pandus line grauiutiunc.
propositio IX.
2>jm ve/ p/Mrs etrpBrs p«/W fttpernMtkrulixee fenetrdri , feu exteudi feuetrxkUiter iu e»dcm iot»,
I^Robamr primo ratione D.Hiomic : quia tota Jr rcpugnamia,qiumhabcntcorporancfintin eodem loco,cfr quia diucrfitas materix exigit di- uerfitatem in ordine ad fitum i ideo enim vide- mus, quod quando diio corpora concurrunt in vnum dcfiruitur dfc difiindum vtriufquc,& aqui- ritur vtrique fimul vnum dse mdifiinfbim , vt pa- tet inmixdoiubus;hoc autem cfso difiin^m de- pendet i principijs cTscntialibi» ipfius rei tan- quam a caufis proximis, fcd a Deo tamquam i caufa prima ; quia ^icur cau/a prima fe fbla po- tdl comeniarc rem in fuo efsc , etiam cefiantusus omnibus cauib fecundis , poterit fieri vt corpori rcinaneatefic dillindumab aliocorporc , lic^ materia non fit difUn^in ficu ab alterius corpo- ris maroria , ficuti ntquod accidens mancaefine fubicdtu in bocraiacnto Altaris.
Quomuis igitur fit dp chemia corporis ali- quam
0
TJiKCTATf^S 'fi I \ M f^S
^iMm habere execnGoeeait noa umca^Uctl* tus cT>auia habere czcaiftoncm impcnctrjbi- jcre i ilcuti enim non cA de cTscntia cncis crcaii aAueiiAcntisqu^ con/eruccur per aoionem , /ic iimuJ Dei , & creaturae > cum puilic cuoTcnsari a ibJo DeOiiicec Acd^ciiuersemU^ cxiAcrc per aliqt^ aiAioncm , A a£hi caiiUt , lu non cAdccTicnuac^lcrc corpus peradiotiem» quae Ct Ikuii extcnfioiinpcnecrabitisjcum h9C impenetrabilius ponatur foium^ ad cxigcn* tiam cauTarum naturalium, fod poccA cxillcre^ per aAiaocm,qiw fit /Imul cxteoTio penetrabilis ; poccA in()uam iu eiiAcrc, fcilicctcum uli ex- ttnfionepenea^abiiitcr^quamuuiiAc viu exten- foQc corpus cailUrc ae<]ueac.
Probat rccund6 quia iacra oracula noxdo- €CQi Chrifhua Dominum natum Wse claufo , de Ul^o Virginis eundcmqucingrcfsum cfse^
caet^ulumianuitciaudsj & ^ claulo Tcpulchro rediutuum prodijiTe^ neque audiendus boc loco |(Htrpndus,qui vt hate omnia faluaret mulu dixit ^ompcicatia , de omnino aliena a communi bdclium,vtproptercamaieau- 4iu apud Tbc^iogoc.
Obi;cics prim6:NoQ minas repi^at duo cor- pora cjrc limMi in eodem loco, quam e0e fimul duidem coqiorif partes i fcd hoc cft impollibi- lc,ergQ ctfim il^ . Probatur Q^oriquiaad eflengam guanqutis/cu extcnnonispcr^ccha- b^c partp extra partes , quod haberi non potdl fi in eodem ficu taancam , prseccrea pofient par- tes alicuius corporis fupra ic ipias ad vnum ali- quem loo^ coar^ri ■, iu vt totum bracchhtm^ incMcretur io digito, adeoque totum noaciTec qviius fua parte .
Rerpondeo negando m Inorem; quod duae
quantitates rdi^dcaat eidem Ipatio non toUic rationem eflcntialcm ^ dc e^^hua formaknw quantitatis; ct^irdu^ciiimfcumulu illius cA^ tenderccorpusApartcsciusinordine ad. Ic ^ fas , dt ir\ordine ad locum; habetur autem hte clicdm dujn duplex qtianUtas dupUeis corporis extcisdic ipla corpt>ra m cudem loco ; Similiter quandodicuntur piares partes ciufiicm corporis
fioiul in eodem loco non inuoluitur implican- tia contra enentiara quantitatis; nam adhuc illat plures partes eiufdem corpork fiioc extcnla: in.» ordine ad locum , dcquaslibecpanlubecPKuni^ fibixquadem, lic« luvnicus locus omniuni par- tium; nsquei^uicur, quod cocum fit maius fua parte ; nam in caTu quo br acchhim persetretur cum digito, dc ad loc^ folius.digic] reducatur, adhuc cQocipiimn piurex partes braixhi;, quarum fiQguix fiat xc^jniu digito, dc qme peaeircncur cum digito, dc inter Ic, qua; fi fiukii accipiantur fixundumlecoaAituunt quandcatcmmaiorcm^ digito.
Obijeies Tecuadb Icquerctur qood intra duo pundta poikmc cadere pluro^ Unca: reiUc , cum.^ cnimtiuphha corpora in eodem loco. , erunt pkir.s iuiccjia pWibus fcilicct corpmri^, cfiazufi Quujcj ducantur ab eodem ad idenu pukuim . Prctrrta rcijucrcur quml fi corpo- ra penetrata eflent circularia , duo ciauli reungrrcQtircundura toaim,qu«oiDnurcpu-
Snac matbcmaticis ruppofiitoaibut « dt demon- racionibus,
Keijpundto quantitatem difierre ab alijs acct> dentibus per hoc, quod haba fpwulcm ratio- nan diAin^imits, d( uuliuiduack>rus,quara no ha- bmt alia accidentia; nam non folum accipit in- dtuiduatioacm , dc diucrficatem a dhicrfiutc IV- bic^ ficuti rehqua accidentia, fcd etiam a diuer- l^tc loci, dc lina: Quare vna linea potcAiaccil- Ijgi diaerfa ab alia , vei quia cA in TubicAo diuer- /o , q^ cemfideratio cA dc linea Phyfica fim na- , vcl q^ dillac in fitu ab alia , qua; cenfide- ratio dl dc linea Machenudea , qu; conlidcratur prsula 3 materia , dc concipitur folum in ordine adextcnfioocui fitualcm: fi ergo pnefeiudamus amatcria,nonpofi!jntdu^ lincx intcliisidiucrf;, nifi occupent diucrfum Utum , idem <uco dc fu- pcrficiebus , dc pungis j at \*cn) fi concipiamux duas lineas in thi:jbus lubiciftis, Icu corporibus penetratis intcUigiinus duas lineas diAincUs non raciwc lui pro:ctsc,led ratione fubic^temiin ; ficut pariter intclii^imus non fuium duo pun^ , fcd quatuor, quf Uinc extrema duarum lincarun\,non enim tunc accipitur punctum praecise vt in loco, Icdvt in tali lubic^, dc ui uliaiio . Id^ di- cendum de duobus circulis : quod cA diligenter aduertendum ; iket oala aiq aliter conentur refpondeccpra;dktnQbieCtiq:ubus; nulla u.ncii a^rcfponliofubfiftit prwcr iAam,quammuc- oimusapud D. Tbomam in p. q. art.?.dc cA confomiis do^trinx a nobb fupra traditae Obiicies tcx^.Scqucretur quod quodJibct cor- pus poAct redigi ad piuktufo indiuifibilc, immo omnia corpora adiJcmpQnAum reduci poficnr, qoodvidc^ omnim^abfurditiD.
eo: $i intcjligu punOum Miihem:tici laduulSxUe, nego corpus vUmnadulcpunaum redigi poffe, (iquiJem, *t dicam paulo pod , tale punaum oidcret Phyjkc , quo.1 rcpugiut ; ft *c- rbmtelligasdciwiiao Phyfici rolum indiuiflbili coruedo omnia corpora ad ulc punaurn redigi poifc . nec tamen m hoc cd vda implicancia ; qu«libet enim minima pars corporis haberce fuam ciicnfioncin. etiamfi fiinuj qmnes penetra- retur i Oiccs yel edet mica eneniio, vcl plures, fiplurmeflcntuirpatio diuidbili.adeoqucnoncf- feot redada: ad punOinn mdiuifibilc, quod ed contra fuppoimim; vmca autem eitcnliociru nequit , qw lunt plures jwtcs, quarum qwelibn neceflano debet habete Ciam esteniionem. Ref- poo^ ede phirctcucnfioocs fi confiderentur in ordine ad plura CihictUdunt ciiim plures partes ; fi verdeoofiderentut ntcnfioncs folum in ordii»; adfituin.edvnicaeuenfioificuti d: lineis . &: circulis didum cd in praiccdcnti obieOifloq...
PRO-
■» i c 6 o X z / V e z t/t X z.
PROPOSITIO X.
ftefi tutifrsiifer ixitm ttrfxif ffe c»d;»u ttmfrt in flntibuf Itcu,
ESrrententuinulIo quod Teiam impugna» : &ehisvcrkas patet ci i/dem ratiombiu » quibus fupra probauinuis non pofle oaiuralit^ piura cofpora Amul peaetrari : ficrcc enim vt eontinu6 poflemus naturaliter decipi ^ & vnum papaueris granulum pofset implere cotum mun- <fum . Prxeerea 5 corpus in pWibus locis ponc> retuff alia corpora deberent illi locum cedere , 6c cum corpus iHud replicatum primum Tuum lo- cum non deferat , nec vUum detur vacuum in^ mundo , locum illa corpora non haberent in quem Te reciperent : quarecum nccDoHint pene- trari nacuraUcer,vt diiimuspropontione vel mimdu) totus deberet dilati , vel corpus no« polTct i^licari, niH extra mundum.
Mitusdubbiumcllafifalt^ Tupernaturalitcr idem corpus podlt efle eodem tempore in phu*!- buslocis . D.Tfaomas j.par.q.7^arM Alib4*' contra Gentes cap^d^VaTquea Jn j.par.d^p. i <$p. HenricusGjndau.QuodUb.9.queC)r.Duraful. m 4.DUl.io.qi.iF.gioius,Herucus ;&aiii negant ><i ftcri po!'^ . Affirmant Hugo Vi^orious lio.a. de .*vic ram.p.8 .c.a.Scocus in i o.qa.. Richardus
ibidem ck'lumus,Marniius,Maior, Gabriel,& communi:^ oouiesfcrc ncocerici; concra quos ftcinoftra.,
PROPOSITIO XI.
/mpoffiitit ffi i^m cwfms tfft in plntilms inch vere, & frefrie ,ide^ (temtiMm frefrint diminjUntt.
HOc Vt melius intcUigatur, explicare prios oportet quot modis dkamr aliquid exifte- rcInpMTO, acpnecipuc cor^; et quoctianv.# cUriiis patdsit natura ,& cUcncia corporis,^* cuius p^pria ratione cft clTc ki loco . dotncfl igitur triplicem modum, qao ^'quidia.. loco cxilut, nos po0e confiderare . Prumts cft per immcnbcacem; qui modus conueait Ibli Deo, quiuonfokjm indiaiTibHicir^ Tuam immenfi- tacem rcTpondet omni loco, loi cA totus in coco, & totus in qualibet parte loci, in quocomienic cnm TubiUntijs immaterialibus; Ted etiam habet hoc dTcniialitcr vt exillac vbique, feu ,quod idem cA,vtvbiqueopcrecur,&Tua intima pnereacia_» omnia in efle con/eruct , feu fuftentet , in quo dif- cunucnit ab Angelo, & ab omni TubAantia im- materiali . Secundus modus cxiftei^ in loco di- ciair circunifcriptiuus , & efl proprhis corporum fcurcruramatcnalium; tunc cnimdicuomrexi- AcrcVircumicripiiuc, quando imcocxilUmt fpa- tio,niUi comraaifurcntur,& funcdiuillbiUa.^ atque exicnfa confurmit^ad druillbiliutcm , cxccononcm ipTms fpatii x cx quo Htvttotnm_t corpus!^ res materialis impicat cotum locuny ipnatquaJcmj&quclibct pars corporis cjuamli' bet loci partem coi rcfpoiidcntan. Tcitius mo- dus vocatur dciinitiuus , qui cuuuenit TubAanti;s
fpiritualibus,qu9e licitni^ cxiAammfpatioinr hnito /icut C^os , feu lica non vbique operentur aut operari Amul poi!lnc,tncotamcn (patio,in quo p^ virtutem cxiAunt , indiuiAbUicir cxl^ l^t, & mdiuifibilic^r operamur , icave totus Angelus Acin coco /patio, & totus in quald>ec parte ; & anima rationalis Ac toca in cotacorpo- re, & tota xn qualibet parte, v.g. in digito. ’
Huic Amilis non tamen idem cA modus, qiM CorpiuQu^iAiexiAit in San&i/Emo Euchariltic/ Sacramento ;fcd circa hoc aduertendum cA cx’ D. Thoma fubAantii Corporis Chri/U compara-v ri ad locum HoAi% non mediantibus dimen Aoni-, hus , icu cxtenAone propria ipfius Corporis Chri« Ai : fed d conuerfo iplas «umenAones /cu cx- tenAoneme/Ribipnefentem ratione /ubAanciz Corporis ChriAi ; & quia /libAanda /«undunf /bprxcifaaquantkatceAindmi/lbilis, fitindiuih AbilitcrcAinloco , confcquencdr ipfa cxcenAo Corporis ChriAi cA ibi profens mdiuiAbilicdr 0^ tutem fubAantia Corporis ChriAi noa comparetur ad locum HoAix medtaote proditu quanciucepatetex eo,quia quantius Coqporis ChriAinoncAinSacramento ex vi conuernonii Panis in Corpus , fed cx fola concomitantia ; Hinc cA quod quamutsOocpus ChriAi At in fe^ ipfo maius quantitate loci panis, poccA tamen ccmtiucri ki ipfa quantitate , /radimenAone loci Panis , Cor^ enim ChriAi comparatur indiui-' Abiliti^ ad dimen/Iones panis , cum non compa- retur ad illas ratione Tuae quantiuds , fed ratione foliusfubAanti»; adeoqueAcut A fphzra com- paretur ad aliam ibhim mdiuiAhilitdr j fciliccc fe- cundum contadhim, qui At in pun£to, nonrepu- matquodvna Ac maior alia; ita quia Corj^ ^riAi comparatur ad locum panis , non ratio- ne propriae quandtatis , decuiuscAimtiacAdiui- Abilicas, fed ratione fubAancix indiuillbilis /ccun- dum fc , non cA impoAibile quod (ubAaiuia Cor- poris ChriAi Ac maior loco pank.
Duplex igitur cA eSedtus quancitat», vnus cA omnino incrinfecus fubie^ quanto , fcilicdt cAe quantum , e0e diuiAbilc in partes, & habere ordi- nem partium in toto ; alius cA ahquo modoex- (rinfccus,inquanciun/cilicdtconucnicfubic£to in (Mdineadextrinfcciun; nitnirumcondiuidialtcri quantitati , & ckis parra corrcfponderc partibus loci; primus conucnicquanduu primo & per fenccdlarib, /ixundusvcrbnoncQnucnitquan- ciud niA quando habet primb , & per fc ordinem ad locum . Igitur in San^iAuno Sacraincoco quantitas Corporis ChriAi habci primum cAc*
I Corpus enim ChriAi cA in k ipfo diuilU>i* ie, & habet ordinem partium in coco; non tamen habet fecundum eAe£lum, quia partes Corporis OriAi non correfpondciK dim^fionibus panis aut parcus loci panis , fed totum cA fub qualibt c parte : Hinc dici potcA Corpus ChriAi c/Tc fub dimenAonibus,&diui/ibiiit6' , & induiAibilitcr ; dhiifibUit^quiain/eip/b habet duiifibiliutcm., partium , & vnam partem extra aliam ; indmi- , ftbilit^r vcr6 , qpia partes eius non corrclpondcn c partibus illarum dimenAonum , fed totum cil m qualibet parte .
Hinc etiam fcquitur Corpus CbriiU non cAc in Sacra-
jSa^ram^nMfTcut inloco; n^oiomctectfpus)^ . utuni cA in io^pcr nuxium ijuAntiuiis uinco- Cxastt Tcilic^ |n <}iMDCum commeniuracui; loco .fccunciu^iriMmQuaniiutcin duncnfuuniiacvf -To Cofpus.QbriAi noa cA in Sacramento fecuR- dumproprmoi modum qiunckatis diineofiuc > i^ptr modum (ubAanti«} vxvic proprie non cft Jkyt in loco: fijbfUncU igitur Corporis ^ifli iuccedic fub Aamia^paoisj dc qgia Tubilantu panis fX>ncracJQc^k6rmb Au quantiutci fubiUnta erumi^cAinlocapropru quiociucc, Tedrub .qaanciract «fe dtAini:u ; tdcanccAibfUntia Cof^ fOTu ChriAi dl ibj A6 prop/iaquanciutc « NocIt ^umumcoquodAibiiinca Corporis ChriAi non AibieAufn illarum dimcnAqwm licut erat }>rius fubAimtia panis j talct eaim dimcnHoincs rTemandc ibt ahlque (libiedlo, Ac<tf> ^ reliqua acci- denda panis, H>occAqitodrubAantia panis ante conuerfionem erat ibi localiter radont proprim «wdatisqtua comparabatur ad ilium locq me- wcc prwria quandtacc i at ver4 fubAantia-. vorporis QiriAi comparatur ad lacum iUum me- diante quantitate aliena >&qtia; non fabie^cur anipTo » i gonuerro, quaodtas propria Gor- ■^riiChrifti , comparatur ad locum Uliun mc- d^nicrubnaotia i eA auccmconrra rationem^ locati quod quantitas iiiius compareoir ad lo- cummon reauidum modu quantkatiiwibd Tecundu Oiodum rubAandm ; de radooo eaim quantitatis cA> vc ait Fbilofjin 4. PhyA dficerc vt iocus^ bc io- «tacumfuic arqitalia.
. £x quibus denique pitec Corpus ChriAi fxm efle in Sacramento noqueper immcnflrarcm , qQia^Qon cA cura ipAim ; neque circumicriptiiie, quia non conunenfuratur loco fecondum pro- priam quantitatem •, nsqac proprii dici poceft quod At in loco dcAmtiu^^quu etfe io loco dcAni- trui cA cAc in ioco fecundmn propriam quantiu- iem,noa ver6 iecundum alienam , qus tamen quantitas non cA Acut quantitas corporea , quv babet extendere partes , & illas loco coaunenTu- tare , fcd ^ quantitas Tircutis , qus comparatur Ad locum in quantum cA virtus operandi mloco, qu( vi^ curo At eadem ,6t toca^ qualibet par- te loci , idoo non comm^uraettr loco ^ & pomA CQDUca>rcrcduAibAandisrpiritualibus, qusAinc inlocoper ^cm qu^uutcmrirtuds*qua poT- 1^ operari in loco>itavt dicantur efle mouio ri loco , qua: poAuot in maiori Iwo operari Hac prxmiAa dodrina , quat deAiropca cAex D.Thoiiu»6( noilr« Aqscrius ccadic; omnino conformis j probatur iam ooAra PropoAciopr»- u6 quia cAcntiaquantiutis cooAAitiniioc 1 vt coGuncnfurcc partes corporis^cuius cA qoani^t Oim ipAs partibm k)ct u autem idem corpus po- pmtur in duplici loco, iam quantitas illius corporis non coausenAiraret corpus loco^ corpus enim non edet maius , quam antea j curo_. non At mutatus fecundum quantitatem, & tamca locus occupatus duplo maior , liiccs id^
corptn potcA rarcAeri occupare maiorem Io- aun qutm antea, ergo faltcm pv lairaculum po- terit cciamreplicari , Kcfpondco negando iterum iJy^od fupra quoijuc negauimus, fcilk^ idem ouiuiao cotpttsmtlU alu materia. intf9du^
«r J •> / / Arr s, ‘i?
p^rareAcri A maius fpaiium occupare, vt cU^ ce patebit Aioioco^
- rrobamr fecundo: Non potcA haberi duplex cf- ftdbn formalis pCT viiicam caufain formalem ;fcd exiAerein duplici loco ,cA duplex effitOus forma- 4is,etgQiK}npoteA pervaicamqimtkcm vnius corporis corpus cxtAere io duplici loco .* ncqucj dicax caufam formalem dfendiialococlkdupli- cem,altamrcmocarp,fcilio^quantitatcm, aliam proximam, fcilic^i^icaQonem,qtia: At modus aut relatio ; poAe autem cAc dqj^cem vbicatio- nem/ouprwemiamiocakm aumA Acrnica^ quaadtu; non valet iAa rclpooAo,quia:rbicado Qccdliu'i6,&cAcntiaAtccc0afequicuradqtianti-i utem , unmbper oosnon diAinguitur rcalito* id>icsmo,fcotxteftAoabipAiquamit.ue, nccao adk)iMpro<focUua, ad^ue advnam quamiu- tem non potcA cnnfctpii aiAunaubicatio,fcucx- Ccolio localis . Qiaie refpooAn folum valeret A vbicado cOnfcquLTetur per accidens ad quanti- tatem Si mitur corpus potfec repUean pars pof- f«t efle uere a^qbald toii ; nam r^licctur u.g, luc^ dictas ligni bipahaimt, :<mque palmus ille Agni rq)licacusdfet .xqtulis ligno bipajtnari , cAcnt enim duo palmi lignei, certe A Aoi iAiikcm proxi- me adapearcutur mutir] congruerent , ipfimi to- tum l^i]mbipaiiaarc,dt medietas paiuuru re- plicata,
Sunc aliqui qui probant noAram fementiam ex eoquodu Petrus tx. g,replicaretur,icauc Aoul dfcthic, & Rotn^ podec moueh motibus coo- trariji , item Romas poAec calcAcri , hic ueru in* Arigi^ri ; nec lolum contraru d9C^eni , inqui- unt,poAencaAinmri ucrum etiam contraditlo- rta 'y nam poflee hic moucri, Romx uer6quicA;c- r e j itero ii Ronue occidatur hon ucr6 hic, ibi erit mortuusdiicuiuus ;quarccarcbit,dcaoncarebic uiUiRonut crttaidm,hicaoo uidcas,Ahtcci eruantur oculi 6cc,
Sed iAa rationoaprobac, neque enim feque-^ rencur ucra contradictoria . Notandum enim praedicata feu accidentia , qux corpori locato cooucniro poAunt cAe duplicis gencru , ucl enim dicunt Ordinem ad locum, feu idem funt cum iplb loco, ut moneri, iacere,Aarc,qoi^ccre percuti &eaicl Ainc abfohita a loco, ut efle calidum, frigi- 4Jum,coloratum, uiuum, mortuum &c. Primi igi-. tnr generis accidentia cum Ant effentiaiiter aiAxa loco non polmnt replicari cum ipfo corpore. Ac ubicacio 2 Romana , non potoA dsc ubicatio Venea,adeoquc Ronue moucri, Venedis ucro qnicfccre j At uer6 reliqua accidentia ab- lolutailo^poAUnt utrobiqueconuenirecorpo- rt replicato; nam A At idem omnino corpus repli- canim,ubicoi^chocexiAaccxiurura ceincc^- ftrib confluitur, ut omuia accidentia, quxha- bainunol^ b^»caccdaminalio,Annctalia, qumpofUnt replicari , ncc Ant cfscncialicer Joco 2Alxa,atquc faoc Acret abfquc nouo miraculo, fcd connaturaliccrfuppoAca replicatione miracuio- fa . Itaque A Ronue Petrus At prope ignem , non propccrea erit neccise quod ut pre^^e ignem htc,necasc camen erit uc utrobique caicfcat,quia cal^ecrecAquid abfohitiuna loco ; quod A hic cfsetpropc :uucm,quae tantum ageret mtrigidan-
i8
Tt t C0i?'?0^£
doqtiannim Romae Agcrcc ^'s calcfacfendo , titnc oc^e hic nc^ Romx coleiccm aut fh- gcTceret ^ ft veto frigus , vcl cator alicubi pneua- kret, illud quod prcuakrct vtrobiquc ageret, & vtrobique i contrario cootempcrareciu'.. Simili- ter fiRom; percutiatur , non hic etiam propee- rea percutietur yfenciet tamen kic quoque eai- dem d^orem» quem feotit Ronue vhi peitucuur : &niluer mitriccur vtrobique , & crcTcet , noo ta* men erit &kc0c cum vtrooique comedere , deni* qucvtrobiquc «grocabit,Ttrabique monetur, li* cet non vtrobique fumat rocdiaium , aot vene* aum. SicD.Thoma^.p.^Jli.art^dDcetqtiod li tempore paiBonis Ovilti Domini HoAiacon* (ixrauaflcruaufuiflet,iDeocafudolerc, exani* matumclTei^cllc morcuuni,& Amilia conuenilTent Corpori Chrifti , tam extra HolUam , quam in Hoftiai, confpmvci^, flagellari, crucifigi, ^nuen^entei tantum extra HoAiaim Maku-cm patiuntur diilkuJcacem aduerfanj in explicanda , quid firct in cafu quo Petm in duobu&locix pofitus, fibi htncdndein viaoccur>> rercepum cx vna parte cum fit. vnum , Cf. idem^ corpus videtur, quod non dcbmc fibiipriobfifle- rc , adeoque drocret nunerein eodem loco, fle fecum iplc eongredi, aut penetrari, itaMairon.
Exaiia-«
parte non poflet ica fecum penetrari quia dmerfa corporis membra fc permearent ; vcl eninx debe- ret hjbgrg cad£ nv6bra,v^/r6cC, 6t os verfi» can- dan partem , vcl non.- fi primum oportere^ fron- tem incipere penetrari per occiput : fi fecundum anteriores parfwfcpcaetrarcnt cum pofieriori- bus : quare ali) dicunt quod non poflet fecum pe- netrari fianec replicatione i fedik hoc ipfi vide- rint- . . -
Difputant etiam an fupoflta replicatione poT* fit per nouum aliud miracoluni ficri»vt accidentia a loco abfohica eidem corpori cooucniant in vno
loco,nOQ verdin alioi e.g.antoipoflilTtPc-
trus hic vwatjloout moriatur j hic videat , ibifit eccus flcc. Et communiter aJTccunt U fieri pofle, flt fuppofica rcpUcacioae non fcqui vllam coiura- didionem in hoc i nam dicunt prxdkaca cootra- diftona accipi debent non folum de eodem, fed cdararc&cihi ciufdcmloci ; at viuercRofii^ flt non viuerc hic dicunt non efle contradidltoru : fltineocafuabfoiuti,flc fimplkitv non poflet dki cum vwcrc,fl£ non vHicrc, fed abfohitc dicen- dum efle cuin uiucre ; dum enim dicitur non viu^ reparticuia non,quc,vtaiuDC,cfi malignaocit natury rcmouct a ftdiic^ omnem uitam tam_, Roiiu: quam bic , fle fenfus cfi cum nullibi viucre.
contra cfi, quia tunc folum faluatur con- tradictio rcfpqdhi diucrforum , quando illa diuer- fa fpeOant ad idem genus in quo continentur pr(- tlicau coniradi(aoria i fic diximus non efle con- tradictionem quod Petrus hic moucacur, fle Ro- matquicTcatiQuia cfi rcfpcctu diucrforum loc^ rucn , flt diucrlitasloci cfi przdicatum quod.eft in codmn genere cum prodicatis contramfloriis , qox funt moucri , fle qutefccre , fcu non moueri , uuniacnimpertinent adidcmProdicamcntum^ ubicacKxus i At ucru cfsc hic , fle cIsc Romx funr, tn genere diucrlo ab eo , io quo continentur prx*
dicata coniradiftoria viuere,& non uiuerc; adeo*' que ifia pr^kaea contradktona non pofiunc fal- xian per dtuerfiptem locorum « Confirmatur, quia,i^ dum Petrus moritur Rom*,nonvcr6 hic,aminit folum prxfcnnam localem, q^am ha- bebat Rom^,vd etiam amittit ipfiira efle fubfian- tiale hominis ■, non primum quia ammittere pra»^ fentiam localem non cfi mon j fi vcr6 dicatur fe- cundum eit^ cum habere efle , flt non habere cT- fe fimplicitCT , fiw efle fubftan^c humanum , fic aliquid antecedens iocufn,eflc emm in loco confe quicurad cfse fubfi^tiale, antequam Petrusin- CeUigaturcxificnshtc,fltRomx ,iamintcll%ttur cMinuljflc no o eflci nam pro illo priori natur» non intclligimturdiu^a loca, adeoque ra^ne^ dmerfitatisloconmiinonfaliMatfConci^dktm j
quia pr^dicata contradictoria impernnemer , fe babciuaddiucrfitatcm locorum , nec contineib ou* ingciicrc loci/cu ubkradonis.
ObijciuntPrimfl. Dcuspotcfi me prim6|^ ducere hic, fic dum me hic cofcruat,pcr alii aftio- nfi potefi me fcproduccrc Rom» j quid enim hoC prohibet ? certe nulla in hoc appvct cflcradkliq; ficuti enim potefi pofi primia^oncra prodi^ uam mei hic,rurfus me hic definiere, fle peralianl afiionemrae producere Rom», cur non poterit fimul Rom» reproduccre, fle per aliam aOioocm hicconferuarc ^
Rdpondeo unhis cfledhis unicam adliotiem efl* fe polk i quamutsenim afiio concedatur rcaliccr diltinfia ab cflcftii , indiuiduacio tamen cficfiut habetur inter alia ctia ab ipfa tali aaionc,cfi enim talis, vel talis alius cflbfiiis eo ipfo, quod produ- citur per cakm,vel talem aliam afiioncm in tali, ud tali tempore , in uli loco flte jum,ut hoc Iqca fiippodo , fle alias fbrcaflc fiifius ofien^m, indiut- duatio rerum materialium babetu' prxeisi a to- ’ ea collcdUone accidentium , pr»cipui verflab a^oac,qu»cumfiteflentiaIiter tempori alJ^a* ta,adcoque cfscntialitcr fucedUua, fle ui condnuo fluxu , in^i^c cfi , indmidaa rerum materia- lium non pespe^ mutari rcalitcr, fle Phyfici, ut ' etiam fiipra indicauimus ; nempe dicatur idfl
equus, vcl canis,auc planta hodie, fle heri ■, ueri ta- men non cfi idem Pbyfici nifi in rabone fpecifl- ca,in rabona verb indiuiduali cenfetur quidem^ idem » eo quod habeat eadem, vd omnino fimii ia accidcnba, quod aliqui vocant efle moraliteridflj fed tamen Pnifici non cfi idem indiuiduum.
Dices.' igitur fi talis Sfiio determinat talem io* diuiduuna cfft^m,non poccric producihic nu- mero cflcfius,nifi per talem afii^em, nec talis afiioi^pocerit^inproducat h'UKnuraerocf- fcdum ; crgo,a^ ipla ab cflcfiu non difiingue* tureum ab muicem nequeant leparari : nullum enim inditium habemus difiinfitoois, finuUa po(^ fic efle fcparabiiicas,
Rdpondeo malp illos Phfiol^arl, qui admit- timt difiiofiio«KmfolumtntcrilU,qu»maclepa'‘ rabilia : enim nullum detur indibum^
Phyficum difiinfiionis , potefi dari indibum , feu ratio cuidens, fle Mctaphyfica,quod duo aliqua inter fc Imt diAiofia . (^aimiis igitur hxc nu- mero afiio non poflicefle fine hoc numero cft- fiu^flevice yeAi tmmonon poflit efle h»c nu- mero
i
T S ^cr ^ J / iV ir s: '
fNcrotdUo^nUlabhtc numero cauTa^nojae hce mnicro canfa rue hac numero aftione ■ tamen A&to diflinguitura caufa per hoc , quod aliud cA ^umcAccauia:, vd cAc^; aliud vcroipAim agere : 6 cnia cAc cauDe , dfet ipfum agere^et etiam iprum fieri efiech» ; adeoque cfia ipfc efic> Aus,nccahiUodiAingucretur. rr«tcrca poil^ agere eA prius natura, quam ipfum agere : fcd caufanonpoccA dfc prior Ce ipfa, crgaipfuiju agere, fcuaAiodifhn^curi caufa . Ha;c, Se funihi argumcnca probant dtlliii£lionem inde- pcndenceralewabitiucc . Porro quod duo fint rcparabilia ,eit qmdem optimum argumentum tluliadlicnjis , fcd cuto^ fit aipuncnturru* ^poAcriori,Ytaiunr,f^i priori nccdTccftef- (c fimdjuum in aliqua alia raaone a priori, & Me- laphydca ; alia igitur ratio magis vniuerfalis de- bttafligoari, qua: fit r^ula dilfinguendi remj raamabalia , Sed de hoc alibi.
Ob^ciies fccund6 . Idem Coms ChriAicA ^uJ in Cocio , & in HoAia coni^rata ; ergo idem Corpus poccA effe fimul in diucrf» locis f nam videtur nugis admirabile quod corpus potlit caiAcre in duplici ]oi;o , in vno definitme in alio circumfcnpuuc,quam c ircumferiptiui, in vtro- queloco.
Refpondeo quod vt Aipra di&im cA , ideo ChriAi Corpus f^teAcAe in Odo per vbicatio* Rcxu circumicripciuom , Se Amul in HoAia per aliam vbicatjoiiem , quia nm) cA in HoAia per Tbicationan propriam, fi:d per vbicatioaem ipTa- nua rpccieruin panb : nos autem neamus poAe idem corpus cfle in duplici loco fim propiia^-' quantirarc , qiuc cA exprefia fententia D.TbofiMB locis cimtts » Vbi aduerco eos, qui impugnant S.Do^bircmnonfa^b mcellexifleeiusdoArinami arguunt enim ChriAus exiAic in OeIo circum- fcripiiuc,Qc tamen cxlAicctiam in HoAia, ergo exirtere circumfcriptiuc in aliquo loco non collic quod non potfit ciuAerc etiam in alio : fcd S.7*kd- mas per exi Aere circumicripriu^ in loco mcclligit corpus iu ciBCumicnbi,&commcnfurari loco per propriam quantitatem > vc per eandem non poT- fic octAerc in alio , licce poilit per aliam quantita- cetn alicfum j Sc hoc cxtAcrc in loco per quanti- tatem ^icnan non cA exiAcre in loco circum- fcnptiu^,ncc pitiprii deimiciui,n di<fhui^eA,fod modo quoda peculiari, &prc^rioipnus Sacram.
Qbi;cia tertio .-ChriAus Dominus cxiAcmin Sacramento poifet extendere manum alicui vi- dendam e^cra ipfam HoAiam, fcd tunc manus cj|’cumfcribescturloco,Acuiiuuac circumferdu- tur inCodo: ergo &c.
Kcijxmdco ChriAum Aib propria quantiatCi i^onpoife extendere bracchliun extra i^oibam , eum ibi pOQ fit per propriam quopticacerru» , fcd per quantiutem , HoAi* fibi extrin- fccam . Quare in eo cafu , Acuti ctiam^ quando loco HoAi; apparet caro, & fanguis , vel infans, ^fit imior ipfa HoAia ; dicendum cA cum IX Tho^ qucA. j6 art. 8. dupltciw poffe fieri calem appori^cm -■ Prhnbiu vi oculi vitlcn- tium tmmutentur tali mutatioqe , ac ft cx- picft^ viderene exterius Carnem , vel Sangui- aem, vel puerum, Aulia umen immutatiofic fa-
Aa ex parte Sacramgiti: & hoc videmreontin- gere, quando vni videtur Aib ipccie pucri,aliis ve- ru fub Ipccic panis, Acut prius i vel quando eidem videtur fub fpec/e pueri rolum ad aliquod partmrn tempus : fecundohoc fieri pocoA non per folam... immucatirniem v}dentmin,fcdl|iccic,qaa;vidc- tur realicer exterius exiOeme /.^hoc vidcbu* dfir, quando fub tali fpccte ob oinnin» videtur, & non ad horam , (td (Kr l^gum tenqms , vt patet in fanguine quo ai^erfum cA Corporale, feu facnim linteum Oruicia alTcruacum •, dicere enim quod ibi fint fpeeia proprix Coi^soris ChriAi Diuo Thoms vldentr inconucniens , cum quia Corpus ChriAi( inquit ille) non potellinpropriafp<^ vidcri,nifi m vito loco, in quo dc/W/Aw ( nou quoddriqiitiu^,& circumicriptiui prooMcm.^ acciptunciirabipfoS.Dodh^rehock^ , quia^ res fpirici^es eAc in loco ) continetur; nmi quia Corpus gloriofum quod apparet vt vTilt, (mA apparitionem cum volucrk dhparct ; non autem continuo ibi pcrfcucranttr apparet fub propria ipecie.
Dices fi hoc efict verum Arqueretur lunc nos decipi i Deo , qui ChriAum oAcndcrct fuh A»ecic, quenoncxiAit,ueiralccm ChriAum oAcndarct , quaficflccfub prtq^ria fpccie, cum tomen ibi fub propria fpecic non efict.
Rcfpondeo hanc non cAc deceptionem, quales crompr^Aigia magorum , quia fit^d figuroncUm aliquam ueritaeem , fcilicit vc manifirftetur quod, in hoc facramencocA vere Corpus ChriAi i ficut' ett^ ChriAus abfque dcccpttoncappxroitdifci* pulis euntibus in Eirous. Djck enim AuguAinus tii IA>.de QucA. Euaog. ^aod cum fi^o nollra re- ArturadaSquam Agnincationcm,noncA men- fheium, fcd aliqua figura veritatis . Remonet igitur ft>i eadem quantitas , qux prhts , Sc folum ' niracutosificfflotaciocircA alia accidentia, pu- ta figuram,colOfcm,& AmiJia.
Obi^cies quar^ . Refert D, Antoninus de S, AmbroAo , quod dum Mediolani diuinis rebus ai^ AAcret AtnulATuronc excquib D Jbiarcini iqter- fiuc;Amilia l^ucurdc5.AntonioPatauino,&aliis.
Rcl^ndeo probabile efle quod Angelus ae- quis ad id dcAinetur i Deo , ut corpus imi fcutnee aereum, ficAmile corpori ulisfonAi ^ Idem di- cendum de apparhioaibus fatUs a ChriAo,& fica- tjfiima Virgme.
Obijeies quint6 : Non minori ncccflitatc cor- porum multituJqcx^t multitudinem locorum ,
quam unitas corporis unitatem loci, fcd iuperna- tnralitir doocorpora poAnnt eflfe fimul in eodem loco ex di^ , ergo etiam idem corpus dfc potcA induplifl loco.
Rcfpondeo afBgnandodifpariatcm, nam re- plicatio citdHcm corporis includit coiuradieiio- iKira, penetratio non item; ratio cA quia cfle in plurAnu Ic^ repugnat indit liduo , co quod At ens indiuifumin ic ; fcx^cretur enim quod UfecdiAin- &um a fc ipfb ; at \icr6 cfse in eodem loco cum alio corof^ repugnat indiuiduq,eo quod Atdi- utfum 00 omni afio ; emq^itur ratio vmv/ dicat, formaiiter efie indmiAim m fe , & A>lum de con- fcquenti dicatcfl'edruifamabaliQ,parct quoino- do repugnet rcplicatio,nimuerb penetratio cor- porum. I PRO-
»* c-OAV^iM <ir a» STB A e.
lO
PROPOSITIO XIL
l>«r«r tO^ms tfrmimiu pdrmitdti/ re/ft^td ttm$ manti* inrforei 2 /f« imd idem fji mnadas fimi» rerum vurietue r^‘ertut^
J '2>e* fieri miuer , mtiuer iu tufiuimm^
'''^Rrc^QirzqDomoio cmmtoc rccHm rpccies Jr iiiuciftB, hominum» brutorum» ^U4<inipe- 4nm » piTcium » voIatiJium » lapidum» inu^aliuni pUnuruiR I herharuov» tot fidcra aolc» & ligura chicria» cocvc^in^alibetQ>ccicindtui<iu4» & «DC in qiK>l^>«KiiiiiiDiduo partes, organica: mole» Iccmquc i^ura»acproportionedmcr(iu»adma> gnicikiincin inirnoat papauens Faunis » inrnubi cciamcendes miilies minorem conTuuari peC- Scati i^ix^c enim mundum vuiuerjumooncti^ maiorcmgranopapaucris» cuius nam m.tgaitu> «liokquatiocrit toto globus Lrr7aqucu>»qucin^ confUt danoollraciombus Geometrico Aibuno- micis ciTevelucinuifibilepun^ium rdpe^cuiiut mundi i cerc^ eflet pars icininis papa^is adeo nunima»vtuuUo licet pcrfc&uUi^microicopio cerni podec. IxmquU in tam pama terra ctioc vniaisbomo? quu!rjrrmboaiimocuimN|uid iu oculo exiguus humor cri/lallinus ( quid ipruin^ (cnunpapaucris?quid cuiicu oculus?'
PorrocxdidUscapiccprui6huatf jhbri iners- dibile videtur, quaincx^^liiicthxparuculaB ia qt ! ibus natura opmtur», cum iodccooltctj, ocj- lumculicis.inuilibL'e»plus m^nn ccmenis mille- nis Tidbusniajbranctfcj nnge ummiucrfum^ mamiumadvnamcxiis minimis particulis coar- &3ri ; an poteris imciligcrc illam ynicamparti- ciiJamcxtotabpparocahscocnpooi^ qmu Tunc dc&dio illi (aniles > & sqDafc&mTniuerforaun- <io?cuin tamen vniucrTus mundus zquali numero pirucuiarum conlVarc deberet » etiam fi ad voam ex i/s particulis reduceretur ^ At finge fi polles tama imagiuatiocic ad vnicam talem particulam icdigi,attrurruscoQcipcK poteris r^i a«^uc pufic ad vnaiD aliam part^lam talem » qualis d- ict in illo ufii oculus pulicis» &r^usadynicam pJI-rjiulam minimam illius mtmch ad liunimunu* Jiccoanflati ; rurluTque ad aliam in infinitum?
Videtur igitur cuidens clTe dari aliquem par^ tatis ccmuiuunitavtad minorem naoleni redigi ncqucacvniu£rrutorbis»r^aa hac renim varie- tate» ordine, proportione» quod tamen me- lius adhuc cooOabit ex dioendu de corporum di- uiiibilitatc .
PP^OPOSITIO XIIL
Zftffufitdhuc t tfutum videmus terre y eeiiquemU’ ^mtudiucf viuenftueerferuexi^uut termi- mum diifmem uniis » /em fuuutitutis » ukru fuem exstitere ue^meuut .
HOc autem cfimanifefhin]» non folum quia luppofica hac » quz de £)Ao cA mundi ma- gnitudine j viucntia corpora » fi quidem in iplb mundo cuoiiacridcbcDC» mundo codem maiora
ele nequeunt ; Ttruin edam » quia intrt monduni ipfiuu oiultb minorem molem exigunt ea » quam h;d>ec vniuerTus orbis » plura enim in illo elTe non poircDt» fed a paucis cocus locus occoparetur»cum fupponaauu canon debere inuicem penetrari • p^tcrca ibamus hominem tance magnitudi- nis » ve capite pertingat cmlum yfque Saturni» aut Xouis : Porro in eius motu progi^uo » durn^ pciksvnicopafiupromouereacur » imm6 vnsco palmo jcaputmoucretur in maximo ciroilocca* icAi piuriiins centenis oiiUiaricmimmillibui,hon eltincumparabilucrfcr^vdocius» (pun globut cocincnio bellico expk>rus i quocertemocu» nec rcipirarc» ucc :oquj pofiet ; unin6 nec pc^ tan- ta; veioamu rcfiikrc » quanta dfet fuperiorum^ corporis parttum . Adde quod fi podum plantm rcitquucorpM-i proportione refpandereoc» glo- bu> icrraqucus qiuncus cQ.pro hafi ei nd poAct de fcruirc » cUctcuiaivcexiguiunarenukegranaai rci^chi nuilrorum pedum i fiioque fpnidere-» terram iplam a centro dunoueret » Vodiau- tc-ualiinenugigasilicfinicoaipanrct ? finges umtn ilia non acede; an non» dum manu cibum uri admuueree» mamu ipla ii^ta militariorum miilu percurrere deberet ? antequam veri cibus ai fioiiuchum dclceaJcrcc » eciamfi motu illo na- tiraliccr accelerato» quo grauia dcfccnduni in acre iihcro » oiouerccur, non ne plure* adhuc dies requirerentur ? cx hh igitur dc innumeris aliis fi- ouiiUm incommodi* pacet dari aliquem tenni- n'uu uugmtudiiiis , quem» liime kae totius mun- di mole y viucntmin corpora excedere ne- queant.
PROPOSITIO XIV,
Fluemtiu eerperu erigMut termiuum furuittuisy f JM miueru fieri ue^ueuur,
PRobatnr ijrdem argiimenm quibus demon- ilrauiiaus vniuerwinorbcmnon pofie fieri minorera & minorem in infinitum » Qupdlibet enimeor^ viuens habet orgaiuzationcm » & partium uiarum proportionem alimtam determi- natam» quz fi rcriuridebeat»manacAum cA non TOJfc heri maioris fic maioris molis in infini tum ; fiquidcin oculum y.g.quxcunqnc minima totius corporis magnitudo aiiignctur , minorem efle oportet ipfo corpore » cuius cA exigua pars; ^- reremperpofiee totum corpus mirais fieri» IcUi- cetzqualcocuJo .* Fipge igitur hooiincm» ocu- lum m^nitudinc non cxce^tcm, cuiulinodi cA hominis imago in alterius hominis pupilla cx- prcAa» vides illius paruz iinagiiiis oculum pu* filium i finge hominem tocum ilU.oculi imagine minorem; huius rurrus hominis oculum tniuere fi potes imaginatione, ac iccnnfi codem oculo alium hominem minorem contemplare» & fic miilies »iaiav6cemi« miilies procede; an nun- quam ad cum paruitatis ternunum nos deuentre Donpofie putas, vt fub minori homo Tuarum par- tium Ani^i» & proportioocm int^am Tcma- uarc nequeat? non neptes adeo eu^t tenues» vc aer rcfificset omnino eorum nocui? anvcTci» raoucri , rdpiiarcpofic imagiaarii ?
Proba-
r AACT AT rs XI M
1(
ProIaQir fteuiuJ6 quia animas vira co pcrfc- csigemi* & rutor* j culai cum Deus fit Dorai- Aior» clie oporteret , quo magis exigta ellcnc ou» , poceft ei non obtemperare (i fpcActar prst- eim orgatui cuiufquc autem viuepeis coiporn cifaocunipotcntia, fic dicioirp^canimasbca- anima vircshabere limitatas necefle eft ■, ^itur Angelo* reLgere in mchilum,vivk oritur
&orgafU^ctenniaatainmagiii(Mciineau ini;sumorrcucrend^, qui non c^it coruni
Dices, tocrciiibik quideui videri , &onuKm beaucucunijquiailcetvidcaQt,idnonrcpugnare ^cuni noflri inteUcAu» Cupoare » animal, diunue omnipocontiac , vident taracn repugna^ & mitius orba podit ad unum, ac ua- re cius boniuti , volentis fc conformare naturali (am molis cxiguiuccmcuarAari, nuUamtamea rerum exigenti^, nam ficutperruamboniatem in hoc apparere contradiAioaem, cum intcllo? Dcusmui>dumcrcauit( ei) enim creatio mundi Aus partem corporis minorem, ac minorem dxtiuAoqua:damunmcnra;ilIiusboniutts)iura* in qualibet proportione data conupere^ uoncciurdcmboaiuiu, ratione cuius eftauAor queat. nacunecreatat,nonpocdlDon.iaccrcid,auodc{)
RefoondeoDuplicon ixpugnandamno&pof- optimum, opdmum autem cA id, quod de faAo fecoAuderare, Phyficamicibcet&MGUphvA* dl, cum ab optimo Deo ^tanmlit. eam ^ Meupb^ficam repugnantiam dicimus ha- Dices non rcAc a nobis adignari dhierlicatem
bercilU,qu« muolnmu pradicata contradicto- uiter repugnantiam Phyiicaro , & Mecaphyii» rUfPK mtumnoaefleouua parte eiu((^ totius, eam; o^mreuTucxplicato ipfa repugoanoa-,* ^olmt dTc icquale & non efle «equale etuTdem Fbyucainuo|uicrcpugnanciamMeti>apnyiIcam; in ordine ad idem ; Hanc por^ repugnaiicanu di*ium *A enim illa Phy (ici repugnare , qux non non Jubent ea , qiw Tupra dicebantur i nam cum poliunt ticri a Deo opemte , vt audorc naoinc ,
de cfleatia corporis Gtiuberc aliquam exten/io- (eu qua; repugnant ctus bonitati : fcd querepu*
nem,qu;ecuitqueextcnrioaingneoir, posumus gnami>co,vtaui)ornanu’^cft,(cuciusbuaTta» £URmint^cA>idiHiderciUarn ia pbua partes, tt, repugnant etiam e^omnipotentiz, cumbo- & in qualibet data proporcicne , licet ob paruita- nitai « omoipoccotia in Deo non dHlinguantur; tem oinnmo fogiac imagtoacinnrm . Kepfgnan- ergo qua; repugnant Phy itei in fenTu explicato ,
tiam ver6 Phyikam , foa naturalem dicimus repugnant cciaia Metaphy (ici .
iUam,qua;ortcurcxipranaturarcrumcreacarum iWpondcoiios poflefaltcmpcrintellcAumJ
a^ cxiAciuiuia*'cumigmirqua:iibetrcs creata dilbngucrc inter fe fingula Dei attributa, fcn iiccAcntuiitcrbaiUj&iunit&aadaliqu^eile^ pr«dicata, prout dicunt r^cd)um, ordinem dctcrmmacum, corpus autostaracione corporis ad diuedbs efie^, quos concipimus in rebus dctermiiKOir per dcccrminacani utcniloncm i creatis , ficut enim in rebus creatis diucrG fune cf-
im{w(Tibilcc(l,(ta^teA,Qcinhabcp:aiiquainex' fc^, ex quibus fonnacnos conceptum
tendonan determinatam i quare licet noorepu- ab ijs^ccbbus,ex^ibus formamus conceptum gnetM:taphy/icifnioor,&aiinorextenGo, ell , & aU|iuntcffe^,exquibtbfor.iU-
cnimintcUcAu perceptibilis; repugnat c^em« ruis concq>cum bonitatis, &c. ita hos diueribs Phy (k^ , quia i^a aicura corporis adbi exi Aentis conceptus exprcAos per ipfa dmerfa nomina om-
cA talis per calem dcccrminacam extexUionem . nipoccncix, upicncic, ooniucis, &c.applica< Dices Deus potdl &ccre quidquid noo habet mus Deo( («luTa tamen omni imperfoAione) fe-
repugfunuamMeeapliyltcam;rcd hominem v^. eundum quod dicunt ordinem ad diuerfa creata, vel equum efle coar^tum ad molem minorem.^ feu rerum creacanim diucifas proprietates : non
ac muvarem in indnicum non inuoluit Mecaphy> poAumus autem concipere omnipocentum , nili Acamrcpiignantiain, ergo Deus potcA Ac omnu per hoc , quod poAic £acerc qui^uid non huohjic conjora coarihre , fomulcra «oncradkUoocm m re tpCi , qu« prop-
IldJ^ideo A conAderctur potentia abfo- tcrea dicitur poflibtlis abfolut^ ; neque enim cAc
luta j Deuoi pocutAc Ac ve di^him cA corpora^ pofAbile tocelligi fcu explicari debet m ordine ad caariAare,vclampiiAcaxe, Tcu extendere; non ipi^ocnaipo<cntiam,alit^cir<uluscommitce* verd A cooAdcrccur poteacia Det operantis fuxu rcoir , & expUcarecur idem per idem ; Illud igi- exigottiam nature creace, fcu quod idem cApo- cur dkicur abfoluti polGbiie^ fcu Mcuphyde*
teniia Dei ve auroris naturic.- tunc enim confide- non repugnare, quoain Aii i^onc, fcu conccp* ratur, vt artifex r^iemifllmus ; fapicntillunus CUfKmmciuditconcradiAoriaf & ht^cAtilud, autemarufox, quine Amul omnipotens facit op- quod eAobio^lumiAuffmanim}>ocend«, in otdi- tirniunartcfadimn iuxta natura; exigent jam, de ncadquod^fa pcrrcprpcifaabomni alio attri- tinem ipAusartefaeUicA micem mamttdhun quod butoconfidmcur . Ceterum muiurunc, qum noncActmundusopomumarccfaAum,Aadprf*« liceiiuruo conceptu non importent praedicata^ •U<£UmparuitaKmgtani papaucris, iinmo mil- ctmtradidoria, adeoque non repugnent ablblu- la minorem coarfuretMnidon dko dcviuemi>^ te,dcMeuphyAci; rqiugi^t tamenPhyGce,
. quia Ikct non i^'gnc3u Dei (Mtnipoten tue , vt
Si Igitur fpe^teutr pra»lh Dei tunnipotentia , prateifa; per iiitcllcChim ab alijt Dei attributis ,
Deus poilctKcrcdictfurqujdquidinceUoftustio- rcpugnamc^enalicuicxaRribuQsprpii4Ais,r^ Aer concqicrc potcA, non hai>^ praedicata eon- fapienue , bonitati , A:c. tradi*Aoru, ex quQ tamen noQ fertur, qu^ ali- Ha;cdodtriAaeAexpreflaDmiTbenm pluri^
qua non Ane phy Ace impoAlbilia, licet non im- busialocis. ac prscipuc in C^dLdiTp.quam.,
portent contraoif^aria; nam multa repugnant A> alias Ailhis ^taile explicabimus j Hinc cA quod
luinphyAci; fciiiccc ratione rerum creturum D.Thomasnoittmvuftqiuai proponat qaedio»
wpim '
d o Mt6 It £ f 0$jsrt Mi:
tt
Bem^er«> qvz Phyfici repugnat , qusrcndo fcilicct, aniupoUit^, necne^ nam eo jpTo quod in Aio cooceptu non itnporuc coatradidio> icitur N^etaphynccpo^ili^ fcuvt aiunt Tbeok)gipol^ilis<{cpotenda^jablbIucai (i- cuti eo ipib quod repugnare colligas alicui prx* dicato diuinOjVg. (apicatis, veritati , fitc.cll run> plicit^r,& phylki injp<^ibjlis»licct in Aio (bnnali cofiecpcu non inuoluac ^traditionem . Ex buiusautemdo^inxi^oradone originem ha* bucre plur/mx ilis , ac inutila qusiliones , quas piUIundirpuuntmqd^ Fhhoi^^ acTheolo* gi ; quar^ nullaip inucnias apua S. Dotorem : vmimvidclkctr&WcautilJaiitpohlbilis, nec ne de abfolu^ Dei potentia ■, fuppolita enim pr{* edenti doArina , qus fan^ certi^a e(l , & om- amoeuidens, prsditas omnes qugftioqcs cor* ruere pccdhtdl.
PROPQSITIO 3CV,
kdf , deftSt ^ , cmli
^ h*c cemtr$^rAMiHm h4c /fit iejrMMitatis/^ jmtiu 'PhjjUit res i/tdutijmM-
14/ fx^t/ftre sU qHMteuH^u^
PAobatur Columna cuiuTcunque materis grauis , vel qupalihcc aliud corpus ex ijs, q>ioruincognitk)f^ habemus io hoc orbe ter- rarum , fufpcnra libere in acre fuo met ponderem (rangerctur , podqitHm ad certam aliquam nxa- gnicudincra cxcrcunfct i Item (lacus marmore^ vel ingentu cpjofli bracchia , naTus , & aures, fuo met pondere a reliquo corpore dmellcrcawr ; n- (io autem c(l, quia visagghicinaciua, Tcuvoittua partiumc.g.b^chijcumrcliquocorpore, nqn poflec redilcrc violent is ponderis ipHus braccbi;; quod (icdcraonllro cum r. Antonio Tirillo meo olirn in Theologia prsceptore , Ubello.de hac re Pariirue in lucem edito . Tama ^ vis refl^iiua^ f^itiuni corpofiun , quanta ell vis conglutinati* ju partium cotimdem corponim, quod vkletur cale notum: vb autem conunuatmaparthim in corporibus homogcnciscQ maior c(l, qu6ma* iores Tuiu luperficfcs , fecundum quas ipfs parcet continuantur , fcu cocvie^tuncur ad mulcem . e g. fi (inedus parces abeutus column; £. & F. qus fine coniimiatf (eu voles fevundum fuperficies« AB.& Cb.bt rurfusfint alis dus partes M.& N. altcrw columns, qus fint cQodnuacs fccun* duTi lupcrficics G H & I L ; vis conunuadua partiuiuM&Nadvim condnuaduam pardum £, & F eandem habet Jprtmoitionem , quam ha- bet fupcrficics Q H , vd I L ipfi squalis ad Tupcrhcicm A B., yd C D. fiquidem vb cood- nuadua pardum dlsqi^tir fida per vtramque rupcrhc(cm corporum ciufdcmipccict; &cofdc- quenter edam vis rdUlicnu M4lio^ habebit eandem p/oportit^an, quam habeat ipbe (iipcr* fides.
lamve^ vis illa rcrifiidua fra^dom non cre- bicin eadem pro^Hirtidne, qua crefcitinoles, & edidoquenter pondus ipfius corporis, ex quo fe- ^ijciujvcfiiiugb, ac pvigb augeatur corpus.
adeoque corporis pondus; e um nen pari pa/fii at* geaturvisrefdliduafra^fti, tancta pondere# proprio, CQipm dhicUi , ac firongilncccfic fit .
autem rbrcfilbuua fia^oni non crcTcat propordonalhd*adincrcmeniumcoi^rtt patet ex uccmictria; fint enim duo cylindri fcu colum* os A B. en. quarum fcfunda C D. fit duplb Fi^, maior, cum io iongitudioci tum in iad.tudiiML# qtum cotumaa A J. eum corpora fimiiia fine in triplicata radone laterum homologorum,hoc cft propordone fibi inuicem coireipondendum-^; opone^ triplicare yadonem fcu propordoneoi duplam , ( quam fupponimus habere ipla latera.^ cyliodituiim) ad hoc vt babeamm prOporuoocfll moHs , & coofequtecer pondera coruodeou. i Triplicatur aucem^ali* qiia . proportio ddpo- oendo quamor nume- TriflUsuA, ros , ia ut tertius eoo- tincat fecundum toties , ll al 4. 9,
quoues fecundus comi- t, $, p. xy.
net primum , & rurtus i. 4. id. ^4.
(piarcus ccvidncac ter-? tttun toties , quodes tertius concinet fecundum | utuides in apppfito exemplo; quare (1 columna AB ficmmoIe,&inpqadereu(i.coluinaaCD, cuius latera pcopoctionaiia fum dupla , erit in mole,<b pondere ut 8.Q^ fi latera eiiem tripla^ moles ut x?. fi qu^aripla, cfsct 64. &c. Kur*
fu$fup<vicies corporum ({nulium habent (oluoi «hipUttom radonem.* latens homblogonim: UrtfartiestU
ut confiat ex Euclide ^
Duplicatur autem ratio
aliqua fiunendo fohini i. %, 4J
eres terminos , crefccn* *• i« 9-
cesindau rauqne , ut z. 4. 16.
patet in hoc alio exeoH 1.
pio ; Quare fapcrficics
A,adfu^ri€iemQcricucfUkd4. cqrpusauceiii
A fi,adC D,erac ut i nd S.tniuus igicurcrcfcit uis
rcfifiidua fra^ni, qus correfpc^ct fiipcrficiei,
quimcrcfcat,pondm ,quod conspondet moU
corporis.
£x hac demonfiracione mula alia ingeniosh deducit prsdi^ audoTj, ^ nos adhuc plura.» deducemus ciim de refifienua corporum ^ ut quen modo pofiit unum coipus raddpc loiicatis fi-ongi in medio graui , & alw radone grauitam firai^ in medio |eui ; Item quomodo poiIic inucniri quann iituiscontmuatiua cuiuslibet dad coipo* rts&c.Oficndemufquequodlt concedatur fpbs* ram marmoream cralCtudinis unius digiu , & ponderis unius librs fufpenfain in aere frangi ab appenfo pon<lcre librarum rpoo. fieri ut fi accipiamus aliam (phsram , cuius diameter fit mille digitonim,hsc in IS^ro aere fufpcnfa fran- gatur proprio pandere . Patet imtur quod ho- mine bracchiumv^aflltudiois mille folum digito- rum, mulrn magis caderet , fir proprio ponderea reliquo corpo^ diueUeretur ; quOd ucrificacur etiam de quolibet alio corpore inanimato pliis, uel minus pro radone d^iis matais ; ex quo cciaminfrzturuires animalium efsc ha limiuta^ Utaon pofljnt ma^ gicrefrerg^ Ai m ». p pftg .
T K KC T r S ^ S
dui nunu rubleuane bracchu i corpore ciiAra- Jiancur ; fod dc his alibi , taceor camoi hoc de ijs corporSMa non Tcri/i- carii qua; a naotra ouUam cx^nt figuram dcter> minauin, auuTreodiruntcorporadcracncarta» iciiicctignis>aer, a^^qus fecundum rccoafi* «Jcraca nqa videnoir nabae ccrminuro vlJum m»> giucudins ; alitm feqocrctur quod ignii tqui pc^ uouiTet ad vlcimum cenninum his magnitudim^ Auppam ei applicatam comburere raWic pol- let > & eadem ridetur ratio de corporibuscorlelU* bus . Adero oihiiomious etiam nuhtTmodi cor- pora habere ccnnmum Tue magzutudiuis ; quia^ <kbem propoitioDari rdiquts corpori^ ali- quam detenninaum figuram^ oiganuationcm cxigeuobos; fi enim ccdum > fidera y & elemen- ta cfidttiikiltb maiora, auc minora, nonrcAd oroccdcrcacrenon gcncraciooes; tmm6 omnia bcTUj corrumperemur , dc In antiquum chaos re- diret , » t £»cllc quil^t intclligcrc potefi , fi v. g.
fiem centies maior , quam fit de ta^o , omnu enim incendio dcuafiarci . Q^re exifiimandum ^fingubmizmndocirctahQrdiocdilpofita, vc a minimo animali , dt a minimo v^cmbili vique ad inaximum natura proeeflcric, ita vt nec mi- lUisaUquodininiinocxiAcncefiertpoci^ft , nec maius maximo paric6rcxiAence, ne videlicet to- tus rerum ordo pcrtKitcrccur. Q^re in inunen- fum quidem exoeTccrc poffet mundi moles , fi il- lacficcmicumcofpux hqmogeneum , nuUa rc- lumvaricUtcdiAinAum j At vcrdcummu(CJU« omnia , quae fiux aliqua organizatione pratdi^U | ^habeant qualitates , & formas determinatas, neceficcA molem etiam habere determinaumj maior cnim vd minor moles , feu extenfio mate- riae confeqwcur ad aliquam maiorem vd mino- rem exteuuonem aUcuius qualiutis , ac prfcipui caJoris, cunis proprium cA materiam extenaere & diiatare •, ^lare cum omnis intenfio (matons fic definita , dc UmiuM , etiam extenfio ibbie^Vi , qux illam comiatur aliquibus finibus claudi de- Kt . In fiocrcnfuAriAotdeslA), primo de Gcn. Animal. cap. i.ait naturam eAIigcrc infinitum, quu vbiquc lincm quaerit ; & lib. 8. Pbyf. cap. x, aiicfic nihil eorum, quae natura fiunt efie indeter- piuutum*
PROPOSITIO XVt
Et ifft ^fmi( fxttufHm mn refugnst
rrptgwMJttU iitui efc
PRobatm quia efie diuil2>iie, dcdTeextcnAim non inuoluunt contradidionem, neque cnim vnum dicit negaciociem alterius ; immo incantum aliquid cA dimfibile , inquamtum extcnfiim cA , vr fiipn oAcndimui p cum igitur Aent fimul in plu- ribus (altem corporibus cxmifio , & diuifibilitas , non inqsortant concradjcliooem i Alud autem Mccaphy fice non repuenat, qu^ non importat in Tuoconceptu comra^oria : igitur extenfum , quatenus cxtcnrum diuidi poAc oon repugnat hl cuphyficd, fiuc de abfoiuta Dei pocemia.
Jtioc loco aggredimur vt vides , qmcAioaes
iaboriofilAmas dodiuiAbilicate quanrrtAt» , Ti^ni
cofpcris quanti i quae qnanu Flutofoph<mtm ingeniis tormina pepererit,ipra opinionum multi- plicitas (atis oAoidit i quas hoc loco bretmer re- ccnTcre necefie cA , vt claribs deinde verins inno- tefeat. ■
Primb igitur aliqui cxiAimaruiKquantitaccrru componi cx pun^ Mathematicis indiuifibilibiis, qux nonnulli finita numero cAc Aatuunc > alij ve- rbinfinita^dc eorum rurTusiquiaAcrvntpun^U infinita in qu^titate, aliqui dicunt huiiirmodi pui> ^cireadudiAinda,'ali;ver6 diAin^ folumin pmemia, ita vt, quae aAu diAin^a funtmunquam uifinita enc pofltnt . Hzc Icntcmia indiuifibiliuin Mathcmatici>nim, 'communiter a modernis Phi- lolmhis tribuitur ^noni , Democrito , Epicuro, alii^M,rcdfals6cumii nonfiicrineloquuti ik-> in^uifibilibus Mathematicis, Tcd de inJitufibili- bus PJiylicU, vc infra oAcndcmus.
Secundo Alij AnAoccIcin Tequuei dixerunt quantitacemcomponi cxpartd>usdiuifibilibusin infinitum, iuvt p.irtes fint infinitae Ibium inpo- tcniiaad iliuifronsm ,a4hi tamen fint femperfi- nitz, ptures vidcikct , ac plures , q^ phircs fiunt dinilkincs / nunquam tamen poJlc fieri partes a<^ infimus , quta nunquam ita poAunc diuidi, vc non fint vlicrius diuifibilcs.
Tcrti6 Alij tb AriAoedis Tcntcntia receden- tes, negaucrunt quidem cum ip(b indiuifibilia..* Mathematica ; Tea pofuerunt p.uco$ a^i diiliii- ^tis ance dmifionem ; quorum aliqui rurfiis di- xere , hutul'modi partes infinitas , alij ver6 fi-
nitas,
C^artb. Non nulli media Tlahkcdcntcs, fcu potitis vtramqtie rcntcnciam , indtuifibilium fcUi- eet,&partiumdmifibnrum comi^leClmtcs affer- uerunc non componi qukiem totam quantitatem cx indnnTibilihus, fcu ^rklis Mathematicis.* fed cum ea conAct cx partibus , vd pontcncia , vcl aftudiAiikHs,adeflcumcn cipunda Mathema- tica,qux ipias partes terminent,^ quibus me- diantibus vna pan alteri copuletur . No^ ia- qiiancicatc ^manenti folerc vfurpan hoc no- men fndmifiyuu , in quamiutc vero fuccdfiua-. vtcA tempus iAa indiuifibilia magis proprio no- mine vocari A^4W»4,
Quintb. Aliqui rccentiores excogitarunt quqd- damgcnusindmiOiilium, Teu pundorum, qwe communicer uocantur punda mfiaca, co/quod quodammoiio pofTuit iiiHari ^ hoc cA augeri , vcl minui , cum tamen imt in fc i^ indiuifibilia , di- uifibilia camen in ordine ad (patium, cq quod ha- beant cxccnfioncm Tcu idiicacioncmdiuifibilcm, (di quod liem cA, occupant (patrum dhufibjie . Ideo autem huiurmodi pun^mucncrunt,quia.^ per hxc facili explicare polle fibi videntur quo- modoquanthas rarefiat, ac condcnrecuridhier- fam haocac dcTignationon &c. qtuc in alijs fen- temijk videntur dirficiilima.
Sextb. Denique alij dixerunt quantitatem, fen potius corpus quannim , corrq)^ cx particulis minimis , qua: v ocarc ih placuit minima Phy fica , coquod lint Phyficc indiuifibiliaj hoq dl nulla de- tur uis in natur.i , quae illa diuidere polfic ; licet fcn (undumfeconfideruu componamur cx alijs, &
‘4
C o K ^,0 A / X C £. AT r ^ £T
4li;tparubu*iQ in^afrumpotciuta folumincclle- Auali non reali.&Phyliu <iiuiiibiiibiu . Hcc muiiau anti<piisPhUo/ophis ucnichancoQinuicj ^Lhomiyquoduocabulmn toulcietumeKinader> msrccinucre ; Lcud^ui anccm primus fuiiEo (itcicur , huius icntencue au^r,aquo illajnim^ tuaiiitDciuocricu5xqQi£aMmutio Fclicc,& k Cicarone hobeacur inueoHK-achotnontm » non tamen \t> prunus hiic , icd eam dc atliomis fentefw . tiain j,uc^c uir ingcnioAiIimus , przc;to^ illu> i)rauit,cztcruaiL^ippuscius^ pr3CC|^,fi jUcriio credimus i insrro occ l^cippmuiiknx primo dc athomis {brip/UJbcum Po0idonius fioi- cus,rcfcrcn(c Enq>irko,MorcoaiidaniPlueQiciid tribuac, qucmScrabo^ipTumrcfcrrcmuixilTe.» akante bellum Troianum jHosEpicurusicquu* tusdl . Deinde Lucretius iuculuito cariuiac.« hanc candenxfemcntiam condecorauic.
In eadem fuere opinione (luamplurimi antiquiphiloiopbi>imm6omncs» <^fapicotio- res habiti; licet non cx profcilb de aotCMnis dilfer* Qcrint« qucnudiooduin fupra memorati phdo/i>> phi . Pntnb enim Pythagorici omnes , qui non erant adeo cra^ mmcrua:> vc corpora cx aumc^ rismatbcmaticiscoafUreaAnuaucnnt, Icd H>- him ipfa pun^ PKyfica >&uathpmos pet analo- giam ad numeros explicabant ; iicut enim no- mine vnkaiispfiiiue intellexerunt prirpujQ pein- cipiuin efiet^iuum omnium rerum, fciJicct Deusn op. maximum, ita nomine vnicacum pJuralitd* acceptarum , &applicaurum rebus corporeis, athomos indicare conflat ex di^ a nobis alibi in Phiii^ophia, reuX«ogicaPyth^onca^ eo ouod athomi hahanc vnicans ftmplickatcm ob /uam indmiiibikmaaurana; & quia ficuti corpora-», compoiica, Tcu rpecies rerum corporearum ex- primebant per numeros, quinilalmdfunt quam quzdam vmtatum aggeries , tea eadem compoli- tamaurulianij aliud Amt quam aggeries acho- monim . Confirmatur ex eo quod habetStobeua. Lchpbantum Pythagoricum docuifle e0m^ni er rtbemii , & qu6d primus rm‘taccs Pythagoricai dixerit corporeas: Hinc Arinoecics . met Nthil interejfe% ait , d»- ien vnittues rr pertxigJU ferpr^euU » & apud eundem Pythagorici. Exi/HmArt ernitAtes m*- ^ttittuiinem hrStre , <pi6d fani non^tcll com- petere vnitatibus Mathcmaticn , fediolummate-
rialibus, lePhyficisi nec minim, cum omnes, athomonun ^ertores ad feAam. Pphagoricam referantur . Idem fcnTiflc uidmur Emped^lca, fi-
quidem cius illa quatuor elementa vt refert Plu- tarcusprimoPlacit.ij.copipoluit ex frumini-
hxi nx^nfdAM mixutifmij , qMdfi eUxeents elemesteru» cen/xif . Idem auiior addit Heraclidem inuexiffe fimillc^ namextr ^xedAm tntaimx, & imfdrtihilU . Incadcmcumcmpc- dode (encentia luic Piato, fiquidem in Timeo ele- menta dicit coofhrc cx particulis, qiuc ^ ex/- ^txrem tncanjpieue fixt & felte menft 'j^xatur . Vnde Pachimcrius feribit non folunx.*, Platonem, fcd etiam Xenocratem pofuiire, xm- ^KUkdines indixtdxM . Empirico cc/lcllcracli- des Ponticus , &Afclcpiada Bithynius, incem- fefuxi melecHiAt aficrucre ^ quas Galenus ait
jdpw efic cum athomis Dcmocridcis &Epicureti. Diodorus Cronus pofuit cvrper* mimxtk , partit tienifym ixcAfati* , Vt habn idem Bnmiriais ^ Idem fenfit Mnefithete medicus, de quo Oalcnui^ ■&A^cnidorusdc quo Seneca ; yt proinde mi- rum fit o^Ladantius folisl^ippo , pem»> crito fit Epicuro hanc fementiam tribuerit ^ ac mirum magis quod aliqui nouam illam efle dicant apud philofcmW.
Vc igitur une errore tn hac materia procedam* mus, ac in tama ofunioftum variccacefailasave- jrts clare difocmamus obTcruandum efi, confufam ab omnibus tradi doftrinam, qme minus dibicid6 reritatero attingat ex eQ,quMnOQ fatis diftio- guant diuerfas confideraoones , fub quibus quan- titascadcrcpocefiiniioftro intclk^ ; X^uerfo cnunmodoiJla confideratura Mathematico , i Phyfico , fit i Metaphyfico ; quod diiigcncir cftadnoundum. Phyificus^imrnoacoflfiderat quantitatem fecundum fc,n prmcifiun k materia, Ud confiderat coipus quitum , fit quidem in or- dine ad nacutales tpfius corpimis , ac pro-
inde non abilrahk racioRem quanoucis a mate- ria i fit qma agentia naturalia habent fuas vires naturales limitatas , dum corpora , fcu maceriam rcdoluunt in uarias partes , ac pardum pordcidas perexiguas , debet wi aliquis terminus paruit»- cis in tali rcfolutionc, fcu diuifiooc; ica vc cum per diuifiuncmdcucatuin efi ad ixunimasparciculas, nuUum agens naturale poiOc illas particulas diiii- dax; , ac minoros fxcero . Metaphyficus verfi confiderat quantitatem fecundum f c,fit prout ab- Ura^m a materia ;ooofidcrac enim hoc pneci- se,quod cB atendi , vel finite, vel infinite, vel ccd* minatc,vcl intenninati , fiue in ordine ad locum » fiue in ordine ad tempus , abllrahit coim ab bis omnibus particularibus cxtcnfionibus,fitillanu* per fc coafidtf ataub fit vt omnibus commimem.^ vniucrfalitcr contemplatur . Mathemaucus do» mum confiderat pancer quantitatem fecundum (e , fit prout ;^)Bra4Um a materia: fed tamen non confiderat illam in goierc , fit vniucrfalitcr, prout cB qusdam cxtcniio pnefeindeosafinita, & infiuica quin imrab illam confiderat vt ccrrai«. nauiD, fit ut taleoiyqua; poffit terminari per alioc terminos , fa^ illius diiiifione i contempla^ cnun corporum dimenfiones fecundum longitu- dinem, ladfitdinfm , fiepipfy^c^ccni , quas om- nes accipit, &fupponic termiiuusifi: perpendit cl^fioncs , qus* heri pofiunc in 'illis dimeafiocii* bus, tx guibm diu(fionibus refulunt noui tcnninl partium diuifarum^qui (crn^i cum accipiantm prarcisc, fit abfira&i a materia concipiuntur indi- iufibiics,fit carentes omnino pardbut, unde di- cuntur pun&a Mathematica, qu^nullam habere partem definiuntur : definii enim pun^um AUthematicum efic *//«d exitu pars xxlia tfi , HisprfnocadsnoArarum prPpoiuiaaum feriem proiojuimur.
PKCPO-
r 4i ^ (i T urr
jadPbsiTio xvih
ctafUerctar ,
f$Mtptmexfaiaiiis numenf Jini^
thftt" iMdmi/rnUimt ^tumJcchndMmfty
hifl0fiur d^fHMih* lnfl4tu : c9/t»
tr4 y*«i
Trtfjif*»,
PRohamr . Prim^quia pun<!him MathcmatH cicum conuMCur line ulla cxccnrtnoe» cflc}; 4ecius ratione ctrcnciaii,utulim(>dQ concipia^ Otr i (i»l ^ <HK>d nuUam habet , nec lubcre conci» pitur ext^ruinem , fi conctpiatQr atidituo^ aiterg Rmiliccr carenti opini extenfione , nullam cxccn» Honcm e^cre poceft » quod uidetur per Te cui? <kns , licet ccdiRparuumaddicum parui^polUt far cerc magnum, qi^pan^n abimucc luhcealir quam n^nimdinem, licet minorem ala rcT^ Au cuius ^itur paruum ■, tam^ , nihil exramo- nis ^a^imni nihxloext)cnrtums,aQQ potdl facere cxKnrum : Quantitas igintr, &u extentio, lea corpus cxKnfmn oonpotcA ctxnponi ex punftia ^atonaticis,
Probatur. SccundbmiiirtipIW demonl>ratfone Idatbvaucka , Prim6 quia fequcrctur diame» friim quadrati efle cQmmcnfura^emUceriyiba CQflqju enunutrunque corMUrct pun^numo* ro&iicis , lat^ haberet numerum pun^onim»« determinatum i puta 7. diainittcr .tem numenm detcrminatumu.g. to. lUa autem dicuntur cotn» sncnTurahilia ,qu» habent alhiuainnv.-nfurana.» utrique communem ; ur in tui eam pun^uim* <cmper clTcc communis mcnAira quoramlibet nu% merorum. Euclidcsauccralib. io^p^-...oilc}w ditnpndaricQDvnunemmenfurain inter diamp»» Vum > latus quadrati . tixundo Unca , qurc oon^ ^rec pundtis numero imparibustnon p^«'diuidi induas squales partes, qtiod cft contra Macbe« maticas fuppotiriones . tertio. X.tnca mirior non.» pojctdiuimin tot partes proporaooalcs, ia quoc poliet diuidi linea maior c.g. noucm punAorum, cum tamen Gcotnccria dcmunltrcc datam qtajQr< Ifhet lineant dhiidi polfe in partes eandem omni- no proportionem habente» , quam habent partea alterius dacc linee diuife% Quart6in trian- gulo IfoTccbc ABC cuiits lacus A B. vel AC faoilopuiiCBOnstn.barBvcro EC titpuip* frorum qitmquc, dicamur lineae parallele ad ba-< {im, fuigule a (ingul a pttpdis, eruxit odio linee» cnuirum prima mioini.i prope angulum ^ccmvyopun^conEabic , fecunda vcr6 cuni flmiurtit erit ex duobus tiUtempun^ conflata» tcrciaobcandcmrctioncmtribus falcem, adoo^ que Icptima ex fcptanpundtis erit coflopoilta, fcd nsc efl minor bati EC qusfuppoxucurconliaro tantUQvnodo quinque pundlis , ergo erit timu( mixiorE( QVdor, quodcflabfurdi-tn. quint6fc- mipcriphffia non cflcc maior diametro , tin-. gulis puoflis exiflentibus in femipmpheria reC^ ponderent fingula puncta ex tflenca in diametro ^ ex quib^uad illa lines duei poflent . Idcn\
4k de 4^ quadrati rcfpcau diamctris.ScxU),eit
K S ‘P R / M f' S, Xf
duobtti circulis cooccntriciscKterlbr peripheria , non clTct maior interiori , naitt omnes lines du- dbt a pentro ad tingula puiala peripherie exte» rioris , deiignarent cocid^ pur\^ in inccriori,& minori i innumera alia ilioiliacuidcnter
oflendunc non pofle quantitatem cciamfi abflrac- te contidcrctur componi ex punAis Mathcnuti- cisnumrrQlinitis.
MuHo minus verb ti conflderctur Phyfk^, hoe eflipfum corpus quantum.' nam primo pundhun Haihcmacicumexiflere realito-, & Phylicc vide- tur io^Mcancia in ;cnni^,idco enim dicicur Ma- thematici^ >quia concipitur , vt abflradhun per inceileccuin a materia; neque enim aiic^poccft coiKipiuidmitibiic i nam corpus, & coracum de iUo conceptu cflcnciali importat excenilonem, qubd aiiicin Phy tj^exiitic , & maccruic eft, cor- pus^, ycj aliquid cqrpons. Secundo Fundlum KUtbaiUthuniiiqqpotcEcflC| yel fiertmaius» 4ut mj^ » quia Ii vimm alio maius vel minus cT> ^ , viique aliqu4 fui parteoams vel minis eflet ; puoilum autem Ma^emacicum cfl tlhid, cuius nu||gi timt partes , Icd neque poflent duo punt-Vt-. diciipqqalia^quiacorporum» & corporeomn gpquoJiusiecuiWuin excentionem , in^licat tine^ Maehcnuticum ti exi- flvet^yticdfltiiigrcdcpctur Phyticain compo- titioncffi corporum poflet etiam feparatum ab ^lk> pun^ cxiltex , & fani deboxt pofle moueri oiSsteaim corpus, vclfurscorooris, jum cum tiippooancur puDilU numero ^*ca xn quolibjt corpore, fl aliquod corpua conflet ccntumpai- 4Us , vmcum fwdiutn erit corporis illius pars ccntcflnu » fl igitur cxiflcrcc Icpvara cflcc veique 4 loco, adeome moueri poflet i fcd ex alio ca- c^ non potefl moueri per fc, qaiaa^ticindkiiA flbile omnino, ficteUlas habeat partes, non pos ^ loca corrdjx^cre , igitur mobile eflcc ^ fimul iovnobiie cflc( ^ non eflet in lo- co,
Aduerte Ariflotckm afleruifle punAum Ma- thenudeum non moueri per fe, fcd per accidens lib« d. Phy tie. loquitur autem ibi de pundo termi- fOtiuoaik'1^ Unciq corpqrcs, q^ pun^hun proin concipitur indiuiflbde, coocipiturctum» Yt extremum iZIios lines i nec concipi po^ vt extremum., niti concipiatur indiuitibiie ; vo, nunoMnincluiiui pontti cenninatiui non intel« ligit Arifloteks ^iquxul potiduum , fed me- ram negationem vltcnoris extentionis ; fl enim potitkiumeflct, eflet ajiquid extenfuin , & di- uitibilc , qiiQhi dici non pocefl de puncto , fle ii pun^hun cak efla , n<xi potiet Jici vere vK timus terminus , quia aliquid eflet in illo , qu^ lipcam noQ terminaret .
X) rEo-
7> £. C Q R T o ^ ^ f N G £ M X £.
i
l6
PROFOSITIO XVIIL
ftnmtinu ttufidtrttKr ^ mm p*eej^ diri fmd fmfMtur ex feli* ^to^is Afxrbemetieit Htmerm imfxttt*,
HjEcprof^ntk) probari potdtprtai6 ex tixH poAbiliucc io&niti in ratione mim<H cxi/lentis ; <ui^ infiniti nuoierici hnplkaneiam aU^fiifiusoiWiiinuu» hoc autem locovnicaoi aficro dcnuxiftrationem . Nulla cooc^i pocdl multkuilo, qox non fiuuleturinvnicatc» id cft (pisinuQcduavaiud»ruccdliooe non cxcre> uerica prinu aliqua vniote in quanltbet quan- mnuis ma xinuoa lauaenun . Sit igkur ( n qusdcm podibiJe cft) infinita arcnarwn miititudo , vel Aitf dorum (nihil enim rdcrt vtrum res maceria- let f[q)ponas « aut podus imnuccriaks ) In hac in- finita mulcitudineai&^eair vnicasoii^ , quae ficprobafi & iiindamlaico bcdlcdus ad boc rt natUinidinem ipTam concipere valeat , cique^ ali/s vniutibus addicii ad certum nume- rum» i>i'que per alios numeros multiplicatis , at- ^hisrurfiispcrahoslmefine» nona^ali» & ilic cciTiua numera tionc» fed pv indioi ftbi Icm » ac Hmpliccni comprebendooem iotcllcftus Jcuenia- tur ad infinitum : lam qmero an imcUceh» ille licct Ai^Ucusiit, in tanta aienanira multitudi- ne vifiuw fic ali^iid quod non fit vnicas ; mm cquHcm» alioqmn multitiulo concipi pofi^abf- que llindacnenco vnicatis; videt igitur in iula mul- titudine aliquam vnicatem » vd aJJquid ao vnitate compolicum» exquofequiwvtpcrillasadditio-- n?s »& multiplicationes vnitatum fiat cranfitasa finito ad infinitum , & conTcqucnD^ , quod ia ucritiTqucconfiiUorola unicas lu ilia, ner quam cuaditinfinisa illa multitudo, qme ddque iUa_> unitate finita remanfiflet i quod quam alicnucn_« fit a ucriutc nemo non uidet .
C^od fi quh dicem non cfte in quandute a g. in linea pun^ a^ infinita , fod Tolum in pocea- ca; fiue, quodinidemreciditoonrepsq(nafe->» qiK^quanutas concipiaturperreabfbaaatma- tcria , & in hoc ftatu ablbadionisiatelligacuc compof^ ex pun^ infinitis : Si inquam hoc dicas I quero rurfits» an unum punftum fit excra.^ alkid nec ne iiufi vnum extra aliod fit, vtique non faciunt extcnfiooeiD , feu quamiucem , vt fupra oft^uiucft, qu6d^ contra fiippofidoncm ; fi vcr6 vnum extra aliud fit , iam prunum dcfi^iari poterit, cui fiiccedit immediati fecundus, atque huiccertiiu; ^lare per fiiccefiiuam additionem^ fiet tranfiexu a finito ad infinitum per vnhis pun£U additionem, vt fijpra arguxnmtabamur . Prx- terca fi vnum fit extra aliud, licebit nobtsconfi- derare tria p«iniU A, B, C ita difixifica, vt primo loco occurrat A, fecu^locoB, ter^Cj igi- tur punftum A , tanget punftum B , boc vcr6 tan^t pun^m C, at punftum C non tai^cc puncbim A , alioquin pun&um fi , ad exten^ iicm faciendam cum duobus reliquis minime dc- fcniiret . iam m^roaninccllcfeus aliquid con- cipiat in pun^B, per quod tangit, 6l viciniin ungitur a puncto A, « item aliqnid aliud per
quod idem pundhim B tangit ptinAum C, & vicilfim ab co tangitur ; fi afscras , igitur per intelle^hun feu imaginationem inteUigi potef 1 in pondo fi id , per quod tangit punraim A , nOo verb pundum C , & id per quod tangit pundum^ C, non ver6 pundura A , funt igitur in vnko pundo B , Tcaindum longitudinem dif^fitse , dme partes diucrfie , quarum vna tangit pun- dum A , alia ver6 pundum C, poftimt igitur inter fe diftingui,& certo aliquo ordine difponun- tur,cx quo Tequitur pundum B cfle induaspar- tesdiuifibilc . Si vmn^espofTediftioguiaDm' teUeduid, per quod pundum B tangit A, noa verbC, ab co per quod idem Mndum B tangit C, non vero A jconfcquenseftvt pariter afteras contadumpundi A cum pundo B, efic conta- dum adequatum , ita vt B tangatur fecundum fe totum i cum igitur contadtupundi A& C cua B, fi aliquidplus, quam conatus folius A cum eodem B, hoc ixm poterit habere fimul conu* duin Ttriufi^e A , ot C £x his facile nir^ cft concludere pundum uh diuife>ilc additum alteri non fecere extenfioneni , adeoque nullum quantumuis maxanum mune- rum indtuifibilium icu pundorum Mathcmatko* nim^ fi enim quilibet pundorum numeriu pene- trari poceft in vno pundo, ctum numerus infini- tus e^em modo penetrabitur abfque vUa pror- rusextenfione . Patet inturconci^ non pofllu quaoucaccm fiue excentonon , qiue cotnpooatur cx pundis Mathematici» fiue hniiis, uue infi- nitis.
Ad hzc infinitum io multitudine infioicies infi- nitnm cfle oecefie cft , alioquia , fi pars qusli- bcc( quarum numerus cft infuiinB)ooa efiec infi- nia , neque ipfum totum cx partibus compofitum cftec infinitum ; fi igitur infinid^ Infininim cft, •on poteft inecf diu<^ infinita dari vlla propor- tio ; nulla igitur quantias conftam infinitis pun- dis vllam habere proportionem cum alia quao;^ citate .
PROPOSITIO XIX.
Qm^itet mei» cenpderMUi neneemfe-
mtxr ex fmtiiiit Methexutuejute Metefky- Jke ixtUm(iifil$hm , ectkfemihiu ffx- tixm fmecxxfiie xeei» dtMtJthiU.
PAteccuidenter : namfi pundailla fint Ma- thematice , feu Mcuphyfici indiuifibilia , oon poteft iniM concipi pan,& paxs,red/I non poliunt cemcipi habere partes , neque f^unt concipi habere cxccnfioacm , aut dfe in fpatio extenfo .* ergo non pofiunt concipi occupare fpa- tium diuifibilc » eo enim ipfo concipiuntm exten- fa ; implicat enim occupare fpatium diu^ile , non h^crecxtcniioacm,vt pacet ex didis.
PRO-
T H hC. TAT r S '? R \ M y S
*7
PROPOSITIO XX,
Q^ntiuu fmfidertUM , fiat c*rfMs f «««•
ntm n9nt9mfmiMrexfMttilu 'Phyfiti unU'
HiJtMitfm , 0ccMpdJiri^Ms f^uum
NOonulli rcocntiorcs Philoibphi cxiAinu* nint , fe omna virore po^Ic dilBcuicotes « alTcrcndo corpas qiionuun « qua^deateta^ Phvficcacccpiom, cqmpooici puiK^ «nUiui/H l)i}ibu3,q4.'eocajpea(rpa[iuintiiuii11>ihr»&Sui^ciq loodu nujus , giodo lumus > protic mo«J6 rarrfi-> um,nvxiucQn(Ief^oiUur ; IluiuTui^^ Tunc pon* tUOiquxrupniiiUlou vocari diximus, 6: ab ^ijs vocantur ptuitO^ovir^iiia. Venu» harc Tcih tentia in maiores incidit di tHculuto, qua; iUonu* omninoeucrutfic. Nam dum corpus quantum., dicunt conUare pungis indiuiftbilibus, vtiqucj oon id iiucliigu ne de punctis AUtbarv) ticis, ?um, ve didhuu cA , nulla quaiuica» cuin[V)natur ex fo* Ib punAia Maehenade» , mulco mimis vcr6 quantitas Phylka, (eu cuipt^ quantum : quare lupcrcH , ve Irxpiaitfur dciami^ ncui quidem av diuidbiJibus Mathematice , 1<» Mcthaphiiicc , in quibusfcilicctnonpoCIiu concipi plura portes, (cddciadtuiiibiiibus Toluin Phvlicc, i«m aAuaU dmifione . H«c icitur puncVrhyttcercuadka-' iiecrimlJuilibiiia, polsimt quidem occupare Ipa- tium per inecUeaum diuirti>ile,queHiadnu>duui ipTo umilitcr punAa per inteUe^inconcipiun> tur diuiUbUia; aeve^ qu‘modo,cuoi ipTa fuit a Au , fic rcalitcr indiuiilbiiia , pol^c occupare-» rpaciumaAn,dcrealitcr diuifinile, peureipi om^ iwo nequic ; fiquidem li P Ayltce rc|Mipue aAua* lis diuiliu unius ex his punAis prvitcr eorum exiguicatem, eandem ub cauTam Phyfic6 rcpi»- f^aiuc aAualis diulJio ipatij* quod oc^parc inccl« ligiiur, cuia /paeium ipfum eiufqui; magnitudo omnino rcijKmdere debeat ipbus punAi augni-' bidiai.
Oicunt jioAc iUud pun cVim rarefieri, adeoque occupare (padum duplo , tnplo , ucl quadruplo maius, quam ante rarcfaAionem i quare puo» Aum illud licet fecundum fcindiuifibilc, «licita- Ktn pa&c uirtualitcr diuillbilc,quaccousz(^'> oalct phtriuis punAis «Iihq occufyt maius illud Ipadum quam antei . At ver j huc ipfum ell quod Aiperat omncin captum intcllcdus noflri ean- dem videlicet cQticatcm, Geu materiam Icoinduni fi; omnmoinvnucaum pofie Phylka , fit veraci'» tenfioae locali modo ad maius , modi'! ad mioi^ i^tjum extendi , ahlquc eo quod ei vel aliemid •ddacur , dum nugb extenditur, vel aheadem «liquid auferatur, dum ad minus rpadmACOor- ftatur, cum enim tantum, ucl pntum fpatium inteUigamus ratione ipfius corporis fpauumdc- tenniQanii:^; eodem modo coq^s eritdiuifibile, quomodocfidiuifibilciprumfpadum : quare A QMUumcArcaJicer,non fotum uirtualitcr diuiiv» bile , ipfum fimiliccr pmAHm corrcfpondav» fpa- do erit rcalitcr diuifii^c^A enim «beant tutum_. punAum ciTe intoto fpatio , fit totum in quabbee parte fpati) , iam a«lmiciunt iii re nutcriali id quod peculii ratione foib rcbux fpiricualibui
tribuibirifit quodoituiino repugnare corpori- bus fic offendo.
In cantum fubAnntia immaterialis v.g.Aogc- hudktcurtcnusintocofpjtio, fit totus m quai^ 1^ eius parte , inquamum , cifbAis (upra , ipta.» fubflantia Angeli cIl omnino ettani per inccUe- AuqiiodjuilibUis» fitinquantum cfl m Joconon per fe , fit ratione fui prjecbe , led per fuam virtur • cem operatiuam , ratione cuius dicitur efie in lo- coj feJ hoc fubUanua; corpore; fit mtucriali com- pctcrcncquit, iiquidcmcxfuacllcmia, fitracio- cc fui prarcisc hat^ extendi iu loco, fir cum repu- gnet intcUigcrc corpus, quin in ipfo poiUnclU- tjm coocipi per intellectum aljquc illius p^- tes , per caftlcm partes rubffaniue extendi m., loco«uuirtbiiicqi\cipicur ; cum igitur (ubAantia Angeli concipi d^cat abfquc eo quod conci- piantur in ea partes vllx , fit cum ea non fic in coperfcffcdpcrfuamvirtutan, optime intclU- gimusquom^yJo virtutem fuam exerceat in loco diuiiibili , fit fimul tota fic in qualibet loci parte , fit iiv]uam in loci parte non fw fe fed per fuam-i virtutem operatiuam; ac vcr6 nim ex «jppofitq fublUntiamatcriaUsconcipiiKqucat, qiun 00.1- dpiacur habere parces,fit dfc in loco per fe, fit ra- tione fui , implicat eam efie in loco indiuilibilitcq ^ toum in qiubbcc loci parte,
Pnutcrca cuiQ ;uiAorcs. huius fentcntui; , in eam deuencrint pr jvipue ad huc, ve pufitut cxpli* care rarcfjAtoncm ^ condeofationem corpo- mmini^ttameo pqrbocfulficicncerrarcfaaioexq plicctur,Vtfiio,10copaccbi(:cumaiiarauone fit quidem fa«uliintt cipiicari poitit » fruAm r^r- runtadhuiufmOfbpunAaiofiatarcu virtu^li?-» ; «^ nulla , quoad hoc, virtute pollent , ac proin- de ,vt omnino abfurda, difflari dcbcu,fita fana philofophia prorfus exterminari .
Dices cxtc&fionis pcrfcAio non poorA accipi ab tpfa partium pluroliucc, alioquin diuina exten- fo,qua:par^uscarctcfictimpcri:Aifliraa; ci^ go,poccftdariexteofio indutilibilis aha indiuifi- bili perimor . CertcfubAancuvnius Aiigdi,cA pcrfcAior fiihAancia alterius Angeli , cuin tamat vtiaquC fu indouiibiib , igitur vna eotitas indiuf- fibiUspoccAefreperteAior alia fimiliccr indiuifi- bili : cur igitur non etiam extenfio , durado , vhf- catto tndtmfibilispoinccnc pcrfcAior alia indiui- fibili extenfione, duracionc , vbicatione/
Rdpondeo non valere argumentum a paritate cxtenuonisreifpiritualifcabexccnrKxicm rei ma- terialis ; nam extenfio rg fjpirituaiis cA ratione vircuus,in ordine ad quam coocipimus cxicniacn ipfamfubAantom, qa*e tamen ratioiK fui nul- lam habet extenfirHKMn , cum fic iiidiuifibilis ; ex- tenfio jgiturrcifpiricualiscA Ibla exten^ opera- tionis , crun fubAantia p« (e oon exteodatur ; quare fcmpcrcA verum dicere <niod cxtonfiaiis pcrfcAio defumatur a pax^iumpluralicacc , no{i quidem a pluralitate pardum lubAamkc , cunLj liare non habeat parces In rebus fpiritualibus , fbd paruiun virtutis, in ordine ad quam concipimus cxccnlaro ipfam fiibAandam ; adeoque dicimus lubAanciam habere p:rfcAi'srcm exccolionemy non propriam , fed fu; virtutis , vnde extenfiodi- iiiQa(bciau'pcrf'cAifiuna, quia concipicuf Iku D 3i oatea-
'4
e
7>£ C O X T> O A Z /Ar<?£AT£^£.
%
cxtcnfus non per Ce , fcd [rartonc virtocis opcnti* ua;aJ extra jqtuecxtcmiicuruiiincme, & finc^ vllocrrmino.^ic etiam vfu exccnfto Angeli dici' tttr peratior alia, ratione maions Tpati/, ad quod virtux Angeli exteritur , non ratione iplitts lub- liantia: Angclicx .
Vides ni fallor fiindamcntitm foIutioRB om> nmmdiAcultatuminhacquiefUonc /ttumeilcin dodiruu D. l'honut fupra explicata prop. 1 1 , & nunc rurfus inculcata j ex cujus ignoratione re* ccnciorcs philoTopki confundunt modum , qito res maccnalcs funt in Ioco,cum eo, quo res imma- teriales ede in loco inlcUiguncur , ciun tamen fine modi toto ctclo diucrli . Sed de his facis «
PROPOSITIO XXI.
Aftthdfhjfiei /<« A/dtbcmJtSci <9ftfi4crdtd ejl dimifieHi$ infititttm .
^ Rrobaiur quia quantitas prout con fidcfWr a X Mctaphifica vel Mjthanadca,fcnicct ve ab* lirata a materia, tn i]k>ab(ba<itionis llacu, adhuc iutcliigttur cfle aliquid extenfum : fcd eo ipfo quod aliquid inteUigimr cttcndtm intclligimr di- uirt:>ile , intclUgitur enim h.iberepartcs , ergo qu.uuius prxdtcto mo>k) conn*lcrat.i cll liurii- bilis, non quidem adii Phync<,quh in iliollaca abllnOiofus non habet cfle Phylkum , a<^ , fed per intclicdum : cum igitur ^jitaiibct faiJta diui- lionc partes diui/sfemper imcMlgantuV habere^ cxccnfionaii , femper drcdiaiflbilcs, JnteHIgcn- tur i fid fic in infinitum j iii quo Utilia dl dithcul- tas . Porro nili p!7 tntcUcilum quxlihft «tiam^ minima cxtcnlio dinidi pofTct, ac iterum iubdiui* di in ialiiutum , ddscrcc tandem deuanin poft muitasdiuilloncsadpunftum, quodp^ intellc' etiun non elTcc dmisibilc, fciliccc in quo inecllcdus nullas poflet partes coocipere , hoc autem dl panchim Macbmuticum , fcd fada qualibet diui'. noii:po:&biiiy demu.mcota quantitas rcfohiere- tur IU namerum aliquem linitum idorum pun^h> nim; conflaret igitur quantitas ex puni£Iis Math:" inacicis numero linius , quod eit abfurditm es prop. 1 7.
Id ipliim demonfUatur ex principiis Mathenu* ticis, nili enim quantitas prout ablira^ a mate- riaeirctininfinitunidiuiUbilis , corrueret rota..* Mathematica feiendaj quam proinde inepti ali- qui rcccndores euertere conantur , dmn fc de- mondrarepofle putant quantitatem in inHnicum dniidi non polle , nimirum confundunt rationem qiiantitatisabAra^lam a mater ja,cum ipTa quand- utc Phy fica, fcu corpore nec animad-
uertunt Mathematicam icicntiamconliderarc puram rationem quantitatis i materia abdra* euun , fecundum cuis triplicem exteononem fei- licct in longitudinem y latitudinem, & profim- diutem.
Duas untum hoc loco innuam Mathematicas dcmonflradoncsy quibus diui/ibilitas quandtatis abllradtz a Matera in infinitum cuiiKitur.
Prim6. DuduJincarc^ CD.potefiyaptin- AoAyduci alialinca Afi,qua;quo in.igis pro>
trahitur ad partes 6 ,'eo magis accedat ad lineam CDy numquamtammadciuscontadhimfcuin* terfccatioRi perucniat ; ergodilUnda A C, inter initoun vtriuique lines cfl ^fibilis in infinitum. Eligaturenim infra lineam CD , aliquod pun- ^u y.gpundtum Eyex quo ducatur linea EPyinter- fccam CDyin l.ficquc iFysequalis linc^C A,duca- turque Unca A P, cuius punitu PyCrit magis proxi- mum linea; COy quam fit pundbim A, ob angu- lum F 1 L y acutiorem i quam fit Angulus ACI, nirfus ab eodem pun^ £ , ducatur alia linca^ EGy intcrfccans eandem CD, in L, fitque^ LGy «qualis ipfi IF, vel CA, & procma- nir linea AP, ab F, in G, nirfus igitur pun- ctum Gy erit magis proximum lineae CDyquam lIi pun^lum P, ob eandem radoncm|ctit pun- ctum B y eidem magis proximum : & cum ex pun* ito £y pnlUnt femper duci linea; intcrfceanccs lineam CD, quamumcunqueluecprolungctur uerfus D, itemque cum poilic pofl mccrfccado- nein accipi linea «qualis lineae C'A, poterit per iflacxtrcmapim^A,F,G,B, &caluciIioea^9 qux femper magis , ac nugis accedat ad lineam CD, nunquam tamen ad conu(^m pente* niat ,
Secundi fint dua; linex B C , A C , fiteientes ia C y angulum roitum ; fubtcndaturquc Angulo re- ^ linea AH, Tum fa&o centro v.§. in D.in^- ualloDC, ddcribaturarcuscirculiCly quife- cec lineam AB, in pun^ 1, fiigiturCA, in- tclligatur produci in infinitum vwus G , pote- runt in ea eligi centra, v.g. AyP, G, ex qui- bus ducantur maiorum , ac maiorum circulorum arcusCLy CMj CN, & fic in infinitum^ ; ctim autem arcus circulorum non pofilnttangc- rclineuinCBj nitiinpunittovnicoC, fccabunc finguli lineam A B , in aliquo puncto infra cius extremum B , fimiper tamen magis , ac magis prope ipfum B; fpadum uicur linea; IB, erit tninfinicumdiuifibilc , veri^ B.
LancamAlB, potius m infinitum diuifibilem cfle dcHionfiraui , cum Angulum condngcnd«
1 C B , diuifibilan pariter in infinitum ofiendere eoianaiodopotucrim;quia tamen angulus prf> prienon cl) quantitas , ied modus quidam quand- uds , n facili polTcm dcmonflrare rationibus cuidcnctbus ,&infup^ au^riutc Proeli in Eu- clidem i ideo abOinui ab anguli diuifibiiitate : Obiter aduerte omnes concrouerfias circa angu- hun coadngencsa;,apud Mathematicos , quorum aliqui quantiutem cfle defendunt, ali) vcr6 ne- gant, ex eo originem duxilfc, quod non obferua- ucrint edam quandud inefle fuos modos : funt enim modi edam tn ipfis mo^ , ve patet io mo- tu qui cum fit modu\ corporis mobius, habet plu- res modos , uclocicaus , urdiutti &c.fic linea: ad linearo inclinatio , cfl quid iin,iTH>dm Imcarum , ficcuruitasy& rectitudo cUmodu’ ''ne* &c.
PROPO-
T Jt Jic T jtT r S 7 R / M y s.
PROPOSITIO XXII.
fnlitUrtUM ^ kttfi iffumfr* fHt ijiu/ttum ftH txrtftfium , m*n tfi kil9 mJm iit infimttim^
FLobaotr * Prim6 viuei^ corporea^ habemccrniuuuntua; paruiutisjvc oOcn> <iimus pfopoficionc iA.rcJflquodlibctfniniinum corpuft polia diuidi in inAnitum > non dorctur ille minimus cermim» paniiucis, ergo corpus non cildiutrd>ile inindniuimi Probanirminor , iic cnm fonnicA redi^ a4 minimuin paruium cerminum ; & curo habeae diuciii organa fua« rura opaationum , Hmuc propeerea compon ta^ ex pluribus parciailis oiucrfc materiei iuppona- Ttm, huniTmodi paitioiUs materia;, ex Quibus forrotca coaldat clTc Jinrocro milk ; fumo iam unam ex his mille particulis, quxlteA diuilibilis in inlinicuro , vci<]uc diuiJi |)utcric in alios milies |>articulas, auarum qudibcc /it lingularum prio< rum paitictuaruro pars miliclima j diuidatur igi- tur ita vt finguia: Angulis itnt omnino Amilcs , & proportionales , quamuis milico^io minores , cum igitur eandem habeant inter A; prt^)ortio- nem, quam habent olue illae maiores parucube, ic fimtu ligurapr**htf Ant , poterunt vt^ue ita_# diTp^i ,a ad mmccm ordinari, Acuti priores illae ordinabantur , fed A ha ordinentur rcTulcabic corpus fbrmtOB millccupld minus priori , ergo fomuca illa non erat reda^ ad ultimum tcrmi> nuro paruitath , vt Aipponcbatur j (t cum iderTu dici pol&c, etiam de hac^ia tbrmicaailJecupl6 minori ; nimirum vnica cius milicAnu particula, rurfus diuidi potcA in alias mille habmtes ean- dem inter Te proportionem magnitudinis, fle Agit' i^eq; UU erh rcda^la ad minimum temunumifle fic nima alia pocait aHIgnari , qua minorem^ cadoreuationc Aeri polle ollcdacur.* cA igitur adAc PhyAcarepugnontu, ne ultra prasAnitos termi' nosparuicaeu viucntia dccrcfcant; PhyAca pa- riter adcA repugnantia, ne corpora atlu diuidi poflint in mAnituUi.
Probatur fecundo , Si cotyxis eiradfuiAbile.a in inAnicumiConAarct partibus inAnhis
VitcrrcdiAmtlsiquod cA impollibilc , vtfupra detnoArauimus , fle quia inAnitum in numero aAu repugnat : Proutur autem multipliciter major illa prqpoAdo, Prim6 quia videtur implH care contradiAionrmquodpoiAnti nobis diihn- gtAreali di(hn£tionc,ca qu; realhernoo diAin^ ginintur; ergo A lignum v ».bipalmere: nooJia’* beret du(K palmos a^ diAiniAos ante diuifioncm non poAct diuKfi in duos palmos rcalher diAin- Oos; quodfl potcA diuidi m inAnitum, funt igi- tur in ipfo in Anitx partes diAindhe realiter,
ratione cuius diAin^ooii lignum dicatur diuifibi- ie in inAnitum . Porrbqui^rcmcldiAIn^himcA ab alio/empcr djAine^um cA ■, Icd palmus A, poA dmiiioncro ligni bipaliairis cA diAindusa palmo B, ergoetiom ante diuifioncm erae diAifklus ; nam A prius erant vnum.fle idem , cumninil a Ic ipfo diAingui pulllt, erunt idem etiam ppA dhu- Aonem . Nc<]itc dicas poA di wAonem a<^iri noui aetualiucuii , ita ut p^cac priou aaua lif catius
i?
ligni bipalparis,flt ponantur diucalis entitates linorum palmanuin,a priori entitate dillin^ : eo modo quo dum aliquod mixtum v.g. lapis rc- Ibiuicurinquaatorclcmcnu , per iUam folanu. diuilioncm fcii feparauoncm dcmcncorum ab in- ukcm,perit prior aititas,fcu AibAontia lapidis, & pimumur quatuor iKxia; entitates , feu fublUm^ clcinentorum,qme prius non erane formalitcrin lapide, rcdfulumuirtualiccr, Aui inpocratia_. . Kon inquam hoc dicas , nam Acet hoc dici polfic de lapide , fle elementis rauunc diucrfortun for- marum i illud tamen dici non potcA de aliquo continuo , cuius partes fiint dufdcm rationiscum cotoi neque cnun ipfumtocumhomogxncunw diAii^itHr realiter a fuis partibus Amul Aimpcis; igitur cumpcrdtuiAonan nuJU entitas denouo producatur, rcdfoluin entitates, qua; erant an- tea feparentur ab inuicem , A hx fune diAio^ , etiam am;d(uiAoncmiiLuAiiAcdiAindas ncccf- le cA t Adde quod ilia adu Auit , qt^ a^ com- ponunt commuuni , Icd duo palmi adu compo- nunt continuum bipaimare , ergo duo palmi lunt actu ante diuiijoncin ; continumn cmm concipi non potcA, tult concipiantur plura continuata^ , quxoaltu componunt ipfumcontimiunfinratio-. neconunui^crgoliiniila plura aA diuibilc in in- Anlcum , illa plura funt aehi inAnita . Prxtcrca ilia fune aiAu diAin^ta, qux Icparari polium , fcd etiam ante diuAioncm vnus palmus erat fepara- bilis ab alto, ergo erat diAindus. Vltcriusannij diuiAonem palmortuncA vnio palmorum , fcd vnio nim cA niA inter duo diAin^ ergo ante. » diuiAonem diAin^untur : neque enim aliquid di - ciuu’ vnin l&i ipA: Demum puccA vnus palmus moueri velocihs alio, flt vnapors vciociAime , alta IcncilUme , ut patet in radio alicuius roix flee,
Dices hos omnes diucrUcatcs, flt diucrfaprx- <^au haberi ab cxtrinfccisdcAgnatiombus, ra- tione utem relationum ad diucrfa extrinfeca-. etiam ipfos partes efle diucrfas ; atverb Acorpus At homogcncum non cAc intriiafesiin ipfo partci, fle Mrees , led vnmn tale continuum oipolnure, quod A diuidatur in duospohnos, non cA illud iden^quod prhis; rcfultanc cnimduo aliaconti- nuadmerfafcilicccpalmaria .
Sed quxro anoonummm illud habeat inn-inlc- cam illani vnitatem a (bla vnitate formx ligni,an ctiomabaliquoaiiojnonprimum, namlicx eo Iblum, quod cAvnica forma I^ni contintiuiniU lud bipaimare ligneum cAet intrinfccu vnum in ratione ctmtinuj , ctioro cius partes ctlcnt vnum adeoque non poAct diuidfinplurcs partes, cum vnum, fle idem non potiitdiuidia fciplb . Secun- dum ver6 quod fctlicct habeat vniucem ab ali- quo alio pfitterquam a forma dici non poteA i quia quid^ipid aliud ponatur j ligno diucrfiim non erit vnum cum ligno .
Dices cflcqui^m partes aftu diAinfUs onte^ diuifionem, icd huiufmodipartcsnoncircinAni- ta$ ; fic fohtm Alos cATe di Ain^as afhi , qua; habent altquamxtherogencicatemvclintrinf^ain, vel extrinfccam, faltcct vel diucrfom figuram , aut pondus, vel ^icrfumconta«Aum alterius partis, flcc. quamlibet vcr6 illorum partium afhi coro* ponen-
b.
)
3*
2>2 C O O R B / /f e M X ^
ponentium continuum lignum bip;Uinarc> carere partibu:» i4hi dUlinAis , quia licet partibus con^ Itet, iliz tamen nulUrn habent schcrogcncica>« tcmfiuciotrinfccam, fiue cxtrinfccamracione^ cuiuii admittant pncdicau diucifa, quodcAvn^ cum principium , fcu fimJanynmm diilin^li^ nis.
Scdcmuraqim qu^ibet portem alHgnaue- ri^A quantumuis m(uima,in ca inucnies aliquam follem cxerinfccom porthun «thcrogcndcaccm , quae lir apta tiindarediucrra praedicata adeoquo rcalcnidUlinc^ioncm, erit cniinfciiqwvcrunx* diccrc^>ari media citribus-fibiimmcdiatc liiccc- dentibus V. g. pars B. taogic parte fui dcxllra par> temA, noiivcro C, parce fui liniitra tan- git partetaCnoa autem A .* igitur in parce B ^ucrfacric pars »qua tangit A non autcniC,ab. ca parte , qua tangit C non. oittem A . Si igitur pinB., conUatpartibuSf&dldiuiilbiiisinpar- tes , illa» etiam ante diuiitonciiv erunt diilin-% che.
Probauirtcrtio^noilrapropoiitio^ quia iupe- ratomnaningeni;capcuruauod vna panmillC' iku apkis acus non mpdo in piures partes diuiii queat, fod rurfus eanuaquarlibcc lic di-
utlibilis ia ccn^im centies iniUcnos partes , Se i;crum via ex hi > inalias totidem, abfque eo quod vnquam poilit deaeniri od particulas adeo mint- ina> , qus iterum fuoiiuidi nequeant , cciamH quolibet momento temporis non (ernei , (ed mille millmis.cciicenisvicibus, per mille millenas an- mrurn m>^riadas ditulbocs iiidicucrcntur ^ liter quis vnquam dbi pcrfuadcac rerum eorpo- reoriimnomram , ica e& confbtucam, vt ala exi- gux iimfc«e fecundum cenublimam cius latitudi- nem in cantum diuidi poilk , ve non modo ccelmn omne/ed innumeros alioi mundos, centiis St mil- lies hoc noftro ampliores fic apta osoperirej Denique quis inicUcdu capere podit , non polIS diuidi in piures partes vniucr/am mundi molem» quunAibuliUimiiipcs Acariaut cius tcnuiilium apex 3 cuin pra:cipuc ex Arcbiovede conJlcc , quoa (1 vniuerfus orbis non modd tanua ciTcc quonrus vulgo habetur, fed longe maior, cuiuf- iQodi fciliccc habebatur ab AriAarcho , St demde aCopcmico, heri vtUdiuidcrccur in particula» adeo minutas , ve grmium papaiairU oarumdecl» mille contineat , heri inquam , vt particula: ill«» in quas cocus mundus diuifus elTcc contincrcatur numero cxprclTo per aiphrasfexaginta quamor » pr;buvmutc . Apicem igitur Acari rv^n folumpodcdiuidiintocidcm panes» fed etiam^ carum vnicas in alias totidem . Se ex hisquamli-* bet in alias etiam numero maiores , abfque vUo diuilionis hnc , linguaproferri quidem potdl, at intcllc<Ciu concipere , multo mutus ^4^ppili-* bile aifirmarc quis poterit ?
Hinc iurc Plutarchus hanc fcnientum {rridet» &quodChrifippusconfcquentcr admiferic vni» eam vini gutuin poiTe cum toto mari pcrinifccri Idcmincunucniensrqsrchendit 1. crechis, infu» per addens fore vt quselibct mlniina quantitas fo- tura nevqualisnonlolum coti oumdo , fed vfo- uerrofpauo, guodeirra mury^um p<^ pit;ftccnun habet.
Ir^» r0rMm irntr/ummAm minimMm^tie fuidexuf A«n tfi vt diftent ; ntum <}tt4mtdtfMnditkt Smmm4 fit infit$it4. tAmtm fMriufiim4
PROPOSIJIO XXlll
Mct4^fiti f & M^tth^mMkittnfi’ dcTAtd , imttll^Attir dimfihiiU in
UtfiMitHM , HM t4Mtn iq
%fS* parrer tdiik
PRopofiiionii iAms termim H rcAe pcKijNaa* tur , verius ciufdcm apparet manifcib_>; quia quantitas pr«di^ modo coolidcraa, fcili- ect prout ;^flra^ 4 materia , uoa habet ede rca- le, ScPhy/icumextraintcllc^um, ade^c ioH poilihilc eil eam in tali iltcu ahftradionis /habere partes atfoalci phydeas ^ Qnia tamen condpi- oius illam , ve altqui«l exteufum , concipimus pec intcUcdtum habere partes , adeoque coscipimus « ut diuihbii^ quidem io inbnicura,nain qiiam^ libet qiuntitatis partem concipimus cum aliqua ^xtcuiionc , implicat enim concipere rationem^ quaniiucis (ine cuenrtonc , cum foit omnina Ucm quancius»ficextenllo.'nibil autem ucut quod intcllci^us concipiat minorenv & minore extciio- nc inmlinitu(n,^coque qu<^ quititas de accepta diuidi polUt per intcUcdum in tnhnimm . Tota_« igitur repugnantia quod non p^t diuidi quan- titas in ioiinitum non c(l rauone ipfius quanuutit fecundum fcfumuliccraccepua, 6cucpnccif«a maceriaji fed rauone ipfius auteriz, in quaipfa cfi , a qua ad cale efie detenainatur , cum fineji materia iudlum habeat dfe determinatum a^- le Phy ficmu, fi cuim ipfii quantitas actualis Phyll- ea pc^ctilii^ in iiifiniiuut non hal^ct efie de-^ terminatum, nec partes ullas determinatas , Hinc collige illos luculenter decipi, qnimdc- fondanc m quanto corporeo Phyfico non ciTc^ partes infinitas a^u difiiu:^ , etiam fi in infini- tum dk^ efie diuifibilc , recurrunt :ul partes in< determiiucas; confundunt enim rationem quan- titatis obfira*^ Icu pr^cilj; a materia , cum ipla materia quanta, fcu corpore quanto, & realiccc extenfo j nam in quantitate ablUa^a , feu Meu- phylicccoafideraca fune quidem partes indeter- miiucie aleoque infinice: at quomodo i partta rd, vt aiunt, & in corpore Phyfico afhi, & de- terminat^ exifiente une partes indcccrminace non cfi pcrccpdbile , componunt enim a^ cor- pus determinatum, &a<fiucxiftunc, adeoque de- pent efie dccermiiatie : quod fi JctermiiMCP $ ergo finita: , & indiuifibiles Phyfic^
fROPO:
r A ^ c r r r s ^ a i a/ r s
PROPOSITIO XXIV.
QtuntttMtM(UhmmtritttMfUerdtM
ttreinft fimfi» indini/iintiA ttrmtn*titutfKT e*pt$/*nM4 f4MC/ t0fKi-
^tMT dimdi f 1/4 tMne/t vt fictu mn ftmt imfitrit4 ^ttrret 4^ f/td /§JMm fitic*teg9rtmMi‘ Aupu , fcr irutile^itm c9!K9f»ikiUt » />4 4tt4m fim ftutUt» ^4rrr/ r//4i tcrmitumtA,
§'^$Robaiv. Qucfiuchnocbm non repugnat 5i.$ concipcrt uuclkehi incjuantiuie abflra- fUpartetiniinias jpocencii iKMia^ i feuquod idem eft poccft coniae rari qiuntitas in (heu pre • ctTo a o^ria , & ratione Tua dTcnttaiiidiuiu* btUsin mfinitumi iu non repignat eundem in> teUcAom concipere tnea^ aoftra<^, infinita^ punfta , t^quam (cnainos q}£u’(im partiuni » hi quasconcipftur(bcceffiu6 dcu/ihiiuipTa quand* cu . |loc autem manifcihim cfl^quiarnuBli^t ^i(io Mathematica a g. linea: concipmir fieri iqpim&o Mathematico eiulUcm lineae j exqiia^ «tiuihone rciultanc dooeatrenu pun/^a partium, inquasheia cOdkiifiOi ^«sponda fime termini canndem partum: ctim igi^cjuclJbet linea_« Machemathica fit per kaaginaaoncm diuifibilit m infinitum per propoficionciiL ai. pofluntmea coniidcran mfimu ponAa , non quali ex ijs linea componatur, ftuc extendamr, cum vnurapun- feimaddinimaltoiiicnfaciatcxttniioocm , fed ^achuifioparmmimteUjgitw inpunAO)fit bxc dc^ fieri pofic in qualibet lincc parte Qyamutt autem ante diuifionem Imec v. g. m duas pattes conemramus vnkwn punchim , h ’ quo dim fio fieri da>ec, & quod proinde dicipo» tm copulatiuiifn iplarum partum^ non dum dmi-> Cmim i poii diuiiianem vero concipiamus duo punda ccxminatiua , vnum vnius p^tis , aliud ve* ro alccrtus i non idoo camcR concipimus punftum iHud copubchium dioidiniduo pmdla , cum fic inHiuif ibile etiam per ineeilcAus imaginationem: fcdfohimintcUiginnnmilk) puncto fieri diuifio- neaivuus linexin duasUneu>quarumquamIi- bn concipimusa pun£Io terroinari;aimcninui Mathematica coniiUcret lineam prxeifam a ma* terta, pocefi confiderare praecise extrcmmnli* nex , tanquam aliquid recandum fe omnino indi» utfii^ , quod camnt non mod6 nihil cfi reale , 6e Fhy fioim , [ cum neque ipfa linea cumidl ceroii* nus /icabquid Phyficum } Tcd neque inreliigitur eile 4liqutd pofituum linex conlhcudu- um : cfl enim mera negaoo vlceriorts extenfioitti Imcxaiuam negationem cooctpimus per modum alioiius cocis pofiiiui.^
. Mccaphyfica,vc fiipra didum eO, non confide» rat quantitatem prom terminatam, & dhiifibi» lem , fedrQiummgcaereptouccfialiquid con- fcquem ad dfc materiale ,.ieu qualius,aut modus Aihhncix corporox fite. i^proptcr non dl chis munus puntia , qux fime quanciutis cermini,con> riderarc ; Q^fi Mctaphyfkus id prxficc,vt fani prcAare poteO , illa umen aos cooTidcratio Mathematica potius dicenda erit.
Demum aduerte quod licet dum concipimus pun^ io quantitate, non intclligimus eam ex
punArs conflare , 6c extenfionem fiiam obtinere^ cum etiam m infinita nonpodint ordinatim ex- tendi in vnain determinatam quantitatem ; lich inquam ipfa punAa non fine partes componente* quamntem finitam , feu terminatam^ fimt ta- men partes efioitix, rcilk^noapocdl concipi quantitas terminau, nifi concipiantur punOa-i ipfa terminatiua : nihil aumm prohibet aliq^ merio^atiuum,cuiufinodiefipunAura, cak^ dc nccefiark) , & cflcntial i concintu alicuius rei : immd hoc de fiiAo contingit in qualibet re crea- ta, vt aliquid ncgaciuum inuoluatur faltem im- plicite in eiascooceptii eflcntuli.
Quod diAum ell de punAo refpcAu Unex , euhu efi terminos ; intelligi debet propoitionali- terdefuperficie r^pcAucoiporis, cuius pariter efi terminus, & concipitur, vt aliquidindtuifibi- lc,noo quidem fecundum longitudinem, fit latitu» dincm,rcd (ccundum prt^ioditacciB.
PROPOSITIO XXV.
*f^fiti CMfidirstA , M r/7 cufut ^tutrttm i»mp0Mtriir *x fdtti-
cmiit^AAt 'Philt/itpUi jdtiu-
mtmem Amwf*tifV9ctuct mutt-
«4 Phy fica : Hat aattm im f«*< iiktt ecrftrt /aat rtamert finica,
P Rabatur PHmfi ^ Corpus quantum eo ipfo quod efi dinififaile fbvfic^ componitur cx ploribns partibus rcalibtis,» Phyficts, ergo vel finitu , -vel infinita i fi infihids, vel infinitis aAu , fit hoc non ommiininimaAu repugnat exprop. I S.vel infinitis pocentia,quod fimilicirdici nequii vtoftendimus Frop jii. ^od fi confiet cx parti- bus finitis , vel hx tunc Ph)^c prorfiu tndiuifibi « ki , vel indiuifibUes quidem fecundum fium enti- taum, vircualit^- verfi diuifibiles ; hoc fecundum reprotocumefi Propofidone ip. fiiperefiergo, vt fine partes numero finitx Phyfic^ ixxuiinom- diuifibiles.
Probatur fccundfi i AuAor itate tot ac tantorO, Philoftiplioru,qD(M Tupra memoraoimus , nimtrQ <muMs antiqui lapientes io hic t^intooe cdlenfif^ ic videntur ; Ariitocclcs autem etfi fiepe videatue componere quandtatem ex parubus infinids in potenda , illum tamen dici debet , more Iblito quantitatem abfiraAam,non ipfum corpus quan- tum tnceUexifie •, quod fi e^rytu ^aaaram , & ctf- nominet » ipfum imell^it non vt aiunt materialiter, fit fpccificaduc,fcd rcduplicatiuc,fic formalicer, fidluxt prout quantum , fic prout con- tinuumiquodidemcfiacipfam quandutemab- llraAam confiderare i Porro nullum vnquam^ Arifiocelis textpm adduces , quem in prxdiAo fimfu interpretandum efie hcilc non amnicas Immo cura alip in locis vbi Phtlorophus remj^ Pliyficam agit , fic corpora naturalia m ordine ad particulares cHeAus, fic aAkmcs Phyficas con- templatur , vt in meteoris , fic fimDdsus libris paf- fim mendonem facit mioimorurn corpufcuk>- runa,qux modo fpiritus, mod6 ru6dtcs,mod6 tcmiifluiuk partes corporis appellat, vepropte-
'2> E t O R P f9. R ^ iPT CENER E,
rcainhaci^j noftra fentcncia ccnicri^iofaeat f Tt£epio|)(Wuat P.Cabcusin Co(ivocM.rupra-» Ariilqccdts Mctcor.
Pit)bacurterUQquiaagcntianautraUa tubciu vires iimi^U:i, & quiikm cn^tialitv pes hoc ipTuii) qqbd fun( e<%n»rcA > y cl circa corpora dpcrancur : |Kin Mtcrcpt auKm vira limitatas 6. |ii^ctU niiiumas parcicuUs in ip&v tum dmidire 3 q^maplinodumOcus <iicitur hat^ in/mi^nui virtutem, quo^uisnoqpc^cc^rc corpus iniiniu? ip^itudiais , au( Inhniue pomitatis s fejroiumq>iM<latoquQli^corporc, ^nrepor gnat eius omnip^caus fecundmn (c cuhfideracq ^uJcrcarc.iqaji4s,velinious; citqiaArcquiqmvc mpraoAcnrumcfl, Deum iprum>ncoAAdcrctuv vt ar^c:( circa naturam corpoream operans, ab ipfa corp(M‘i5 imperiti^ xvttura occeflariu 4c? tqmiinari ad aliquem liimtcm paruieacis ^
Probatur ^urtb.Q^jdf^d exifljt habet Tuum enedetej’nunatum, c/l enim aliquid vnumHngu- larc , & u\diuiduam ; Si cos materiale , Teu corpus (pnlVac qiddcmex pluribus,ex quibus componitur, 4t lii^iiu C4,qu9 corpus comj^unt Amt aliquid dctcruiipacum , neque eoim aliquod deternuna- tumpocdlcon^xyu iptrinToce cx partibus indct terminatis, crgofvtrta compooeota corpus funt lingulae «laamifucat, ergo omna /iiat numero fiiuta:,ncnirolintinHaic(Don cniot dccermina- t<e : Hxc ratio mihi, dl cuidcntilUma j in\pcr- ccpcibilccnimcA, quomodo partes in/inibe ^ & indacrmiIatxp4|fQJ^ integrare fou compoppr* alirpiodcorpmrniioun , & deiuodnatuiAitt^quq dico* cxiisatlignari mulus dctcraiinata^, «anxii harum lingula; Tum in infioitum diuiilbiks , adeOr quer^n conAaot partita dctcr|qil^ti^a cufocv. mai jp% /ufnx)paootr iam dc tcniyttAUe^ i^rc lcnq>crdlct vci^ dicere , qucMl aliquid detcru\i* natum componitur cx indett^mimos .
Probatm* quineb quia ni A corpMXPhyiicbcom* poneretur ex miniroK particulis ounxero Unitis, ^ dctcrpvOAtis oonpoflent aifigturi pruna elemen- ta , Tcu principia iortinCeve componentia ipOu* corpora runiralia ('C^od enim attinet ad iprinci; pia PiiyHca Ariilocclica maicrum lci|icet& fbr- inani iiqn partes integrasces, Ted potiiu parta ef- Tentia: dijpi ddi^t ve pollca dech^himua > Qu.^ tuorautemclemcnutcrra^rcUicctaquaqL, ae- rem, & ignem npoc/fc pjiova cotnponcmu pa*. tetexeo , quqd eorum quodlibct coqfUt RuUtix partibus, d^qvidcmdi^ileinterCcratioAis, ve luo loco uflxmd^tnedicam incertum clk an iit quolibet mixto iUaquacuorvu^b di^ dementa reperiantur.
Probatur Cqxtb quia ntit corpus Phy/lcum., componatur cx rauiinais particulis , pccdJc dt conlurcpattibt^a^ infinitis , nili ctuu\ deue- nitmusada^quidin.diuil^ilePbyncb, ctuncinfi- niu Phyficcdiuiribiiia j quod autem non ({qc actu i#>tira , non tol^i&, quinsintiq^i^ cuio componant iprum corpus , cujus (uat portes^ Pitysiep^ dcMnqinace cxlhentes .
bunt&alqc plura dcmonilratiooca, &: argu- menta, quorum aJiqoa in progrdUi attingam * spampfiCciji^cdtk^Ujn c|motu pendulorum^ , quam ip^a « de iqo^ | fidius explicato i ueque
enim tou materia de motu locaH vnquam ab ali- quo latis explicari poterit , qui minima , fcu pun- 4a Pl>y ska in corporibus non adauctat ,
PE.OPOSJTIO XXVI,
RtimM4p4rt$<3U4f /41 ftaiQ4*Pkific4 (iUf4»tK* ti4C0Tf4t f & 'Pkjf»eu94 *nn ftrnr
fi4Ht ‘fhyficit ifc4ref>^»49
'Phypei UI4 diuidi y fffunt t4f^ idt etiteifi
jk» pdrte/ dmifi*
^la in tnfi- pitnm ,
H^c propofitlo magis indiget eiqslkadoii ne, quamptoiutioac,cumeKdiAis,fi|Wf Ac cxpUcetiu*, fuja h^ (bitentia anmlcAead* fuperue . l^oigimrminiiiuPhyfica/cupun£U Pphyficanii aliw dTc quam muiutiinimas illas parttcuUs,cx quibus natura tanquam ex prj^ jnis dementis, rcupriqcipijs nu^ria^us com* ponit ipia corpora t ijlquc mcdianctbus omnes (u^ cxcr^d Qp^auqna m rebus materialims, ve aliquatenus iieet onunaduertere cx i;s , qine nar- rauunus capite (bpcrioH , St clarius patebit ex in- fra dkendis, ubi iliorum ppo^tonim exiguiucon pqpcf>domus. Iptcrimo^cruabinpis, naturam corpoream, (tue agentia materialia non poifcca on^ praedare , qu» non fine adminuione quo. Cidie inaicamr,timi in mixtorum generaiioncytiim iporg.uuaati(m9plaoUrum,dianiiiiaiuim , |n e^Suui/s inagnctk:is,ac rympachicispn odor^us/o im j ommiUAq, fenlh^ mutiooibus , nifi fi^ilif- fimb («'porum particulis , <j( noClrain oene inu.. ginatiiuicmfiigicocibus ^ tanquam indpvncQcii
vtaquir j vt ea obieruat^te primo
eapite numeratis fiiciJe licet arguere; qiiia umon fOruu^viraanacurarunclimiiaoe; 6: ne dka- mus pofic quodJihct ammal ia quacunque molc^ flata prop^ipne decrcTccre in infininim retenu sque Qrganiaationc, ncue reliqua in-
eoQuenientia , & abfurda incurramus, qug; fupra cnumcT-auimus , proptcrca ncccde fut: Vnh>crlb! materio: particulas liipra quam vulgo xlUimari folct ercari quidem tenuil^na , verum uJes, non efleot vfierius in alias mmores diuifibiln Phyficq; fnU^cnim Deus ukerius iliosmioH- nicum dtuifibijes fecUTet , 11 qtiidcm carumufua nuiluse(jc dctxicrit , iuqv>denim tales clfentqus diuidj pQlknt|fi mmqm^canimdjuiiioltt^- ^'ien>U? annon potentia iUa fruUratieg cenfe- tur,qu;^nunqi^ rcdqcctur od a^him ? Que- madmodum igitur natumJiuin cauTarun uifcs fiint clicn^ter iiipicaca; , ia a«Aor naturae , no injAi'4j& inconfulcoepcroKCuradcbuic pr^CQii berccerminiun aliquem primb. rerum omniuni^ materiaiium Tublcdo., rcuprtnc^ nuueriali, in quo ipi^ cauT^ fiioa exercere debent operacio- rtci ,
Quamtm autem tuduTmodimolecubg t^ exh gua:lint inolis,ucuaaexiisathmi)is,quasinaere lolfr aliquo peculiari radioiliulhraco udiinat^ Tix intentis oculis ccrqimux.) miUc centenis, mdlcni^ uifdius
n
r i. A J r s r x \ M y s '•
«ctW maior ccnTcri debeat , iu'umenexten* daniar in loco, vt rpatium aliquod fibi propor* tiooaciim occupem, modadiuilibili, tiqutdem.^ ineirurnru)guiiicuncipunuspancs,imTO , & iupcrlicics varias prurauonediucr* iarum, quas opinem, Aguearum ; enim nullas in tjs parces eoQcipercmus.eflepc nun modo Phy- iicc, vcnimeciamMeuphilic^rcuMaclicmaci^ indiuifibiles, adeoque , cuam li ilmul vni-
rentur,QuUam creare podciK extennooem, ve fu- pra probatum dl . Habent igitur lingula mini-* ma pun^ Phyfica fuas proprias li^uras/uaf*’
<jue excenfiones locales, ve decet remmaccria- iem,nnn>u iplam renun corporearum maceriam \ Verum extenrio ilia